Το κολλαγόνο έχει βρεθεί τα τελευταία χρόνια στο επίκεντρο της «δημοσιότητας».
Το κολλαγόνο, αυτή η πρωτεΐνη, σημαντική για τη δομή του δέρματος και των αρθρώσεων, παρουσιάζεται συχνά ως «θαυματουργή» λύση για τα πάντα. Από τις ρυτίδες μέχρι την ποιότητα του ύπνου.
Όμως η φυσική παραγωγή του επιβραδύνεται με την ηλικία, είτε προστατεύουμε το δέρμα μας από τον ήλιο είτε όχι. Για να καλυφθεί αυτό το κενό, η αγορά των συμπληρωμάτων κολλαγόνου έχει εκτοξευτεί.
Ωστόσο, το κολλαγόνο δεν κατανοείται πάντα σωστά. Υπάρχει κάποια ένδειξη ότι η συμπληρωματική λήψη του μπορεί να έχει οφέλη, αλλά οι επιστημονικές έρευνες είναι περιορισμένες.
Ο κύριος κίνδυνος είναι η σπατάλη χρημάτων, καθώς οι παρενέργειες είναι ελάχιστες, ενώ οι επιστημονικές αποδείξεις συχνά δεν ανταποκρίνονται στις υπερβολικές διαφημιστικές υποσχέσεις.
Γιατί το κολλαγόνο μπερδεύει
Καταρχάς, το κολλαγόνο βρίσκεται μόνο σε ζωτικούς συνδετικούς ιστούς ζώων, όπως βοοειδή, χοίρους, κοτόπουλα και ψάρια. Η ζελατίνη, που χρησιμοποιείται για γλυκά, ζελέ και φαρμακευτικές κάψουλες, είναι μια μορφή κολλαγόνου.
Υπάρχουν και φυτικά συμπληρώματα που υποστηρίζουν ότι είναι «vegan κολλαγόνο», αλλά στην πραγματικότητα περιέχουν συστατικά που βοηθούν τον οργανισμό να παράγει το δικό του κολλαγόνο, όπως βιταμίνη C, αμινοξέα και μέταλλα. Όσοι είναι vegan όμως, ίσως είναι καλύτερο να επενδύσουν σε μια ισορροπημένη διατροφή παρά σε τέτοια προϊόντα που δεν περιέχουν πραγματικό κολλαγόνο.
Υπάρχουν επίσης διαφορετικοί τύποι κολλαγόνου: το υδρολυμένο κολλαγόνο (collagen hydrolysate) διασπάται σε πεπτίδια και αμινοξέα που απορροφώνται σχετικά εύκολα, ενώ το ακατέργαστο κολλαγόνο τύπου II, είναι συστατικό του χόνδρου των αρθρώσεων και θεωρητικά μπορεί να ενισχύσει το κολλαγόνο γύρω από τις αρθρώσεις. Ωστόσο, και τα δύο τελικά διασπώνται στο στομάχι, ενώ το υδρολυμένο τείνει να απορροφάται καλύτερα.
Επιπλέον, τα συμπληρώματα κυκλοφορούν σε διάφορες μορφές: σκόνες, υγρά, χάπια ή gummies. Τα χάπια και τα gummies συχνά περιέχουν λιγότερο κολλαγόνο ανά δόση και μπορεί να περιέχουν ζάχαρη ή πληρωτικά.
Τι λέει η επιστήμη για τα συμπληρώματα κολλαγόνου
Πολλά από τα διαφημιστικά επιχειρήματα για το κολλαγόνο δεν επιβεβαιώνονται. Η Ευρωπαϊκή Αρχή Ασφάλειας Τροφίμων (EFSA) δεν έχει εγκρίνει καμία ισχυρισμένη υγειονομική αξία των συμπληρωμάτων κολλαγόνου, καθώς τα στοιχεία που παρουσιάζονται είναι ανεπαρκή, βασίζονται σε έρευνες σε ζώα ή in vitro και όχι σε ανθρώπους.
Ένας ακόμα παράγοντας είναι η πιθανή μεροληψία της βιομηχανίας. Πολλές μελέτες χρηματοδοτούνται ή συγγράφονται από εταιρείες συμπληρωμάτων. Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και τα αποτελέσματα μετα-αναλύσεων ή συστηματικών ανασκοπήσεων μπορεί να επηρεάζονται από χαμηλής ποιότητας δεδομένα.
Αν και οι προσωπικοί κίνδυνοι των συμπληρωμάτων κολλαγόνου είναι χαμηλοί, υπάρχουν ευρύτερες ανησυχίες, όπως η περιβαλλοντική επίδραση από πηγές βοοειδών, ή η θεωρητική πιθανότητα μετάδοσης ασθενειών μέσω ζελατίνης, αν και ο κίνδυνος θεωρείται αμελητέος.
Τέλος, ένα βασικό ζήτημα είναι τι συμβαίνει όταν το κολλαγόνο καταναλώνεται. Στο στομάχι διασπάται σε αμινοξέα, τα οποία ο οργανισμός επανασυναρμολογεί ανάλογα με τις ανάγκες του, δεν υπάρχει εγγύηση ότι θα φτάσει ως κολλαγόνο στο δέρμα ή τις αρθρώσεις. Παράλληλα, πολλά συμπληρώματα περιέχουν άλλα συστατικά που μπορεί να επηρεάζουν το δέρμα, δυσκολεύοντας την απομόνωση της δράσης του κολλαγόνου. Παρ’ όλα αυτά, μερικές μελέτες δείχνουν ότι το υδρολυμένο κολλαγόνο μπορεί να βελτιώσει την ενυδάτωση και την ελαστικότητα του δέρματος, αλλά απαιτούνται περισσότερες έρευνες.
Μικρές μελέτες σε νέους και μεσήλικες άνδρες δείχνουν ότι η λήψη 30 γρ. υδρολυμένου κολλαγόνου μαζί με βιταμίνη C πριν από έντονη άσκηση, μπορεί να αυξήσει την παραγωγή νέου κολλαγόνου, με μεγαλύτερο αποτέλεσμα στους νεότερους.
Η άσκηση φαίνεται επίσης να ενισχύει τη φυσική παραγωγή κολλαγόνου, ενδυναμώνοντας τένοντες και μειώνοντας τον κίνδυνο τραυματισμών.
Το κολλαγόνο παραμένει ένα προϊόν με μεγάλο θόρυβο γύρω του, αλλά η επιστήμη δείχνει ότι τα οφέλη του είναι περιορισμένα και εξαρτώνται από πολλούς παράγοντες. Η πιο ασφαλής και αποδεδειγμένη «συνταγή» για υγιές δέρμα και αρθρώσεις παραμένει μια ισορροπημένη διατροφή, άσκηση, επαρκής ύπνος και προστασία από τον ήλιο, χωρίς να χρειάζεται να βασιζόμαστε αποκλειστικά σε συμπληρώματα.
Με πληροφορίες από BBC
