Όταν ο Τζέικ ήταν μόλις πέντε μηνών, υπέστη την πρώτη του τονικοκλονική κρίση, τη χειρότερη μορφή κρίσης επιληψίας. Ήταν μια ζεστή μέρα, και η θερμοπληξία τον οδήγησε σε μια τρομακτική εμπειρία. Η μητέρα του, Στέφανι Σμιθ, περιγράφει: «Νομίζαμε πως ήταν το πιο τρομακτικό πράγμα που θα βλέπαμε ποτέ. Δυστυχώς, δεν ήταν».
Καθώς οι καλοκαιρινές θερμοκρασίες ανέβαιναν, οι κρίσεις γίνονταν πιο συχνές. Στα 18 του μήνα, ο Τζέικ διαγνώστηκε με Σύνδρομο Dravet, μια σπάνια νευρολογική διαταραχή που επηρεάζει περίπου 1 στα 15.000 παιδιά και χαρακτηρίζεται από σοβαρές επιληπτικές κρίσεις.
Η ζέστη και οι απότομες αλλαγές θερμοκρασίας είναι σημαντικοί παράγοντες. Σήμερα, στα 13 του, ο Τζέικ συνεχίζει να παλεύει με τις επιπτώσεις των ολοένα και θερμότερων καλοκαιριών.
Η περίπτωση του Τζέικ δεν είναι μεμονωμένη. Ο καθηγητής Sanjay Sisodiya από το University College London, ειδικός στην επιληψία και πρωτοπόρος στη μελέτη της επίδρασης της κλιματικής αλλαγής στον εγκέφαλο, αναφέρει πως πολλές νευρολογικές παθήσεις επιδεινώνονται από τη ζέστη:
- Επιληψία
- Εγκεφαλικά
- Σκλήρυνση κατά πλάκας
- Ημικρανίες
- Εγκεφαλίτιδα
- Άνοια
Κατά τον καύσωνα του 2003 στην Ευρώπη, το 7% των θανάτων οφειλόταν σε νευρολογικά προβλήματα. Αντίστοιχα ποσοστά παρατηρήθηκαν και στο Ηνωμένο Βασίλειο το 2022. «Γιατί να μην επηρεάζει και τον εγκέφαλο η κλιματική αλλαγή;» αναρωτιέται ο Sisodiya. «Ο εγκέφαλος ρυθμίζει τη θερμοκρασία του σώματος και παράγει θερμότητα όταν σκεφτόμαστε ή θυμόμαστε. Αν υπερθερμανθεί, οι λειτουργίες του διαταράσσονται».
Άτομα με νευρολογικές ή ψυχιατρικές παθήσεις επηρεάζονται δυσανάλογα:
- Σε ορισμένες μορφές σκλήρυνσης κατά πλάκας, η θερμορρύθμιση είναι διαταραγμένη.
- Φάρμακα όπως αντιψυχωτικά μπορεί να αυξήσουν τον κίνδυνο υπερθερμίας.
- Η έλλειψη ύπνου λόγω υψηλών θερμοκρασιών επιδεινώνει την επιληψία.
- Οι ηλικιωμένοι με άνοια είναι πιο εκτεθειμένοι, λόγω μειωμένης αντίληψης κινδύνου.
Η Δρ. Bethan Davies, γηρίατρος στο Ηνωμένο Βασίλειο, προειδοποιεί: «Η ζέστη συνδέεται με αυξημένα περιστατικά εγκεφαλικών. Σε παγκόσμια κλίμακα, αυτό μπορεί να μεταφράζεται σε πάνω από 10.000 επιπλέον θανάτους τον χρόνο».
Οι φτωχότερες χώρες και κοινωνικές ομάδες πλήττονται περισσότερο, διευρύνοντας τις υγειονομικές ανισότητες.
Η ζέστη απειλεί και τη νευροανάπτυξη των εμβρύων. Σύμφωνα με την καθηγήτρια Jane Hirst από το Imperial College London, η ακραία ζέστη συνδέεται με πρόωρους τοκετούς, που με τη σειρά τους μπορεί να προκαλέσουν γνωστικές καθυστερήσεις και αναπτυξιακές διαταραχές.
Πώς αλλιώς επηρεάζει η ζέστη τον εγκέφαλο:
- Αυξάνει τον κίνδυνο ψυχικών διαταραχών (κατάθλιψη, επιθετικότητα, αυτοκτονικός ιδεασμός).
- Επηρεάζει τη σταθερότητα των φαρμάκων.
- Προκαλεί νευρολογικές διαταραχές μέσω μόλυνσης από ιούς που μεταδίδονται με κουνούπια, όπως Ζίκα και δάγγειος πυρετός.
Καθώς οι μέσες θερμοκρασίες αυξάνονται και ο κόσμος μπαίνει στην εποχή του “global boiling”, όπως προειδοποίησε ο ΟΗΕ τον Ιούλιο του 2023, η επιστημονική κοινότητα εστιάζει στον εγκέφαλο ως το νέο πεδίο μάχης της κλιματικής κρίσης. «Αυτό που σήμερα βλέπουμε σε ασθενείς με νευρολογικές παθήσεις, ίσως στο μέλλον αφορά και τον γενικό πληθυσμό», τονίζει ο Sisodiya.
Με πληροφορίες από Guardian
