To Νόμπελ Φυσικής σε μηχανισμό παρατήρησης των βαρυτικών κυμάτων

Σε τρεις Αμερικανούς ερευνητές απονεμήθηκε το φετινό Νόμπελ Φυσικής για την καθοριστική συμβολή τους στην ανάπτυξη του ανιχνευτή LIGO (Laser Interferometer Gravitational-Wave Observatory) που οδήγησε στην πρώτη παρατήρηση βαρυτικών κυμάτων τον Σεπτέμβριο του 2015.

Ο Rainer Weiss θα πάρει το μισό χρηματικό έπαθλο του σχεδόν 1 εκατ. ευρώ, ενώ οι Barry C. Barish και Kip S. Thorne θα μοιραστούν το άλλο μισό.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο όρος «βαρυτικά κύματα» χρησιμοποιήθηκε για πρώτη φορά από τον Άλμπερτ Άινσταϊν αλλά χρειάστηκε να περάσουν 100 χρόνια ώστε παρατηρηθούν για πρώτη φορά.

Πριν την ανακοίνωση των βραβείων, το τρίο των επιστημόνων συμπεριλαμβανόταν μεταξύ των φαβορί για την απονομή του βραβείου.

Τα βαρυτικά κύματα είναι διαταραχές οι οποίες διαδίδονται στον χωροχρόνο. Όπως ένα σκάφος που πλέει σε μια ήρεμη θάλασσα προκαλεί «ρυτιδώσεις» στην επιφάνειά της, που διαχέονται σε ολοένα μεγαλύτερο μέρος της, έτσι και τα βαρυτικά κύματα είναι οι αντίστοιχες ρυτιδώσεις που προκαλούνται από την κίνηση των υλικών σωμάτων μέσα στο χωροχρονικό συνεχές.

Τα κύματα που άκουσαν οι Αμερικανοί επιστήμονες του πειράματος LIGO προέρχονται από τη σύγκρουση και συγχώνευση δύο τεράστιων μαύρων τρυπών, με μάζα περίπου 30 φορές μεγαλύτερη από αυτήν του Ήλιου, σε απόσταση 1,3 δισεκατομμυρίων ετών φωτός από τη Γη.

Η κοινοπραξία LIGO, που συστάθηκε το 1997, περιλαμβάνει σήμερα περισσότερους από 1.000 φυσικούς και αστροφυσικούς από 83 πανεπιστήμια και ερευνητικά κέντρα 15 χωρών.

Το Παρατηρητήριο Βαρυτικών Κυμάτων Μέσω Συμβολόμετρου Λέιζερ (Laser Interferometer Gravitational-wave Observatory - LIGO) αποτελείται από δύο πανομοιότυπους υπερευαίσθητους ανιχνευτές, κατασκευασμένους από ερευνητές του Caltech και του ΜΙΤ, με χρηματοδότηση του NSF.

Είναι εγκατεστημένοι σε απόσταση περίπου 3.000 χιλιομέτρων μεταξύ τους, ο ένας στο Λίβινγκστον της Λουιζιάνα και ο άλλος στο Χάνφορντ της Ουάσινγκτον. Μετρώντας τη συμβολή των κυμάτων (των laser) που πηγαινοέρχονται στις σήραγγες, οι φυσικοί μπορούν να εξακριβώσουν αν οι αποστάσεις μίκρυναν ή μεγάλωσαν.