Η μεγαλύτερη μέχρι σήμερα μελέτη αρχαίου ανθρώπινου DNA δείχνει ότι η εξέλιξη του ανθρώπου δεν έχει επιβραδυνθεί, αλλά αντίθετα επιταχύνθηκε τα τελευταία 10.000 χρόνια.
Οι ερευνητές εντόπισαν εκατοντάδες γενετικές παραλλαγές που εξελίχθηκαν μέσω φυσικής επιλογής σε πληθυσμούς της δυτικής Ευρασίας, δηλαδή στην Ευρώπη και τη Μέση Ανατολή, μετά την εμφάνιση της γεωργίας. Οι αλλαγές αυτές φαίνεται να επηρέασαν σημαντικά την υγεία και τα χαρακτηριστικά των σημερινών πληθυσμών.
«Βλέπουμε δραματικές αλλαγές», ανέφερε ο γενετιστής, Ντέιβιντ Ράιχ, από την Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ, που συνυπογράφει τη μελέτη. Ωστόσο, ορισμένοι επιστήμονες εμφανίζονται επιφυλακτικοί ως προς την έκταση των συμπερασμάτων, ειδικά σε ό,τι αφορά πολύπλοκα χαρακτηριστικά όπως η νοητική λειτουργία ή ψυχικές διαταραχές.
The biggest ever study of ancient human DNA shows that human evolution has accelerated over the past 10,000 yearshttps://t.co/d3UXimkVxD
— nature (@Nature) April 16, 2026
Η εξέλιξη του ανθρώπου και η μετάβαση στη γεωργία
Ο Homo sapiens εμφανίστηκε στην Αφρική πριν από περίπου 200.000 έως 300.000 χρόνια και στη συνέχεια εξαπλώθηκε σε όλο τον πλανήτη. Σύμφωνα με την ίδια μελέτη, η μετάβαση στη γεωργία, περίπου πριν από 10.000 χρόνια, ήταν αυτή που επέφερε σημαντικές αλλαγές μέσα από την ανακάλυψη νέων τροφών, νέων παθογόνων παραγόντων και της μεγαλύτερης συγκέντρωσης πληθυσμών.
Οι αλλαγές αυτές οδήγησαν σε εξελικτικές προσαρμογές. Ένα γνωστό παράδειγμα είναι η ικανότητα πέψης της λακτόζης στην ενήλικη ζωή, που εμφανίστηκε σε πληθυσμούς ευρωπαϊκής καταγωγής.
Πάντως, για τη μελέτη, οι επιστήμονες ανέλυσαν δεδομένα από 15.836 άτομα-προγόνους των ανθρώπων, συμπεριλαμβανομένων περισσότερων από 10.000 νέων γονιδιωμάτων.
Για να εντοπίσουν ποιες αλλαγές οφείλονται στη φυσική επιλογή, και όχι σε τυχαίες μεταβολές ή μετακινήσεις πληθυσμών, οι ερευνητές εξέτασαν ποιες γενετικές παραλλαγές αυξάνονταν ή μειώνονταν σταθερά με την πάροδο του χρόνου.
Τελικά, εντόπισαν 479 γενετικές παραλλαγές με ισχυρές ενδείξεις φυσικής επιλογής.
Nature finally published it!
— Crémieux (@cremieuxrecueil) April 15, 2026
The Reich Lab article on genetic selection in Europe over the last 10,000 years is finally online, and it includes such interesting results as:
- Intelligence has increased
- People got lighter
- Mental disorders became less common
And more! pic.twitter.com/rDLrlyeLVW
Τι δείχνουν τα δεδομένα της μελέτης για την εξέλιξη του ανθρώπου
Τα δεδομένα δείχνουν ότι η εξέλιξη επιταχύνθηκε ιδιαίτερα κατά την Εποχή του Χαλκού, περίπου πριν από 5.000 χρόνια, περίοδο έντονων κοινωνικών και οικονομικών αλλαγών.
Σύμφωνα με την έρευνα, πολλές από τις γενετικές αλλαγές σχετίζονται με το ανοσοποιητικό σύστημα. Για παράδειγμα, μια παραλλαγή που συνδέεται με ευαισθησία στη φυματίωση μειώθηκε τα τελευταία 3.000 χρόνια, ενώ άλλες αυξήθηκαν λόγω προστασίας απέναντι σε λοιμώξεις.
Παράλληλα, εντοπίστηκαν αλλαγές που επηρέασαν την εμφάνιση. Οι ερευνητές κατέγραψαν δέκα γενετικές παραλλαγές που συνδέονται με πιο ανοιχτόχρωμο δέρμα στους Ευρωπαίους, ενώ μια αιτία ανδρικής φαλάκρας φαίνεται να έγινε λιγότερο συχνή τα τελευταία 7.000 χρόνια.
Τα ευρήματα δείχνουν ότι η ανθρώπινη βιολογία δεν παρέμεινε σταθερή, αλλά μεταβαλλόταν συνεχώς καθώς οι κοινωνίες άλλαζαν, από τη ζωή των κυνηγών-τροφοσυλλεκτών στη γεωργία και σε πιο σύνθετες κοινωνικές δομές.
Παρότι η μελέτη ανοίγει νέους δρόμους στην κατανόηση της ανθρώπινης εξέλιξης, οι επιστήμονες τονίζουν ότι απαιτείται περαιτέρω έρευνα για να διευκρινιστεί πλήρως ο ρόλος της φυσικής επιλογής σε σύνθετα ανθρώπινα χαρακτηριστικά.
Με πληροφορίες από Nature
