Πριν από δύο χρόνια, η Apple απείλησε να αποσύρει το Facebook και το Instagram από το app store, λόγω ανησυχιών ότι η πλατφόρμα χρησιμοποιούνταν ως εργαλείο για το εμπόριο και την «πώληση» οικιακών βοηθών στη Μέση Ανατολή.
Την ίδια ώρα, ακόμη και εν μέσω των σαρωτικών αποκαλύψεων που συνεχίζονται από τα λεγόμενα Facebook Papers- από τα έγγραφα της Φράνσις Χάουγκεν- η εταιρεία συνεχίζει να καταγράφει υψηλά κέρδη: έφτασαν τα 9 δισεκατομμύρια δολάρια το τρίτο τρίμηνο του έτους.
Σε ό,τι αφορά το ζήτημα των οικιακών βοηθών, αφού υποσχέθηκε δημόσια να λάβει δραστικά μέτρα, σε εσωτερικά έγγραφα που έχει στη διάθεσή του το Associated Press, η εταιρεία αναγνώρισε ότι αντιμετωπίζει ανεπαρκώς την «επιβεβαιωμένη κακοποιητική δραστηριότητα», ενώ Φιλιππινέζες διαμαρτύρονταν με μηνύματα στην πλατφόρμα για κακοποίηση.
Όμως, τα μέτρα του Facebook φαίνεται ότι είχαν περιορισμένα αποτελέσματα. Ακόμη και σήμερα, μια γρήγορη αναζήτηση για οικιακούς βοηθούς στα αραβικά εμφανίζουν λογαριασμούς με φωτογραφίες Αφρικανών και Νοτιοασιατών και δίπλα υπάρχουν ηλικίες και τιμές, αναφέρει το ειδησεογραφικό πρακτορείο.
Και αυτό παρότι η κυβέρνηση των Φιλιππίνων έχει μία ομάδα εργαζομένων με μοναδική αποστολή να «χτενίζουν» τις αναρτήσεις στο Facebook κάθε ημέρα, για να προσπαθούν να προστατεύσουν απελπισμένους ανθρώπους που ψάχνουν δουλειά από εγκληματικές συμμορίες και αδίστακτα γραφεία εύρεσης εργασίας, που χρησιμοποιούν την πλατφόρμα.
«Απλήρωτες, λιμοκτονούσαν, τις πουλούσαν»
Παρότι η Μέση Ανατολή παραμένει μια κρίσιμη πηγή θέσεων εργασίας για γυναίκες από την Ασία και την Αφρική που ελπίζουν να ενισχύσουν οικονομικά τις οικογένειές τους, το Facebook παραδέχθηκε ότι κάποιες περιοχές έχουν «ιδιαίτερα σκανδαλώδη» ζητήματα με τα ανθρώπινα δικαιώματα, σε ό,τι αφορά στην προστασία των εργαζομένων.
«Στην έρευνά μας, οι οικιακοί βοηθοί συχνά παραπονούνταν στα γραφεία εύρεσης εργασίας ότι τις κλείδωναν στα σπίτια, λιμοκτονούσαν, αναγκάζονταν να επεκτείνουν επ’αόριστον τις συμβάσεις τους, ήταν απλήρωτες και τις πουλούσαν επανειλημμένα σε άλλους εργοδότες, χωρίς τη συγκατάθεσή τους», ανέφερε ένα από τα έγγραφα του Facebook που επικαλείται το ΑP. «Απαντώντας, τα γραφεία εύρεσης εργασίας συνήθως τους έλεγαν να είναι πιο δεκτικές», ανέφερε ακόμη.
«Επίσης διαπιστώσαμε ότι γραφεία εύρεσης εργασίας αγνοούσαν πιο σοβαρά εγκλήματα, όπως σωματική ή σεξουαλική επίθεση, αντί να βοηθούν τους εργαζόμενους», ανέφερε επίσης το έγγραφο.
Σε δήλωση προς το Associated Press, το Facebook ανέφερε ότι πήρε το πρόβλημα σοβαρά, παρά τη συνεχιζόμενη εξάπλωση διαφημίσεων που εκμεταλλεύονται ξένους εργαζόμενους στη Μέση Ανατολή.
«Απαγορεύουμε την ανθρώπινη εκμετάλλευσή», ανέφερε το Facebook. «Καταπολεμούμε τη διακίνηση ανθρώπων στην πλατφόρμα μας εδώ και πολλά χρόνια και στόχος μας παραμένει να εμποδίσουμε να βρει βάση στην πλατφόρμα μας οποιοσδήποτε επιδιώκει να εκμεταλλευθεί άλλους».
«Παράδεισος για δόλιους»
Ακτιβιστές λένε ότι το Facebook έχει τόσο την υποχρέωση και πιθανότατα τα μέσα να λάβει δραστικά μέτρα για την κακοποίηση που διευκολύνουν οι υπηρεσίες του.
«Αν και το Facebook είναι μία ιδιωτική εταιρεία, όταν έχεις δισεκατομμύρια χρήστες ουσιαστικά είσαι σαν κράτος και συνεπώς έχεις de facto κοινωνικές ευθύνες, είτε σου αρέσει είτε όχι», τόνισε ο Μουσταφά Κάντρι, εκτελεστικός διευθυντής της Equidem Research, που μελετά τη μετανάστευση και την εργασία.
«Αυτοί οι εργαζόμενοι στρατολογούνται και πηγαίνουν να δουλέψουν σε μέρη όπως ο Περσικός Κόλπος, η Μέση Ανατολή, όπου ουσιαστικά δεν υπάρχει σωστή ρύθμιση για το πώς τους αντιμετωπίζουν όταν καταλήγουν στα μέρη που εργάζονται. Οπότε, αν τα ενώσεις αυτά τα δύο, είναι πραγματικά μία συνταγή για καταστροφή», συμπλήρωσε.
Η Μέρι Αν Αμπούντα της μη κυβερνητικής οργάνωσης Sandigan in Kuwait για τα δικαιώματα των μεταναστών εργαζομένων επίσης προειδοποίησε για τους κινδύνους της πλατφόρμας.
«Το Facebook έχει στην πραγματικότητα δύο πρόσωπα. Ναι, καθώς διαφημίζει, ενώνει ανθρώπους, αλλά επίσης έχει μετατραπεί σε παράδεισο των δόλιων ανθρώπων και συνδικάτων που περιμένουν την αδύναμη στιγμή σου για να σου ορμήσουν», τόνισε.
Το Facebook, όπως και ακτιβιστές για τα ανθρώπινα δικαιώματα που ανησυχούν για την εργασία στη Μέση Ανατολή, παρέπεμψε στο λεγόμενο σύστημα «kafala», που είναι διαδεδομένο στις περισσότερες χώρες της περιοχής. Αυτό, επιτρέπει στις χώρες να εισάγουν φτηνά εργατικά χέρια από την Αφρική και τη Νότια Ασία.
Αν και οι εργαζόμενοι μπορούν να βρουν δουλειά με αυτούς τους διακανονισμούς που τους επιτρέπουν να στέλνουν χρήματα στο σπίτι, αδίστακτοι εργοδότες μπορούν να τους εκμεταλλευτούν, τη στιγμή που οι εργαζόμενοι δεν έχουν νομική διέξοδο. Ιστορίες εργαζομένων που τους έχουν κατασχέσει τα διαβατήρια, δουλεύουν ασταμάτητα χωρίς διαλείμματα και δεν πληρώνονται κανονικά έχουν επισκιάσει τόσο την Expo 2020 του Ντουμπάι, όσο και το επερχόμενο Παγκόσμιο Κύπελλο ποδοσφαίρου του Κατάρ.
Αν και χώρες όπως τα Ηνωμένα Αραβικά Έθνη και το Κατάρ επιμένουν ότι έχουν βελτιώσει τις εργασιακές συνθήκες, άλλες όπως η Σαουδική Αραβία ακόμη απαιτούν οι εργοδότες να δώσουν έγκριση προκειμένου οι υπάλληλοί τους να φύγουν από τη χώρα. Στο μεταξύ, οι οικιακοί βοηθοί διατρέχουν ακόμη μεγαλύτερο κίνδυνο, καθώς ζουν μόνες, με τις οικογένειες στις οποίες εργάζονται.
«Οικιακή καταναγκαστική εργασία»
Στα έγγραφα που είδε το Associated Press, το Facebook παραδέχθηκε ότι γνωρίζει τόσο τις συνθήκες εκμετάλλευσης ξένων εργαζομένων όσο και τη χρήση του Instagram για την αγορά και το εμπόριο οικιακών βοηθών στο διαδίκτυο, πολύ πριν από το σχετικό ρεπορτάζ που έκανε το BBC το 2019.
Εκείνο το ρεπορτάζ ήταν που προκάλεσε την απειλή της Apple να αφαιρέσει τις εφαρμογές, επικαλούμενη παραδείγματα με φωτογραφίες εργαζομένων και τα βιογραφικά τους που εμφανίζονταν στο διαδίκτυο, σύμφωνα με τα έγγραφα.
Οι μηχανικοί του Facebook βρήκαν σχεδόν τα τρία τέταρτα των προβληματικών αναρτήσεων. Πάνω από το 60% του υλικού προερχόταν από τη Σαουδική Αραβία, ενώ περίπου το 25% ήταν από την Αίγυπτο, σύμφωνα με ανάλυση του Facebook από το 2019. Αν και το Facebook απενεργοποίησε πάνω από 1.000 λογαριασμούς στις πλατφόρμες του, στην ανάλυσή του αναγνωρίζει ότι ακόμη και το 2018 η εταιρεία ήξερε πως είχε πρόβλημα με αυτό που αποκαλεί «οικιακή καταναγκαστική εργασία». Το περιέγραψε ως μία μορφή «trafficking για τους σκοπούς εργασίας μέσα σε σπίτια με τη χρήση βίας, απάτης, εξαναγκασμού ή δόλου».
Τότε οι χρήστες ανέφεραν μόνο το 2% του προβληματικού περιεχομένου, πιθανότατα λόγω της επιθυμίας τους να ταξιδέψουν στο εξωτερικό για να δουλέψουν. Το Facebook αναγνώριζε ότι άγγιξε μόνο την επιφάνεια του προβλήματος και ότι «περιεχόμενο για οικιακή καταναγκαστική εργασία παρέμεινε στην πλατφόρμα».
Μία εβδομάδα αργότερα, κοινοποίησε στην Apple τι είχε κάνει και η εταιρεία προφανώς απέσυρε την απειλή. «Η αφαίρεση από τις πλατφόρμες της Apple θα είχε πιθανά σφοδρές συνέπειες στη δραστηριότητα, μεταξύ άλλων στερώντας την πρόσβαση σε εκατομμύρια χρήστες», ανέφερε η ανάλυση.
«Ήμουν σαν ζώο που το πουλούσαν»
Όμως, το πρόβλημα παραμένει τόσο στο Facebook όσο και στο Instagram. Η εταιρεία φαίνεται να το αναγνωρίζει αυτό σε πιο πρόσφατα έγγραφα που είδε το Associated Press. Περιγράφει ότι οι μηχανικοί αποκτούν πρόσβαση σε προβληματικά μηνύματα στα inbox γραφείων εύρεσης εργασίας, συμπεριλαμβανομένου ενός στο οποίο αναφέρεται ότι Φιλιππινέζα «πουλήθηκε» από τους Κουβετιανούς εργοδότες της.
«Μερικές φορές το κεφάλι και τα αυτιά μου πονάνε από τα χτυπήματα», αναφέρουν άλλα μηνύματα από Φιλιππινέζα στο Κουβέιτ. «Πότε μπορώ να ξεφύγω από εδώ, πώς θα πάρω το διαβατήριό μου; Και πώς μπορούμε να φύγουμε από εδώ; Η πόρτα είναι πάντα κλειδωμένη», αναφέρει.
Μία Φιλιππινέζα οικιακή βοηθός στο Κουβέιτ, που περιέγραψε ότι «πουλήθηκε» σε άλλη οικογένεια μέσω ανάρτησης στο Instagram τον Δεκέμβριο του 2012, δήλωσε στο Associated Press ότι ήξερε άλλες περιπτώσεις συμπατριωτών της που «πωλούνται στο διαδίκτυο, σαν προϊόν».
«Ήμουν σαν ένα ζώο που πωλούνταν από τον ένα ιδιοκτήτη στον άλλο», δήλωσε η γυναίκα. «Αν το Facebook και το Instagram δεν πάρουν ισχυρότερα μέτρα ενάντια σε αυτή την ανωμαλία, θα υπάρξουν περισσότερα θύματα όπως εγώ. Ήμουν τυχερή, γιατί δεν κατέληξα νεκρή ή σκλάβα του σεξ», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Στις Φιλιππίνες, εκείνοι που θέλουν να εργαστούν στο εξωτερικό εμπιστεύονται περισσότερο το Facebook παρά τα ιδιωτικά γραφεία εύρεσης εργασίας που παρακολουθεί η κυβέρνηση, δήλωσε ο Μπέρναρντ Ολάλια, επικεφαλής της αρχής που είναι υπεύθυνη για την εργασία στο εξωτερικό, η οποία διαθέτει ομάδα που παρακολουθεί τις αναρτήσεις.
Όσοι αναζητούν εργασία, πολλές φορές λανθασμένα μπερδεύουν αυτή την αρχή με κάποιους από τους λογαριασμούς στο Facebook και το Instagram, εν μέρει επειδή οι τελευταίοι χρησιμοποιούν το λογότυπο της επίσημης υπηρεσίας.
9 δισ. τα κέρδη
Εν μέσω της θύελλας των αποκαλύψεων, το Facebook κατέγραψε υψηλά κέρδη το τρίτο τρίμηνο του έτους.
Η εταιρεία ανακοίνωσε ότι τα κέρδη της από τον Ιούλιο έως τον Σεπτέμβριο αυξήθηκαν κατά 17%, φτάνοντας στα 9,19 δισεκατομμύρια δολάρια, έναντι 7,85 δισ. που ήταν το αντίστοιχο διάστημα πέρυσι.
Τα συνολικά έσοδα- κατά κύριο λόγο από διαφημίσεις- αυξήθηκαν κατά 35% φτάνοντας στα 29,01 δισεκατομμύρια, έναντι των 21,47 δισ. που ήταν το περσινό τρίτο τρίμηνο.
