Αυτό δεν ήταν το αρχικό πλάνο της Φράνσις Χάουγκεν. Η γυναίκα που έκανε σαρωτικές αποκαλύψεις για το Facebook λέει ότι δεν της αρέσει να είναι στο επίκεντρο της προσοχής, αλλά αυτά που είδε δουλεύοντας στην εταιρεία την ανάγκασαν να αναλάβει δράση. 

 

«Κοιτάζοντας ό,τι έκανα, αυτό δεν ήταν το αρχικό πλάνο μου. Δεν ήταν καν το plan B ή plan C. Ήταν σαν το plan J μου ή κάτι τέτοιο», λέει γελώντας στον Observer. «Κανένας δεν με έβαλε κάτω και μου είπε “αυτό που θέλω να κάνεις είναι να γίνεις πληροφοριοδότρια”», συμπλήρωσε. 

 

Αλλά αυτό έκανε η Χάουγκεν. Τον περασμένο Μάιο, όταν αποχώρησε από το υψηλόβαθμο πόστο της στο Facebook, πήρε μαζί της δεκάδες χιλιάδες εσωτερικά έγγραφα. Τα έγγραφα αυτά πυροδότησαν μια θύελλα καταγγελιών, μεταξύ άλλων ότι το Facebook γνώριζε ότι τα προϊόντα του βλάπτουν την ψυχική υγεία των εφήβων, υποκινούν τη βία σε χώρες όπως η Αιθιοπία, όπως και ότι η εταιρεία απέτυχε να περιορίσει την παραπληροφόρηση πριν από την εισβολή στο Καπιτώλιο. 

 

Η 37χρονη λέει ότι το σημείο καμπής ήταν όταν πήγε να ζήσει με τη μητέρα της, η οποία είχε εγκαταλείψει την ακαδημαϊκή καριέρα της για να γίνει ιερέας. 

 

«Είμαι πολύ τυχερή που η μητέρα μου είναι ιερέας. Έζησα μαζί της για έξι μήνες πέρυσι και είχα τόσο έντονη δυσφορία γιατί έβλεπα αυτά τα πράγματα μέσα στο Facebook και ήμουν σίγουρη ότι δεν πρόκειται να διορθωθούν εκ των έσω». 

 

Οι ανησυχίες για την προφανή έλλειψη ελέγχων ασφαλείας σε μη αγγλόφωνες αγορές, όπως η Αφρική και η Μέση Ανατολή, όπου η πλατφόρμα χρησιμοποιούνταν από διακινητές μεταναστών και ένοπλες ομάδες στην Αιθιοπία, ήταν ένας βασικός παράγοντας στην απόφασή της να δράσει. 

 

«Έκανα αυτό που πίστευα ότι ήταν αναγκαίο για να σωθούν ανθρώπινες ζωές, ιδιαίτερα στον παγκόσμιο νότο, που πιστεύω ότι μπαίνουν σε κίνδυνο εξαιτίας του γεγονότος ότι το Facebook βάζει τα κέρδη πάνω από τους ανθρώπους. Αν δεν είχα αποκαλύψει αυτά τα έγγραφα, αυτό δεν θα ερχόταν ποτέ στο φως», δηλώνει. 

 

Για την Φράνσις Χάουγκεν, μεγάλο μέρος του προβλήματος είναι ο Μαρκ Ζούκερμπεργκ. Ο ιδρυτής και CEO του Facebook έχει τον απόλυτο έλεγχο. «Αυτό πρέπει να αλλάξει», λέει και εκφράζει την άποψη ότι αν μπορούσαν, ανεξάρτητοι επενδυτές του Facebook θα επεδίωκαν να γίνει αλλαγή στην κορυφή. 

 

«Έχει όλο τον έλεγχο. Δεν έχει καμία εποπτεία και δεν έχει δείξει ποτέ ότι είναι πρόθυμος να διοικήσει την εταιρεία στο επίπεδο που είναι απαραίτητο για τη δημόσια ασφάλεια», ανέφερε χαρακτηριστικά, μιλώντας για τον Ζούκερμπεργκ. 

 

Τη Δευτέρα, η Χάουγκεν θα καταθέσει ενώπιον Βρετανών βουλευτών, κάτι που ήδη έχει κάνει και στη γερουσία των ΗΠΑ. Αφορμή μεταξύ άλλων το νομοσχέδιο που προωθεί η βρετανική κυβέρνηση για την ασφάλεια στο διαδίκτυο. 

 

Με αυτό, οι εταιρείες των social media θα έχουν την υποχρέωση να προστατεύουν τους χρήστες τους από επιβλαβές περιεχόμενο, διαφορετικά θα κινδυνεύουν με πρόστιμα δισεκατομμυρίων από την αρμόδια ρυθμιστική αρχή (Ofcom). 

 

Η Χάουγκεν δηλώνει ότι υποστηρίζει τουλάχιστον ένα από τα μέτρα του νομοσχεδίου, που προβλέπει ότι οι τις εταιρείες να δώσουν στην Ofcom μία εκτίμηση κινδύνου για το περιεχόμενο που προκαλεί βλάβη στους χρήστες. 

 

«Πιστεύω σε πράγματα όπως οι αξιολογήσεις κινδύνου. Το Facebook θα πρέπει να μιλήσει για το ποιοι πιστεύει ότι είναι οι κίνδυνοι στην πλατφόρμα. Αυτή τη στιγμή, ποτέ δεν μας δίνει λεπτομέρειες για το πώς πρόκειται να διορθώσουν τα προβλήματα», επεσήμανε.  

 

Από την πλευρά του, το Facebook απαντά ότι στο επίκεντρο των τελευταίων αποκαλύψεων βρίσκεται μια λογική που είναι ψευδής. «Ναι είμαστε μια επιχείρηση και βγάζουμε κέρδος, αλλά η ιδέα ότι το κάνουμε σε βάρος της ασφάλειας ή της ευημερίας των ανθρώπων παρερμηνεύει το πού βρίσκονται τα δικά μας εμπορικά συμφέροντα. Η αλήθεια είναι ότι έχουμε επενδύσει 13 δισεκατομμύρια δολάρια και έχουμε πάνω από 40.000 ανθρώπους για να κάνουν μία δουλειά: να κρατούν ασφαλείς τους ανθρώπους στο Facebook», ανέφερε εκπρόσωπος της εταιρείας. 

 

Όσο για την Χάουγκεν, είναι ευτυχής που ζει στο Πουέρτο Ρίκο- όπου δεν την αναγνωρίζουν- και κάθε φορά που αγχώνεται επαναλαμβάνει μέσα της αυτό που της είπε φίλος της, πριν από την κατάθεση ενώπιον της Γερουσίας. «Αυτό δεν αφορά εσένα, είσαι ένα μέσο μεταβίβασης των εγγράφων». 

 

Στο μέλλον, θέλει να δημιουργήσει έναν μη κερδοσκοπικό οργανισμό για τη σωστή λειτουργία των social media. «Υπάρχουν λύσεις που θα προστατεύσουν τα πιο ευάλωτα σημεία του πλανήτη», δηλώνει. Και ελπίζει ότι ο Ζούκερμπεργκ θα την ακούσει. 

 

«Ελπίζω οι αποκαλύψεις μου να είναι αρκετά μεγάλες ώστε να έχει την ευκαιρία να πει “έκανα κάποια λάθη, θέλω να αρχίσω από την αρχή”. Γιατί το νόημα της ηθικής χρεοκοπίας είναι να πεις ότι αξίζεις μια ευκαιρία να αρχίσεις από την αρχή, ότι ως κοινωνία τα πάμε καλύτερα όταν οι άνθρωποι έχουν την ευκαιρία να σβήσουν το παρελθόν», καταλήγει.