Νέα έκθεση του WWF Ελλάς αναλύει τα πολιτικά και θεσμικά κενά που εμποδίζουν την πορεία της Ελλάδας προς μια κλιματικά ουδέτερη οικονομία.
Στη σκιά της ενεργειακής κρίσης που προκαλεί η εξάρτηση της Ευρώπης από τα ορυκτά καύσιμα και ενώ η διεθνής κοινότητα ξεκίνησε νέο γύρο διαπραγματεύσεων για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης στο πλαίσιο της 27ης Διάσκεψης του ΟΗΕ για την Κλιματική Αλλαγή (COP27), νέα έκθεση του WWF Ελλάς αποκαλύπτει τον μακρύ δρόμο που έχει να διανύσει η Ελλάδα προς την επίτευξη κλιματικής ουδετερότητας.
Συγκεκριμένα, η έκθεση «Πολιτικά και θεσμικά κενά προς την κλιματική ουδετερότητα» καταγράφει σημαντικά κενά και αστοχίες, σε επίπεδο εφαρμογής, στην πορεία της Ελλάδας προς την κλιματική ουδετερότητα και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα, όπως:
- Σταθερά θλιβερή πανευρωπαϊκή πρωτιά στις παραβιάσεις περιβαλλοντικού δικαίου της ΕΕ, γεγονός το οποίο καταδεικνύει σοβαρό έλλειμμα διακυβέρνησης που υποβαθμίζει τις προοπτικές της χώρας για συντεταγμένη πορεία προς την κλιματική ουδετερότητα και την περιβαλλοντική βιωσιμότητα.
- Συνεχής αποδυνάμωση του συστήματος περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων, που οδηγεί μεθοδικά στην εξαφάνιση των επιθεωρητών περιβάλλοντος. Χωρίς στιβαρό σύστημα ελέγχων τήρησης της νομοθεσίας για την προστασία του περιβάλλοντος και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, θα είναι εξαιρετικά δύσβατη η πορεία της Ελλάδας προς την κλιματική σταθερότητα.
- Βαθύτερη εξάρτηση της χώρας από το ορυκτό αέριο, παρά το γεγονός ότι το 2022 επιφύλαξε στον πλανήτη, και ιδίως στην Ευρώπη, μια ενεργειακή κρίση που γκρέμισε τον μύθο του ορυκτού αερίου ως άφθονου καυσίμου που θα εξυπηρετήσει με ασφάλεια και χαμηλό κόστος τη μετάβαση στην κλιματική ουδετερότητα.
- Αδικαιολόγητη (ενεργειακά, οικονομικά και γεωπολιτικά) βύθιση της χώρας σε μακροχρόνια εξάρτηση από συμβάσεις με πετρελαϊκές εταιρείες για εξόρυξη υδρογονανθράκων, με ευνοϊκούς όρους περιβαλλοντικής αδειοδότησης.
- Έλλειψη πολιτικής πρωτοβουλίας για την υπέρβαση των φραγμών στην ανάπτυξη των ενεργειακών κοινοτήτων.
- Σπατάλη κρατικών ενισχύσεων σε επενδύσεις που δεν προσφέρουν καινοτομία ή διαφοροποίηση της οικονομίας από το περιβαλλοντικά καταστροφικό πρότυπό της.
- Παρά την καταδίκη από το Δικαστήριο της ΕΕ, το 2020, η Ελλάδα συνεχίζει την εγκατάλειψη των περιοχών Natura 2000 χωρίς διατάγματα προστασίας, ενώ καθυστερεί αδικαιολόγητα τη διαδικασία ολοκλήρωσης των ειδικών περιβαλλοντικών μελετών που θα υποδείξουν με επιστημονικά δεδομένα τα κατάλληλα μέτρα διατήρησης.
- Σοβαρά ελλείμματα διαφάνειας σχετικά με το κλιματικό αποτύπωμα των επιχειρήσεων και την ευθυγράμμιση του ιδιωτικού τομέα με τον στόχο του 1,5°C.
Έχοντας ως στόχο την ευθυγράμμιση της χώρας μας με τον στόχο του 1,5 βαθμού, ώστε να μπει σε τροχιά κλιματικής ουδετερότητας αποτελεσματικά και με επωφελή για την οικονομία και την κοινωνία τρόπο, το WWF προτείνει τις ακόλουθες μεταρρυθμίσεις:
- Επικαιροποίηση του ΕΣΕΚ με σαφή στόχο απεξάρτησης από το ορυκτό αέριο και κατεύθυνση απεμπλοκής της χώρας από τις συμβάσεις με πετρελαϊκές εταιρείες για έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων.
- Θέσπιση ισχυρού συστήματος περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων και ελέγχων, το οποίο θα είναι ανεξάρτητο από πολιτικές εντολές και θα υπάγεται σε ανεξάρτητη περιβαλλοντική και κλιματική αρχή.
- Σύνδεση προϋπολογισμών άνθρακα με τον ετήσιο κύκλο του Κρατικού Προϋπολογισμού.
- Κλιματική ευθυγράμμιση της πολιτικής δημοσίων επενδύσεων.
- Ενσωμάτωση των κλιματικών κινδύνων στην πολιτική εποπτείας του χρηματοπιστωτικού τομέα.
- Ολοκλήρωση του χωρικού σχεδιασμού, με ισχυρή θεσμική θωράκιση των κρίσιμων προστατευτικών οικοσυστημάτων που προσφέρουν λύση στον αυξημένο κίνδυνο κλιματικών καταστροφών (nature-based solutions) και την κατάργηση του ιδιαίτερα επικίνδυνου πλέον δικαιώματος για εκτός σχεδίου δόμηση.
- Θέσπιση πλαισίου για κοινωνικά συμπεριληπτική και οικολογικά ασφαλή ανάπτυξη των ΑΠΕ και μετάβαση στην καθαρή ενέργεια. Σημειώνεται πως το WWF Ελλάς θα ανακοινώσει εντός των επόμενων ημερών ειδική πρόταση νόμου για την ορθή χωροθέτηση των ΑΠΕ.
- Άμεση ολοκλήρωση της επί χρόνια εκκρεμούς διαδικασίας θέσπισης μέτρων διατήρησης για όλες τις περιοχές Natura 2000, δίχως καμία περαιτέρω υποβάθμιση της νομοθεσίας και απώλεια περιβαλλοντικού κεκτημένου, καθώς και ενίσχυση του πλαισίου προστασίας των φυσικών οικοσυστημάτων και των υπηρεσιών που προσφέρουν για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.
- Ενίσχυση πλαισίου για την αυτοπαραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ και προώθηση του θεσμού των ενεργειακών κοινοτήτων, ώστε το 2030 να καλύπτουν τουλάχιστον το 25% της παραγωγής (εκ του οποίου το 10% να αφορά ευάλωτα νοικοκυριά).
- Ίδρυση εθνικής κλιματικής συνέλευσης, ως οργάνου κοινωνικά συμπεριληπτικής συμβολής στη διαδικασία λήψης αποφάσεων για το περιβάλλον και την κλιματική αλλαγή.
