Μετά την έκθεση για τον Ιάννη Ξενάκη, ο χειμερινός κύκλος εκθέσεων του ΕΜΣΤ θα εξερευνήσει τη θέση των γυναικών στην ιστορία και το παρόν της ελληνικής σύγχρονης τέχνης και πέρα από αυτήν.
Σε διάλογο με την επανέκθεση της συλλογής του ΕΜΣΤ στον τρίτο όροφο με έργα αποκλειστικά γυναικών δημιουργών, ενσωματώνοντας και σημαντικά έργα από τη δωρεά του Δημήτρη Δασκαλόπουλου θα βρίσκεται η μεγάλη αναδρομική έκθεση της Λήδας Παπακωνσταντίνου, της πρωτοπόρου της performance και της σχέσης πολιτικής, φεμινισμού, εθνογραφίας και οικολογίας, καθώς και η εκτενής παρουσίαση του έργου της Χρύσας Ρωμανού από όλες τις περιόδους της δραστηριότητάς της.
Τέλος, το ΕΜΣΤ θα παρουσιάσει την πρώτη μουσειακή έκθεση στην Ελλάδα της καταξιωμένης στο εξωτερικό εικαστικού Δανάης Ανεσιάδου, σε συμπαραγωγή με το κέντρο σύγχρονης τέχνης WIELS στις Βρυξέλλες, όπως και επιπλέον εκθέσεις καλλιτέχνιδων από την Ελλάδα και το διεθνές πεδίο. Οι εκθέσεις στοχεύουν στην επαναξιολόγηση της ελληνικής ιστορίας της τέχνης και την εγγραφή των γυναικών, διαφορετικών γενεών στην καλλιτεχνική δραστηριότητα.
Λίγα λόγια για τις γυναίκες δημιουργούς
Η Λήδα Παπακωνσταντίνου γεννήθηκε στη Λάρισα το 1945, ξεκίνησε με σπουδές γραφικών τεχνών στη Σχολή Δοξιάδη (1962-65) και φοίτησε στο προπαρασκευαστικό έτος της Σχολής Καλών Τεχνών της Αθήνας (1965-66). Μετά εγκαταστάθηκε στη Μ. Βρετανία έως το 1974. Εκεί σπούδασε Καλές Τέχνες στο Loughton College of Art, Λονδίνο (1967-68) και στο Maidstone College of Art (Kent Institute of Art & Design), Kent (1968-71).
Ήδη από το 1969 απομακρύνθηκε από τα παραδοσιακά εικαστικά μέσα και άρχισε να παρουσιάζει έργα χώρου και δράσης, στο πνεύμα των πρωτοποριακών τάσεων της δεκαετίας του ’60. Μετά την επιστροφή της στην Ελλάδα, έκανε την πρώτη της ατομική έκθεση (εγκατάσταση) στην Αθήνα (1974, Ώρα). Ήταν από τους πρώτους καλλιτέχνες που εισήγαγαν στον ελληνικό εικαστικό χώρο, κατά τη δεκαετία του ’70, μορφές τέχνης όπως τα περιβάλλοντα, τα χάπενινγκς και οι περφόρμανς.
Από θεματική άποψη, τα έργα της αναφέρονταν εξαρχής στο ανθρώπινο σώμα και την έμφυλη ταυτότητα, με μια τάση καταγραφής αισθητηριακών και ψυχικών ερεθισμάτων που σχετίζονται με τη μνήμη και το χρόνο. Χρησιμοποιεί ποικίλα εκφραστικά μέσα (φυσικά υλικά, αντικείμενα, τρισδιάστατες κατασκευές, κολλάζ και γλυπτά, κίνηση, ήχο και λόγο, σε συνδυασμό με τη φωτογραφία, το βίντεο, κ.ά.), με χαρακτηριστικό στοιχείο την αυτοπρόσωπη παρουσία της ίδιας στα περισσότερα έργα της. Ο τελετουργικός χαρακτήρας και οι αυτοβιογραφικές νύξεις ενισχύουν την πολυεπίπεδη επικοινωνιακή λειτουργία των δράσεών της.
Έχει πραγματοποιήσει πάνω από είκοσι ατομικές εκθέσεις στην Ελλάδα και στο εξωτερικό και έχει συμμετάσχει σε περισσότερες από εξήντα ομαδικές. Ανάμεσά τους ξεχωρίζουν οι: Περιβάλλον-Δράση (Αθήνα, 1981), Europalia, (Aμβέρσα, 1982), 20ή Μπιενάλε του Sao Paulo (1989), Athens by Art (2004). Το 2002 πραγματοποιήθηκε αναδρομική παρουσίαση του έργου της στο Βαφοπούλειο Πνευματικό Κέντρο στη Θεσσαλονίκη. Το 2007 ήταν τιμώμενη καλλιτέχνιδα στην 1η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης. Το 2010 δημιούργησε μια μεγάλη σύνθεση με τίτλο «Ο χρόνος στα χέρια μου», για το σταθμό Μοναστηράκι του αθηναϊκού Μετρό.
Η Χρύσα Ρωμανού γεννήθηκε στην Αθήνα το 1931. Σπούδασε στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών της Αθήνας, κοντά στους Α. Γεωργιάδη και Γ. Μόραλη. Έκανε την πρώτη της ατομική έκθεση στην Αθήνα το 1960 (Ζυγός). Το 1961, με υποτροφία του ΙΚΥ, πηγαίνει για σπουδές στο Παρίσι, όπου και θα παραμείνει για 20 χρόνια, έως την επιστροφή της στην Αθήνα το 1981.
Η πρώιμη στροφή της προς την αφαίρεση έδειχνε ήδη την τάση της να αποδεσμευτεί από τις καθιερωμένες μορφές, αναζητώντας ένα σύγχρονο προσωπικό ιδίωμα. Οι αναζητήσεις της στράφηκαν αρχικά προς την αξιοποίηση της αυτόματης γραφής και της χειρονομίας.
Ζώντας στο Παρίσι, είχε την ευκαιρία να εξοικειωθεί με διάφορα πρωτοποριακά εκφραστικά μέσα, συμπορευόμενη με τους καλλιτέχνες της γενιάς του ’60. Σύντομα άρχισε να εφαρμόζει τεχνικές του φωτομοντάζ και κολάζ, χρησιμοποιώντας εικόνες ειδών μαζικής κατανάλωσης ή φωτογραφίες από τον Τύπο, συχνά αποσπασματικές ή παραποιημένες, μαζί με χειρόγραφα ή τυπωμένα κείμενα και σύμβολα (Λαβύρινθοι, Ωροσκόπια, Καζίνο, Ρεπορτάζ, Χάρτες).
Το περιεχόμενο των έργων είναι έντονα κριτικό, αλλά η διατύπωση έχει μάλλον ποιητικό παρά ορθολογιστικό χαρακτήρα. Το ίδιο ισχύει και για τις τρισδιάστατες κατασκευές της (Meccano) που παραπέμπουν σε μια παιγνιώδη ουτοπική αρχιτεκτονική, καθώς και για τα πιο πρόσφατα έργα της, στα οποία χρησιμοποιεί την τεχνική του ντεκολάζ σε πλεξιγκλάς.
Παρουσίασε το έργο της σε περιορισμένο αριθμό ατομικών εκθέσεων σε Ελλάδα και εξωτερικό, αλλά συμμετείχε σε πολλές ομαδικές εκθέσεις και διεθνείς διοργανώσεις, μεταξύ των οποίων οι Biennale Νέων (Παρίσι, 1961), Χαρακτικής (Λιουμπλιάνα, 1961), Sao Paulo (1965, 1994), Βενετίας (1976, στο πλαίσιο του Progetto Arcevia) και Κωνσταντινούπολης (1997), διάφορα παρισινά Salons (1967, 1971, 1972, 1974, 1976, 1978, 1980), Ευρωπάλια (Βέλγιο, 1982), Μεταμορφώσεις του Μοντέρνου (Αθήνα, 1992), κ.ά.
Πέθανε στην Αθήνα το 2006. Το 2014 οργανώθηκε η έκθεση-φόρος τιμής Chryssa + Xρύσα, όπου το έργο της παρουσιάστηκε μαζί με το έργο της συνονόματής της Chryssa (Βαρδέα), στην γκαλερί Kalfayan.
Η Δανάη Ανεζιάδου γεννήθηκε το 1973 στη Γερμανία και σήμερα ζει και εργάζεται στις Βρυξέλλες. Σπούδασε Καλές Τέχνες στη Βασιλική Ακαδημία Καλών Τεχνών στη Γάνδη και αποφοίτησε επίσης από το μεταπτυχιακό πρόγραμμα προηγμένης έρευνας στις σπουδές θεάτρου και χορού στο DasArts στο Άμστερνταμ. Στο παρελθόν εργάστηκε στον τομέα του σχεδιασμού κοστουμιών και της σκηνογραφίας για θεατρικές παραστάσεις, παραστάσεις χορού και ταινίες μικρού μήκους.
Η πρακτική της Ανεσιάδου μαρτυρά έντονα τις βιογραφικές αναμνήσεις και σε περφόρμανς, ταινίες και εγκαταστάσεις: αγκαλιάζει το νόημα που κρύβεται τόσο στο αυθεντικά αληθινό όσο και στο βέβηλα φτηνό, ξεπερνώντας την ουσία μιας προσωπικής αναζήτησης ταυτότητας και αγάπης για να ασχοληθεί με το ευοίωνο, ειρωνικό παιχνίδι της ίδιας της ζωής, ένα παιχνίδι που τελικά αφήνει κάποιον να μαντεύει ποιος πραγματικά είναι.
Η ίδια θεωρεί την παρούσα κατάστασή της ως προσωρινή μονιμότητα, η οποία επαναδιαπραγματεύεται διαρκώς μεταξύ παρελθόντος και μέλλοντος και γίνεται άμεσα αισθητή μόνο σε εκείνες τις μαγικές στιγμές που οι δύο αυτές διαστάσεις φαίνεται να συμπίπτουν.
Πρόσφατα συμμετείχε στην έκθεση Visions from the Underworld σε επιμέλεια Dome Wood & Sam Steverlynck, στη διοργάνωση 2023 Ελευσίς Πολιτιστική Πρωτεύουσα, σε μια περιήγηση που προσκαλούσε τον επισκέπτη σε ένα υπνωτιστικό παιχνίδι σκιών που επιτελείται από δύο χέρια, ένα θέαμα από φάσματα, σαν αιθέριες αντανακλάσεις.
