Η φετινή καλλιτεχνική περίοδος είναι κομβικής σημασίας για την Κρατική Ορχήστρα Αθηνών, καθώς συμπληρώνει ογδόντα χρόνια ύπαρξης και λειτουργίας. Χρόνια που μέσα τους περικλείουν στιγμές χαράς, περηφάνιας, έμπνευσης και δημιουργικότητας, χωρίς να λείπουν οι δυσκολίες, οι περίοδοι αβεβαιότητας και – όπως είναι λογικό – τα ολισθήματα. Ως οργανισμός -με αυτή την ονομασία- η ΚΟΑ ιδρύθηκε το 1942, ενώ έδωσε την πρώτη της συναυλία στις 28 Φεβρουαρίου του 1943.
«Φυσικό είναι η πορεία της Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών να ακολουθήσει την ιστορία του τόπου μας και των ανθρώπων του. Και παρά τις δυσκολίες που συναντούσαμε κατά καιρούς, να μην ξεχάσουμε ποτέ τα δυο πράγματα που υπηρετούμε από την ίδρυσή μας: τη μουσική και την προσφορά στο κοινωνικό σύνολο. Πιστεύουμε ακράδαντα ότι αποτελεί καθήκον μας να παρουσιάζουμε όλα τα μεγάλα έργα του συμφωνικού ρεπερτορίου. Ότι οφείλουμε να συνδράμουμε στην εξοικείωση του κοινού με την λεγόμενη λόγια, τη μουσική που εγώ αποκαλώ λειτουργική» λέει ο καλλιτεχνικός διευθυντής της ορχήστρας Λουκάς Καρυτινός.
Η ορχήστρα εισέρχεται σε μια επετειακή καλλιτεχνική περίοδο. Περισσότερο από άλλες χρονιές, φέτος συμπράττει με παγκοσμίως κορυφαίους σολίστ και αρχιμουσικούς, θέτοντας ψηλά τον πήχη. Η εναρκτήρια συναυλία μας στις 21 Οκτωβρίου έχει ως σολίστ τον διεθνούς φήμης Βρετανό βιολονίστα Ντάνιελ Χόουπ, ο οποίος ερμηνεύει το Πρώτο Κοντσέρτο για βιολί και ορχήστρα του Μαξ Μπρουχ.
Μία εβδομάδα πριν, στις 15 Οκτωβρίου, συμπράττει με την Λιζ Ντάβιντσεν, το εκκολαπτόμενο αστέρι της όπερας, σε ένα γκαλά παραγωγής του Ο.Μ.Μ.Α., υπό τη μουσική διεύθυνση του Κορνήλιου Μιχαηλίδη.
Λίγες μόνο μέρες μετά, στις 4 Νοεμβρίου, ο θρυλικός βιρτουόζος του πιάνου, Ίβο Πογκορέλιτς, ερμηνεύει το Δεύτερο Κοντσέρτο για πιάνο και ορχήστρα του Σοπέν σε μια συναυλία με άρωμα του 1830. Στο πόντιουμ, ο περιζήτητος Γάλλος αρχιμουσικός Φιλίπ Ωγκέν.
Φυσικά, η επετειακή συναυλία στις 3 Φεβρουαρίου του 2023, δεν θα μπορούσε να υστερεί. Ο μυθικός βιολονίστας Βαντίμ Ρέπιν ερμηνεύει το Κοντσέρτο για βιολί και ορχήστρα του Τσαϊκόφσκυ. Η υψίφωνος Τσέλια Κοστέα ανοίγει τη βραδιά με το Vocalise για υψίφωνο και ορχήστρα του διαπρεπούς Έλληνα συνθέτη Νέστωρα Ταίηλορ. Η πανηγυρική λήξη της συναυλίας κηρύσσεται με ένα από τα διασημότερα έργα του ρεπερτορίου, την Πρώτη Συμφωνία του Μάλερ, γνωστή και ως «Τιτάν».
Στις 24 Φεβρουαρίου η διάσημη μεσόφωνος Μαρκέλλα Χατζιάνο μετά από απουσία ετών συμπράττει ξανά με την Κ.Ο.Α.
Στις 28 Απριλίου, η πιανίστα Ντόρα Μπακοπούλου ερμηνεύει το Κοντσέρτο για πιάνο και ορχήστρα του Μωρίς Ραβέλ. Το πρόγραμμα στο οποίο μας οδηγεί ο διάσημος για τις αναγνώσεις συμφωνικού ρεπερτορίου Έντο ντε Βάαρτ κλείνει με την Τρίτη Συμφωνία του Καμίγ Σαιν-Σανς.
Από το φετινό πρόγραμμα δεν λείπει ο Κρίστοφ Έσενμπαχ, που τα τελευταία χρόνια καλλιεργεί τους δεσμούς, με την Ελλάδα κι ιδιαίτερα με την Ορχήστρα. Διευθύνει τη συναυλία της 28ης Μαϊου, φέρνοντας μαζί του τον βραβευμένο με Grammy Αμερικανό τσελίστα Ζιλ Μπέιλι, ο οποίος θα ερμηνεύσει ένα από τα πιο αγαπητά έργα στο ρεπερτόριο του τσέλου, το Κοντσέρτο για βιολοντσέλο και ορχήστρα του Έντουαρντ Έλγκαρ.
Παγκόσμιες πρεμιέρες
Αναπόσπαστο κομμάτι του έργου της ΚΟΑ είναι η έμπρακτη στήριξη στους σύγχρονους Έλληνες συνθέτες. Και κατά την προσεχή καλλιτεχνική περίοδο παρουσιάζονται τρία έργα σε α’ παγκόσμια εκτέλεση. Η εναρκτήρια συναυλία ξεκινάει με τις Διαδρομές για συμφωνική ορχήστρα του διακεκριμένου συνθέτη Δημήτρη Μηνακάκη. Έργο που αποτελεί παραγγελία της Κ.Ο.Α. και έχει επιλεγεί να ανοίξει τη νέα καλλιτεχνική περίοδο.
Επίσης, στις 20 Ιανουαρίου, ο Ιάσωνας Κεραμίδης ερμηνεύει σε α’ εκτέλεση το Κοντσέρτο για βιολί του Δημήτρη Παπαδημητρίου υπό τη διεύθυνση του Γιώργου Πέτρου.
Στις 28 Απριλίου, παρουσιάζεται το πολυαναμενόμενο νέο έργο του Δημήτρη Σκύλλα «Ο Χορός του Ζαλόγγου». Μια δική μας ανάθεση, με αφορμή την επέτειο των 200 χρόνων από την ελληνική επανάσταση, για την πρεμιέρα της οποίας ανυπομονούμε ιδιαίτερα.
Τον Απρίλιο, και συγκεκριμένα στις 7 του μηνός, παρουσιάζεται σε α’ πανελλήνια εκτέλεση το έργο του Φίλιππου Τσαλαχούρη «Ιουλιανή σουίτα για ορχήστρα». Πρόκειται για μια δημιουργία που αποτίνειφόρο τιμής στη μνήμη της διακεκριμένης βυζαντινολόγου Ιουλιανής Χρυσοστομίδου.
Με εορταστική διάθεση
Οι γιορτές αποτελούν πάντα μια καλή αφορμή για την ακρόαση συμφωνικών έργων. Μετά την επιτυχημένη παρουσίαση της Ενάτης Συμφωνίας του Μπετόβεν πέρυσι, φέτος στις 16 Δεκεμβρίου, θα ακούσουμε ένα από τα κορυφαία έργα του μπαρόκ. Τον, συνυφασμένο με τον εορτασμό των Χριστουγέννων, Μεσσία του Χέντελ. Την ορχήστρα διευθύνει ο διεθνούς φήμης γνώστης της παλαιάς μουσικής, Χάρυ Μπίκετ.
Παράδοση για τις μέρες των γιορτών αποτελεί το Πρωτοχρονιάτικο γκαλά, σε συμπαραγωγή με τον Ο.Μ.Μ.Α., που φέτος έχει τη θεματική του μιούζικαλ. Υπό την καθοδήγηση του Μιχάλη Οικονόμου, αναγνωρισμένοι λυρικοί καλλιτέχνες ερμηνεύουν χαρακτηριστικά αποσπάσματα από αγαπητά μιούζικαλ.
Τις ημέρες του Πάσχα, η καθιερωμένη συναυλία της Μεγάλης Τετάρτης -σε συμπαραγωγή με τον Ο.Μ.Μ.Α.- μας μυεί στον ουμανιστικό κόσμο του Μπετόβεν. Θα ακούσουμε το ύψιστο έργο της κλασικής μουσικής Missa Solemnis. Διευθύνει ο Γερμανός αρχιμουσικός Κρίστοφ Πόππεν. Συνοδοιπόροι και φέτος, για άλλη μια σημαντική συνεργασία, οι Χορωδίες της Ε.Ρ.Τ. και του Δήμου Αθηναίων.
Αφιερώματα
Το 2022 συμπληρώνονται εκατό χρόνια από τη γέννηση του Ιάννη Ξενάκη. Στις 9 Δεκεμβρίου ο δυναμικός αρχιμουσικός Νίκος Βασιλείου τιμά την μνήμη του συνθέτη που μετουσίωσε τις μαθηματικές και αρχιτεκτονικές του γνώσεις σε μία μουσική, καινοφανώς ευφάνταστη, σφραγίζοντας τη μουσική πρωτοπορία κατά το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα. Τη σύνδεση του έργου του Ιάννη Ξενάκη με την επιστήμη των μαθηματικών αναλαμβάνει να «αποκρυπτογραφήσει» ο καθηγητής μαθηματικών και Ακαδημαϊκός Αθανάσιος Φωκάς. Το πρόγραμμα της βραδιάς, στην οποία συμμετέχουν η υψίφωνος Μία Μαντινώ, ο πιανίστας Τίτος Γουβέλης κι ο κιθαρίστας Κώστας Κοτσιώλης, συμπληρώνουν έργα Μεσσιάν, Βαρέζ και Μπρόουερ.
Αφιερωμένη στη μνήμη του Δημήτρη Δραγατάκη είναι η συναυλία της 18ης Νοεμβρίου. Ο Τζιάκοπο Σιπάρι Ντι Πεσκασερόλι, επιστρέφει στο πόντιουμ της Ορχήστρας διευθύνοντας το ανάλαφρο Νυχτερινό για τέσσερις ορχήστρες του Μότσαρτ, την βραβευμένη Έκτη Συμφωνία του ανήσυχου Δημήτρη Δραγατάκη και τον Τίτο Γουβέλη στο σπαρακτικό Πρώτο Κοντσέρτο για πιάνο του Μπραμς.
Στις 2 Δεκεμβρίου, εμβαθύνουμε στο πνεύμα των λεγόμενων τριών κλασικών: του Χάυντν, του Μότσαρτ και του Μπετόβεν. Η Κλασική Βιέννη, έρχεται στην Κ.Ο.Α. μέσα από τις συνθέσεις τους. Ο γνωστός πιανίστας και παιδαγωγός Πάβελ Γκιλίλοφ και η άξια μαθήτριά του, Αγάπη Τριανταφυλλίδη, ερμηνεύουν το Κοντσέρτο για δύο πιάνα και ορχήστρα του Μότσαρτ, ενώ ο Έκτορας Ταρτανής ηγείται ακόμη της εκτέλεσης της Ενενηκοστής Πέμπτης Συμφωνίας του Χάυντν και της Πέμπτης Συμφωνίας του Μπετόβεν.
Στις 20 Ιανουαρίου του 2023 πραγματοποιείται αφιέρωμα στη μνήμη του Κάρολου Τρικολίδη που έφυγε από τη ζωή, ένα χρόνο πριν. Η ορχήστρα τον τιμά με την εκτέλεση της μεγαλειώδους Πρώτης Συμφωνίας του Μπρούκνερ, τα συμφωνικά έργα του οποίου ο αείμνηστος αρχιμουσικός υπηρέτησε με γνώση κι επιτυχία. Η βραδιά ανοίγει με τον βιολιστή Ιάσωνα Κεραμίδη να ερμηνεύει σε α’ εκτέλεση το Κοντσέρτο για βιολί του Δημήτρη Παπαδημητρίου υπό τη διεύθυνση του Γιώργου Πέτρου.
Η συναυλία μας στις 19 Μαΐου συμπίπτει με την ημέρα μνήμης της γενοκτονίας των Ποντίων που σε αυτή την ημερομηνία το 1919, μπήκε στην πιο άγρια φάση της. Τετρακόσιες χιλιάδες Πόντιοι κατάφεραν να φτάσουν στην Ελλάδα και να γίνουν κομμάτι της ζωής και του πολιτισμού μας. Διευθύνει, ο ποντιακής καταγωγής αρχιμουσικός Βλαδίμηρος Συμεωνίδης.
