Τα πολυαναμενόμενα εγκαίνια του Μουσείου Τέχνης του Αλμάτι (Almaty Museum of Arts) την Κυριακή (12/10) αποτέλεσαν ορόσημο για την πολιτιστική ζωή της μεγαλύτερης - σε πληθυσμό - πόλης του Καζακστάν.
Ιδρυμένο από τον επιχειρηματία και φιλάνθρωπο Νουρλάν Σμαγκούλοφ, το μουσείο φιλοξενεί πάνω από 700 έργα από το Καζακστάν και την Κεντρική Ασία, καθώς και δημιουργίες διάσημων διεθνών καλλιτεχνών.
Με την ποικιλία των μέσων, των ειδών και των καλλιτεχνικών προσεγγίσεων που παρουσιάζει, το μουσείο στοχεύει να αποτελέσει κέντρο σύγχρονης τέχνης για ολόκληρη την Κεντρική Ασία.
Το μουσείο βρίσκεται στους πρόποδες της οροσειράς Τιέν Σαν και αποτελεί έργο τέχνης από μόνο του. Σχεδιασμένο από το βρετανικό αρχιτεκτονικό γραφείο Chapman Taylor και ολοκληρωμένο μέσα σε τρία χρόνια, το συγκρότημα των 10.060 τετραγωνικών μέτρων αποτελείται από δύο διασταυρούμενες πτέρυγες — η μία επενδυμένη με ασβεστόλιθο Jura, η άλλη με αλουμίνιο — που συμβολίζουν το ορεινό τοπίο και το αστικό περιβάλλον του Αλμάτι.
Η αρχιτεκτονική ως τέχνη
Η τέχνη ξεκινά πριν ακόμη οι επισκέπτες περάσουν την είσοδο. Στον εξωτερικό χώρο, μεγάλης κλίμακας εγκαταστάσεις καλωσορίζουν το κοινό και δίνουν μία γεύση για την εμπειρία που ακολουθεί.
Ο Ισπανός εικαστικός, γλύπτης και σχεδιαστής Jaume Plensa με το έργο NADES (2023) - ένα πορτρέτο 12 μέτρων μιας νεαρής γυναίκας με κλειστά μάτια και παραδοσιακή καζακική πλεξούδα - προσφέρει μια στιγμή ηρεμίας μέσα στη ροή της αστικής ζωής.
Ο Βρετανο-Νιγηριανός καλλιτέχνης Yinka Shonibare με το Wind Sculpture (TG) II (2022) κάνει μια ακόμη αναφορά στις κεντροασιατικές παραδόσεις, όπου τα μαντίλια έχουν πολιτιστική σημασία.
Το έργο ύψους 12 μέτρων παίρνει τη μορφή ενός αλουμινένιου μαντιλιού που φυσάει ο άνεμος, ζωγραφισμένου με ζωντανά σχέδια εμπνευσμένα από την Άνκαρα, αντανακλώντας πολιτισμικές ταυτότητες και κληρονομιές αποικισμού, κεντρικά στοιχεία στη δουλειά του Shonibare.
Η καλλιτέχνης με έδρα το Βερολίνο, Alicja Kwade, με το έργο Pre-Position (2023), εμπνευσμένο από την κοιλάδα Torysh του Καζακστάν και τις σουρεαλιστικές σφαιρικές μορφές βράχων, συνδυάζει πέτρινες σφαίρες και μεταλλικές μορφές για να προκαλέσει την αίσθηση ουράνιων συστημάτων και αρχαίων αστρονομικών εργαλείων - μια μελέτη για τον χρόνο, τη βαρύτητα και τη διασύνδεση του σύμπαντος.
Qonaqtar: Οι καλεσμένοι της Στέπας
Το Μουσείο Τέχνης του Αλμάτι άνοιξε με δύο εκθέσεις, η πρώτη με τίτλο Qonaqtar — που στα καζακικά σημαίνει «Καλεσμένοι». Εστιάζοντας σε καλλιτέχνες της δεκαετίας του 1960, η έκθεση ξεκινά με έργα που απεικονίζουν τη νομαδική κουλτούρα, καθημερινές τελετουργίες, φαγητό και εορταστικές συγκεντρώσεις.
Σημαντικά έργα περιλαμβάνουν το Baursaks (1993) του Bahtiar Tabiyev, που δείχνει μια γυναίκα να τηγανίζει παραδοσιακό ζυμάρι, και το Shepherd’s Feast (1965) της Aisha Galimbayeva.
Καθώς οι επισκέπτες προχωρούν στο εσωτερικό της αίθουσας, η έκθεση στρέφεται προς πιο σύνθετες αναλογίες, αντιπαραβάλλοντας το βάρος των σοβιετικών περιορισμών με τον πλούτο της καλλιτεχνικής κληρονομιάς της Κεντρικής Ασίας.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η φωτογραφία του Salikhitdin Aytbayev, On Virgin Soil. Lunchtime (1960s), η οποία αναφέρεται στην εκστρατεία Virgin Lands (1954–1965) - μια προσπάθεια καλλιέργειας εκτεταμένων περιοχών της στέπας για αύξηση της παραγωγής σιτηρών, σηματοδοτημένη από ενθουσιασμό εργασίας, οικοδομή υποδομών και μαζική μετανάστευση στην περιοχή.
«Αν η Aisha Galimbayeva είναι το σημείο εκκίνησής μου, τότε αυτή είναι η άγκυρα της έκθεσης», εξηγεί η Inga Lāce, επικεφαλής επιμελήτρια του μουσείου. «Μιλά για τη στιγμή που συμβαίνει η μετανάστευση και αλλάζει ολοκληρωτικά τον πληθυσμό ολόκληρης της χώρας. Και αυτό ανοίγει δρόμο για άλλες ιστορίες σχετικά με το τι συμβαίνει στη στέπα».
Μέσα από πίνακες, εικονογραφήσεις, γλυπτά και σύγχρονες πρακτικές, η έκθεση εξετάζει επίσης θέματα εργασιακής μετανάστευσης, ταυτότητας, εκτοπισμού και της αίσθησης του ανήκειν.
Με πληροφορίες από euronews.com
