Γιοακίμ Μπεκελάερ: το μυστήριο με τον ζωγράφο που λάτρευε τις κουζίνες και τις αγορές τροφίμων

Γιοακίμ Μπεκελάερ: το μυστήριο με τον ζωγράφο που λάτρευε τις κουζίνες και τις αγορές τροφίμων Facebook Twitter
Συντηρήτρια του οργανισμού English Heritage δουλεύει για την αποκατάσταση του έργου. Φωτο: Christopher Ison/English Heritage
0

Χοιρομέρια, φασιανοί, λαγοί και λαρδιά, αγκινάρες και εξωτικά φρούτα, σταφύλια, ρόδια και τυριά, κόκκινοι καρποί, εντυπωσιακά λάχανα και κουνουπίδια. Λίγοι έχουν καταφέρει να αιχμαλωτίσουν ένα τόσο μεγάλο γαστρονομικό πλούτο σε ένα καμβά όσο ο Γιοακίμ Μπεκελάερ, Φλαμανδός ζωγράφος που έζησε τον 16ο αιώνα και ειδικεύτηκε σε αυτές ακριβώς τις εικόνες, των πλούσιων αγορών, των καλά εξοπλισμένων μαγειρείων και των πλούσιων τραπεζιών.

Στο μουσείο Mauritshuis  μια θρησκευτική του απεικόνιση με το Χριστό εις Εμμαούς είναι σε δεύτερο πλάνο πίσω από ένα πλούσιο τραπέζι κουζίνας φορτωμένο με αρνίσια μπούτια και φρούτα και λαχανικά και λευκές διπλωμένες πετσέτες. Τα εφόδια ενός νοικοκυριού και οι περίτεχνες απεικονίσεις σκευών δε λείπουν από τα έργα του και το στιλ που τον έκανε διάσημο όταν έγινε και ο ίδιος «Δάσκαλος» το 1560.

Στους πίνακές του δε λείπουν οι συμβολισμοί όπως στο "Νερό" που αναπαριστά την ψαραγορά, στην οποία πωλούνται δώδεκα είδη ψαριών, αντιπροσωπεύουν τους δώδεκα μαθητές του Ιησού. Πίσω από μια αψίδα στο βάθος μπορεί κανείς να διακρίνει τον Ιησού να βαδίζει στη θάλασσα της Γαλιλαίας μετά την Ανάστασή του, κάνοντας τα ψάρια να εμφανίζονται ως εκ θαύματος στα άδεια δίχτυα.

Οι άνθρωποι στους πίνακές του απεικονίζονται συνήθως σοβαροί και σκυθρωποί, χωρίς χαμόγελο με εξαίρεση ένα πίνακα που δείχνει μια νεαρή Ολλανδέζα πωλήτρια λαχανικών στην αγορά, κυριολεκτικά βυθισμένη στο εμπόρευμά της να κοιτάζει προς τη μεριά του ζωγράφου χαμογελώντας. Ο πίνακας αποτέλεσε μυστήριο για τους συντηρητές μέχρι που ανακάλυψαν ότι το χαμόγελό της ήταν ψεύτικο, μια προσθήκη που έκανε ένας συντηρητής μάλλον του 19ου αιώνα όταν η συντήρηση έργων τέχνης είχε και πολλές προσθήκες και άλλους, εντελώς διαφορετικούς από τους σημερινούς, κανόνες. Ο συντηρητής αποφάσισε ότι η νεαρή γυναίκα ήταν πολύ σοβαρή και αλλοιώνοντας το έργο του καλλιτέχνη την έκανε πιο εύθυμη και χαρούμενη.

Γιοακίμ Μπεκελάερ: το μυστήριο με τον ζωγράφο που λάτρευε τις κουζίνες και τις αγορές τροφίμων Facebook Twitter
Ο πίνακας πριν την αποκατάστασή του, με τις προσθήκες του 19ου αιώνα. Φωτο: English Heritage

Δυστυχώς οι συντηρητές του οργανισμού English Heritage, που διαχειρίζεται πάνω από 400 ιστορικά μνημεία, κτίρια και χώρους και φρόντισε για την συντήρηση και αποκατάσταση του έργου, μετά από δυο χρόνια που κράτησε η συντήρηση του πίνακα, αποφάσισαν να σβήσουν το χαμόγελό της και να φέρουν στην επιφάνεια την αινιγματική γυναίκα που ήθελε να ζωγραφίσει ο Μπεκελάερ. «Το χαμόγελο επέφερε μια μεγάλη αλλαγή. Τώρα φαίνεται πολύ πιο συγκροτημένη και πιο σοβαρή», λέει στον Γκάρντιαν η συντηρήτρια Άλις Τέιτ Χάρτ.

Ο πίνακας βρισκόταν στις αποθήκες του οργανισμού για περίπου 60 χρόνια και δεν φέρει την υπογραφή του καλλιτέχνη. Ωστόσο, η τεχνική ανάλυση και η σχετική έρευνα που έγινε τοποθετεί χρονολογικά την δημιουργία του έργου λίγο πριν την Ολλανδική Χρυσή Εποχή και πλέον θεωρείται πολύ πιθανό να είναι έργο του Μπεκελάερ. Η αποκατάστασή του άργησε περισσότερο από μισό αιώνα γιατί ο πίνακας ήταν σε κακή κατάσταση, με την κορνίζα του  ξεφλουδισμένη και πολύ βρώμικη, ένα πολύ κίτρινο βερνίκι και στρώματα βρωμιάς, ενώ οι στρώσεις βαφής που υπήρχαν, εμπόδιζαν να φανεί η ομορφιά του.

Γιοακίμ Μπεκελάερ: το μυστήριο με τον ζωγράφο που λάτρευε τις κουζίνες και τις αγορές τροφίμων Facebook Twitter

Εκτός από το χαμόγελο που άλλαξε, ο πίνακας είχε αλλάξει και διαστάσεις έχοντας ως προσθήκη μια λωρίδα καμβά με έναν κακώς ζωγραφισμένο πύργο και ουρανό που προστέθηκε επίσης από μεταγενέστερους του ζωγράφου, τον 19ο αιώνα, πιθανώς για να κάνουν τον καμβά να ταιριάζει σε μια τετράγωνη κορνίζα.

Οι παρεμβάσεις που σχεδόν κατέστρεψαν το έργο, και τον 19ο αιώνα γίνονταν με μεγάλη ελευθερία, ανήκουν στο παρελθόν.  Μάλιστα, η κοπέλα του πίνακα που χρωστά την ανάδειξή της, όπως τη ζωγράφισε ο Μπεκελάερ, εν μέρει στην καταστροφική πανδημία του κορωνοϊού που ανάγκασε τα μουσεία να μείνουν κλειστά και τους  συντηρητές να μπορέσουν να συγκεντρωθούν όπως ποτέ άλλοτε σε μια τόσο επίπονη και κοπιώδη εργασία.

Εικαστικά
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ο Τζεφ Κουνς συζητά με Έλληνες δημοσιογράφους στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης

Εικαστικά / Τζεφ Κουνς: «Η τέχνη είναι κάτι που μας ενώνει»

Στο πλαίσιο της παρουσίασης του έργου του «Balloon Venus Lespugue (Orange)» στο Μουσείο Κυκλαδικής Τέχνης, ο Αμερικανός εικαστικός μίλησε για τη ζωή, την τέχνη, το έργο του και την οφειλή του ως καλλιτέχνη στην ανθρωπότητα.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
«Είσαι ό,τι φοράς», μια έκθεση για την τέχνη και το ρούχο στον 21ο αιώνα

Εικαστικά / «Είσαι ό,τι φοράς» και ό,τι φοράς ίσως είναι τέχνη

Με επίκεντρο το έργο της Σοφίας Κοκοσαλάκη, η έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη φέρνει σε δημιουργικό διάλογο 32 Έλληνες και διεθνείς καλλιτέχνες και σχεδιαστές, προτείνοντας τη μόδα ως μορφή τέχνης, στάση ζωής και πολιτισμική δήλωση.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Πότε θα προλάβουμε να δούμε τόσες εκθέσεις;

Εικαστικά / Πότε θα προλάβουμε να δούμε τόσες εκθέσεις;

Αληθινή πoπ αρτ από τον πρωτοπόρο Τομ Γουέσελμαν, ποίηση με νέον από τον Stephen Antonakos, τα λησμονημένα αλλά αριστουργηματικά έργα της Αλεξάνδρας Χρήστου. Όλες οι εκθέσεις εικαστικών που έχουν εγκαίνια τώρα και αξίζουν την προσοχή σας.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Ο Βαγγέλης Γκόκας ανακαλύπτει τη ζωγραφική ξανά

Εικαστικά / Βαγγέλης Γκόκας: «Αυτό που πρέπει να μείνει στο τέλος είναι μια συγκίνηση»

Μπορεί να σταθεί σε ένα μήλο, σε ένα αχλάδι πολλές μέρες, δουλεύει σε οικείες επιφάνειες, όχι στο παγωμένο λευκό του τελάρου και έχει πάντα τον θεατή στο μυαλό του. Στη νέα του έκθεση δείχνει μικρά έργα που έχουν περάσει άπειρα στάδια και αποτυπώνουν μια κατάσταση που δεν τελειώνει.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Όσο ζούσε η ζωγραφική της δεν εκτιμήθηκε. Τώρα θριαμβεύει

Αλεξάνδρα Χρήστου / Όσο ζούσε η ζωγραφική της δεν εκτιμήθηκε. Τώρα θριαμβεύει

Η Αλεξάνδρα Χρήστου δεν κατόρθωσε όσο ήταν εν ζωή να δει τους πίνακές της σε μια γκαλερί. Τα θέματά της, μια μοναδική καταγραφή των ανθρώπων του περιθωρίου, ήταν απαγορευτικά. 16 χρόνια μετά τον θάνατό της, πήραν τη θέση που τους αξίζει με εκθέσεις στο εξωτερικό και την Ελλάδα. Αυτή είναι η ιστορία της.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Χλόη Ακριθάκη: Φωτογράφος. Γεννήθηκε στο Βερολίνο, ζει στα Εξάρχεια.

Οι Αθηναίοι / Χλόη Ακριθάκη: «Θαύμαζα τον πατέρα μου, κάποιες φορές τον αμφισβήτησα»

Μεγάλωσε δίπλα σε έναν από τους σημαντικότερους Έλληνες ζωγράφους ενώ από την ηλικία των 8 έζησε το θρυλικό εστιατόριο της μητέρας της, το Fofi's Bar στο Βερολίνο. Είναι φωτογράφος και ακόμα θυμάται τον Χέλμουτ Νιούτον να της λέει στα πρώτα της βήματα «Τι κάθεστε και διαβάζετε; Βγείτε έξω, ζήστε». Η Χλόη Ακριθάκη αφηγείται τη ζωή της στη LiFO.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Ο Μιχάλης Κιούσης ζωγραφίζει ανθρώπινες φιγούρες σε αφρικανικά τοπία

Εικαστικά / Η αγάπη του Μιχάλη Κιούση για την Αφρική φαίνεται στα έργα του

Στην τρίτη προσωπική του έκθεση με τίτλο «The spaces in between», ο μυστικισμός, ο ανιμισμός και ο θρησκευτικός συμβολισμός συνυπάρχουν και συγκρούονται σε συνθέσεις μεγάλων διαστάσεων που δημιουργούν έναν δικό του κόσμο, αναγνωρίσιμο και γεμάτο χρώματα.
M. HULOT
Stephen Antonakos, ο καλλιτέχνης που έκανε ποίηση με νέον

Εικαστικά / Stephen Antonakos, ο καλλιτέχνης που έκανε ποίηση με νέον

Εκατό χρόνια από τη γέννησή του, το Ίδρυμα Β. & Μ. Θεοχαράκη τιμά τον σπουδαίο εικαστικό με μια μεγάλη έκθεση που φέρνει το έργο του σε δημιουργικό διάλογο με κορυφαίες μορφές της διεθνούς πρωτοπορίας.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
ΕΠΕΞ Έξι χώροι τέχνης των Εξαρχείων ενώνουν τις δυνάμεις τους με θέμα το νερό

Εικαστικά / Έξι γκαλερί των Εξαρχείων, έξι εκθέσεις για το νερό

Μια διαδρομή σε έξι χώρους τέχνης μέσα από τα έργα 46 καλλιτεχνών/καλλιτέχνιδων διαμορφώνει μια συνολική εμπειρία που αναδεικνύει το κέντρο της πόλης σε τόπο παραγωγής, συνομιλίας και πνευματικής κίνησης.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
«The End»: Το εμβληματικό έργο του Νίκου Αλεξίου εκτίθεται ξανά

Εικαστικά / «The End»: Το εμβληματικό έργο του Νίκου Αλεξίου εκτίθεται ξανά

Η γκαλερί Ζουμπουλάκη οργανώνει μια έκθεση τιμώντας τον πρόωρα χαμένο καλλιτέχνη, στην οποία θα έχουμε την ευκαιρία να δούμε την εμβληματική εγκατάσταση που μας εκπροσώπησε το 2007 στην Μπιενάλε της Βενετίας.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Diriyah Biennale 2026: Ράπερ, αραβικό χιπ χοπ και σύγχρονη τέχνη

Αποστολή στο Ριάντ / Diriyah Biennale 2026: Ράπερ, αραβικό χιπ χοπ και σύγχρονη τέχνη

Η LiFO ταξίδεψε στο Ριάντ της Σαουδικής Αραβίας για την 3η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Ντιρίγια. Από τις μνήμες της προσφυγιάς έως τα σύγχρονα εικαστικά τοπία, η φετινή διοργάνωση εξερευνά την κίνηση ως θεμελιώδη εμπειρία της εποχής μας.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Επιτύμβιο του Νίκου Στεφάνου

Guest Editors / Επιτύμβιο του Νίκου Στεφάνου

Mε αφορμή το έργο του «Νεκρή φύση σε άσπρο τραπέζι», θυμόμαστε τον σπουδαίο εικαστικό που χάθηκε πριν από μερικούς μήνες, τον τρόπο που τα τοπία του υπαινίσσονται την πραγματικότητα, χωρίς να υπενθυμίζουν τον χυδαίο χαρακτήρα της.
Ν. Π. ΠΑΪ́ΣΙΟΣ
Μια αποκαλυπτική επιστολή του Γιάννη Τσαρούχη από το μακρινό 1951

Εικαστικά / «Υπέροχη κόλαση, η Αθήνα»: Μια αποκαλυπτική επιστολή του Γιάννη Τσαρούχη από το 1951

Ο μεγάλος Έλληνας ζωγράφος γράφει από το Παρίσι στη φίλη του και ζωγράφο Ελένη Σταθοπούλου για την εμπειρία της έκθεσής του στην Πόλη του Φωτός, τονίζοντας τη νοσταλγία του για την «υπέροχη κόλαση, την Αθήνα».
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ