Γιοακίμ Μπεκελάερ: το μυστήριο με τον ζωγράφο που λάτρευε τις κουζίνες και τις αγορές τροφίμων

Γιοακίμ Μπεκελάερ: το μυστήριο με τον ζωγράφο που λάτρευε τις κουζίνες και τις αγορές τροφίμων Facebook Twitter
Συντηρήτρια του οργανισμού English Heritage δουλεύει για την αποκατάσταση του έργου. Φωτο: Christopher Ison/English Heritage
0

Χοιρομέρια, φασιανοί, λαγοί και λαρδιά, αγκινάρες και εξωτικά φρούτα, σταφύλια, ρόδια και τυριά, κόκκινοι καρποί, εντυπωσιακά λάχανα και κουνουπίδια. Λίγοι έχουν καταφέρει να αιχμαλωτίσουν ένα τόσο μεγάλο γαστρονομικό πλούτο σε ένα καμβά όσο ο Γιοακίμ Μπεκελάερ, Φλαμανδός ζωγράφος που έζησε τον 16ο αιώνα και ειδικεύτηκε σε αυτές ακριβώς τις εικόνες, των πλούσιων αγορών, των καλά εξοπλισμένων μαγειρείων και των πλούσιων τραπεζιών.

Στο μουσείο Mauritshuis  μια θρησκευτική του απεικόνιση με το Χριστό εις Εμμαούς είναι σε δεύτερο πλάνο πίσω από ένα πλούσιο τραπέζι κουζίνας φορτωμένο με αρνίσια μπούτια και φρούτα και λαχανικά και λευκές διπλωμένες πετσέτες. Τα εφόδια ενός νοικοκυριού και οι περίτεχνες απεικονίσεις σκευών δε λείπουν από τα έργα του και το στιλ που τον έκανε διάσημο όταν έγινε και ο ίδιος «Δάσκαλος» το 1560.

Στους πίνακές του δε λείπουν οι συμβολισμοί όπως στο "Νερό" που αναπαριστά την ψαραγορά, στην οποία πωλούνται δώδεκα είδη ψαριών, αντιπροσωπεύουν τους δώδεκα μαθητές του Ιησού. Πίσω από μια αψίδα στο βάθος μπορεί κανείς να διακρίνει τον Ιησού να βαδίζει στη θάλασσα της Γαλιλαίας μετά την Ανάστασή του, κάνοντας τα ψάρια να εμφανίζονται ως εκ θαύματος στα άδεια δίχτυα.

Οι άνθρωποι στους πίνακές του απεικονίζονται συνήθως σοβαροί και σκυθρωποί, χωρίς χαμόγελο με εξαίρεση ένα πίνακα που δείχνει μια νεαρή Ολλανδέζα πωλήτρια λαχανικών στην αγορά, κυριολεκτικά βυθισμένη στο εμπόρευμά της να κοιτάζει προς τη μεριά του ζωγράφου χαμογελώντας. Ο πίνακας αποτέλεσε μυστήριο για τους συντηρητές μέχρι που ανακάλυψαν ότι το χαμόγελό της ήταν ψεύτικο, μια προσθήκη που έκανε ένας συντηρητής μάλλον του 19ου αιώνα όταν η συντήρηση έργων τέχνης είχε και πολλές προσθήκες και άλλους, εντελώς διαφορετικούς από τους σημερινούς, κανόνες. Ο συντηρητής αποφάσισε ότι η νεαρή γυναίκα ήταν πολύ σοβαρή και αλλοιώνοντας το έργο του καλλιτέχνη την έκανε πιο εύθυμη και χαρούμενη.

Γιοακίμ Μπεκελάερ: το μυστήριο με τον ζωγράφο που λάτρευε τις κουζίνες και τις αγορές τροφίμων Facebook Twitter
Ο πίνακας πριν την αποκατάστασή του, με τις προσθήκες του 19ου αιώνα. Φωτο: English Heritage

Δυστυχώς οι συντηρητές του οργανισμού English Heritage, που διαχειρίζεται πάνω από 400 ιστορικά μνημεία, κτίρια και χώρους και φρόντισε για την συντήρηση και αποκατάσταση του έργου, μετά από δυο χρόνια που κράτησε η συντήρηση του πίνακα, αποφάσισαν να σβήσουν το χαμόγελό της και να φέρουν στην επιφάνεια την αινιγματική γυναίκα που ήθελε να ζωγραφίσει ο Μπεκελάερ. «Το χαμόγελο επέφερε μια μεγάλη αλλαγή. Τώρα φαίνεται πολύ πιο συγκροτημένη και πιο σοβαρή», λέει στον Γκάρντιαν η συντηρήτρια Άλις Τέιτ Χάρτ.

Ο πίνακας βρισκόταν στις αποθήκες του οργανισμού για περίπου 60 χρόνια και δεν φέρει την υπογραφή του καλλιτέχνη. Ωστόσο, η τεχνική ανάλυση και η σχετική έρευνα που έγινε τοποθετεί χρονολογικά την δημιουργία του έργου λίγο πριν την Ολλανδική Χρυσή Εποχή και πλέον θεωρείται πολύ πιθανό να είναι έργο του Μπεκελάερ. Η αποκατάστασή του άργησε περισσότερο από μισό αιώνα γιατί ο πίνακας ήταν σε κακή κατάσταση, με την κορνίζα του  ξεφλουδισμένη και πολύ βρώμικη, ένα πολύ κίτρινο βερνίκι και στρώματα βρωμιάς, ενώ οι στρώσεις βαφής που υπήρχαν, εμπόδιζαν να φανεί η ομορφιά του.

Γιοακίμ Μπεκελάερ: το μυστήριο με τον ζωγράφο που λάτρευε τις κουζίνες και τις αγορές τροφίμων Facebook Twitter

Εκτός από το χαμόγελο που άλλαξε, ο πίνακας είχε αλλάξει και διαστάσεις έχοντας ως προσθήκη μια λωρίδα καμβά με έναν κακώς ζωγραφισμένο πύργο και ουρανό που προστέθηκε επίσης από μεταγενέστερους του ζωγράφου, τον 19ο αιώνα, πιθανώς για να κάνουν τον καμβά να ταιριάζει σε μια τετράγωνη κορνίζα.

Οι παρεμβάσεις που σχεδόν κατέστρεψαν το έργο, και τον 19ο αιώνα γίνονταν με μεγάλη ελευθερία, ανήκουν στο παρελθόν.  Μάλιστα, η κοπέλα του πίνακα που χρωστά την ανάδειξή της, όπως τη ζωγράφισε ο Μπεκελάερ, εν μέρει στην καταστροφική πανδημία του κορωνοϊού που ανάγκασε τα μουσεία να μείνουν κλειστά και τους  συντηρητές να μπορέσουν να συγκεντρωθούν όπως ποτέ άλλοτε σε μια τόσο επίπονη και κοπιώδη εργασία.

Εικαστικά
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

«Η πολιτική ορθότητα με απομακρύνει από τη σύγχρονη τέχνη»

Αλέξανδρος Ψυχούλης / «Η πολιτική ορθότητα με απομακρύνει από τη σύγχρονη τέχνη»

Η άτυπη αναδρομική έκθεση του Αλέξανδρου Ψυχούλη για την τέχνη και τις εμμονές της ψηφιακής εποχής παρουσιάζεται στα Χανιά, με τον τίτλο «Κινδύνεψα μόνο από ανεξέλεγκτες σκέψεις».
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Δανεικοί χάρτες και προσωπικές ανακαλύψεις στην καρδιά της σύγχρονης δημιουργίας  

Εικαστικά / Σύγχρονες δημιουργίες που ερμηνεύουν τον κόσμο αλλιώς  

Η νέα περιοδική έκθεση της συλλογής της Ειρήνης Παναγοπούλου συγκεντρώνει έργα κορυφαίων Ελλήνων και διεθνών καλλιτεχνών, προτείνοντας νέους, απελευθερωμένους τρόπους προσέγγισης της γνώσης.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Στην τέχνη της Κάρινγκτον, τα άλογα δεν είναι απλώς ζώα

Εικαστικά / Στην τέχνη της Κάρινγκτον, τα άλογα δεν είναι απλώς ζώα

Η έκθεση του Μουσείου Φρόιντ προσφέρει μια πρώτης τάξεως ευκαιρία αναστοχασμού για τη ζωή και το έργο της Βρετανής καλλιτέχνιδας, περνώντας από τα βιογραφικά της στοιχεία στους αισθητικούς κώδικες της δουλειάς της.
ΝΙΚΟΛΑΟΣ Χ. ΑΝΤΩΝΙΟΥ
Τάσος Παυλόπουλος: «Ο ζωγράφος πουλάει πίνακες, όχι την ψυχή του»

Εικαστικά / Τάσος Παυλόπουλος: «Ο ζωγράφος πουλάει πίνακες, όχι την ψυχή του»

Έπειτα από έντεκα χρόνια ηθελημένης αποχής, ο εικαστικός επιστρέφει στη Skoufa Gallery με μια έκθεση-μανιφέστο, όπου το χιούμορ λειτουργεί ως προπέτασμα για μια βαθιά σύγκρουση με το ίδιο το καλλιτεχνικό σύστημα.
M. HULOT
Το Μουσείο Βορρέ είναι η τέλεια δικαιολογία να ξεφύγεις από την Αθήνα

Εικαστικά / Το Μουσείο Βορρέ είναι η τέλεια δικαιολογία για να ξεφύγεις από την Αθήνα

Η φύση, η λαϊκή παράδοση και η σύγχρονη τέχνη συναντιούνται στα έντεκα στρέμματα ενός κτήματος στην Παιανία που συμβάλλει όσο λίγα στην εξερεύνηση της ιστορίας, της τέχνης και του πολιτισμού.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Ο Ντυσάν, η γυμνή Ίβ Μπάμπιτζ και η στιγμή που το Λος Αντζελες απέκτησε δικό του μύθο

Πολιτισμός / Ο Ντυσάν, η γυμνή Ίβ Μπάμπιτζ και η στιγμή που το Λος Αντζελες απέκτησε δικό του μύθο

Με αφορμή τη μεγάλη αναδρομική του Μαρσέλ Ντυσάν στο MoMA, επιστρέφουμε σε μια από τις πιο παράξενες, σαγηνευτικές και λιγότερο γνωστές εικόνες γύρω από το όνομά του: τη φωτογραφία του 1963 με τη γυμνή Ίβ Μπάμπιτζ απέναντί του σε μια σκακιέρα. Οι σπάνιες φωτογραφίες και η ιστορία πίσω από αυτό το καρέ φωτίζουν όχι μόνο έναν μικρό μύθο της αμερικανικής τέχνης, αλλά και τη στιγμή που το Λος Αντζελες άρχισε να πιστεύει πραγματικά στον δικό του.
ΠΑΝΟΣ ΜΙΧΑΗΛ
Η 9η Μπιενάλε Θεσσαλονίκης λέει πως «όλα πρέπει να αλλάξουν»

Αποκλειστικό / Η 9η Μπιενάλε Θεσσαλονίκης λέει πως «όλα πρέπει να αλλάξουν»

Η 9η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης ξεκινά με ένα εκρηκτικό και ριζοσπαστικό πρόγραμμα εκθέσεων, προβολών και περφόρμανς, αναδεικνύοντας τη σημασία της συλλογικής αντίστασης σε μια εποχή πολλαπλών κρίσεων.   
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Τα 20 σημαντικότερα έργα τέχνης Eλλήνων καλλιτεχνών από το '60 ως σήμερα

Εικαστικά / Τα 20 σημαντικότερα έργα τέχνης Eλλήνων καλλιτεχνών από το '60 ως σήμερα

Ζητήσαμε από καταξιωμένους επιμελητές, ιστορικούς τέχνης, συλλέκτες και γκαλερίστες να επιλέξουν τα εμβληματικά έργα τέχνης που καθόρισαν, μεταμόρφωσαν και επηρέασαν το τοπίο της σύγχρονης τέχνης στην Ελλάδα από τη δεκαετία του ’60 έως σήμερα.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Ο Απρίλιος φέρνει τις μεγάλες εκθέσεις στην Αθήνα

Εικαστικά / Ο Απρίλιος φέρνει τις μεγάλες εκθέσεις στην Αθήνα

Από τις εκθέσεις σημαντικών Ελλήνων καλλιτεχνών στο ΕΜΣΤ μέχρι τη ρωσική πρωτοπορία στην Εθνική Πινακοθήκη και τις συγκλονιστικές φωτογραφίες του Νίκου Μάρκου, η εικαστική σκηνή του Απριλίου είναι πιο γεμάτη από ποτέ.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Το ΜΙΕΤ παρουσιάζει για πρώτη φορά έργα από τη συλλογή του

Εικαστικά / Το ΜΙΕΤ παρουσιάζει για πρώτη φορά έργα από τη συλλογή του

Μια έκθεση στο Μουσείο Μπενάκη δίνει στον επισκέπτη την ευκαιρία να περιηγηθεί στον κόσμο των Ελλήνων καλλιτεχνών του 20ού αιώνα μέσα από έργα που έχει συγκεντρώσει το Μορφωτικό Ίδρυμα της Εθνικής Τραπέζης.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Σύλβια Κούβαλη: «Το μόνο που φοβάμαι, το πιο επικίνδυνο, είναι ο συντηρητισμός»

Οι Αθηναίοι / Σύλβια Κούβαλη: «Το μόνο που φοβάμαι, το πιο επικίνδυνο, είναι ο συντηρητισμός»

Μεγάλωσε στην Αχαρνών, ανάμεσα σε μωσαϊκά και τσιμέντο. Η τέχνη την ενδιέφερε πάντα και τελικά βρέθηκε να στήνει γκαλερί ανάμεσα σε Κωνσταντινούπολη, Πειραιά και Λονδίνο. Από τότε που άνοιξε τη Rodeo, το μόνο που την ενδιέφερε ήταν να κάνει εκθέσεις, δεν σκεφτόταν πώς θα βγάλει χρήματα. Η γκαλερίστα, Σύλβια Κούβαλη, αφηγείται τη ζωή της στη LiFO.
M. HULOT
Οι αιχμηρές λέξεις και οι καθηλωτικές εικόνες της Μπάρμπαρα Κρούγκερ

Εικαστικά / Οι αιχμηρές λέξεις και οι καθηλωτικές εικόνες της Μπάρμπαρα Κρούγκερ

Η εμβληματική Αμερικανίδα καλλιτέχνιδα κάνει την πρώτη της ατομική έκθεση στην Ελλάδα, με δεκατρία νέα μεγάλης κλίμακας έργα, ειδικά σχεδιασμένα για τον εξωτερικό χώρο του ΚΠΙΣΝ.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ