Οι επιστήμονες ανακάλυψαν ένα τεράστιο απόθεμα μάγματος κάτω από το έδαφος της Τοσκάνης, στην Ιταλία, το οποίο ενδέχεται να μην έχει εκραγεί ακόμη.
Χωρίς κάποιο εμφανές ηφαίστειο να σηματοδοτεί τη θέση, η τεράστια έκταση του συστήματος και η ακραία θερμοκρασία του παρέμεναν μέχρι τώρα απροσδιόριστες.
Η περιοχή της Τοσκάνης παρουσιάζει μόνο σποραδική ηφαιστειακή δραστηριότητα, και όμως, σε βάθος 8 έως 15 χιλιομέτρων, οι επιστήμονες εκτιμούν ότι περισσότερα από 5.000 km3 μάγματος και μερικώς λιωμένου υλικού αναδεύονται και αναταράσσονται.
Αυτός είναι ένας όγκος υπερκρίσιμων υγρών περίπου ίσος με τους ανώτερους θαλάμους μάγματος του διάσημου υπερηφαιστείου του Yellowstone. Αλλά σε αντίθεση με τη Βόρεια Αμερική, δεν υπάρχουν εμφανή στοιχεία στη δυτική ακτή της Ιταλίας που να προδίδουν την παρουσία αυτού του ήσυχα κοιμισμένου «θηρίου».
Η ανακάλυψη έγινε από μια διεθνή ομάδα γεωεπιστημόνων και ηφαιστειολόγων, υπό την ηγεσία ερευνητών του Πανεπιστημίου της Γενεύης (UNIGE) στην Ελβετία, καθώς και του Ιταλικού Ινστιτούτου Γεωεπιστημών και Γεωλογικών Πόρων και του Ιταλικού Εθνικού Ινστιτούτου Γεωφυσικής και Ηφαιστειολογίας.
Το μάγμα που προκαλεί προβληματισμό στην Ιταλία
«Γνωρίζαμε ότι αυτή η περιοχή, η οποία εκτείνεται από βορρά προς νότο κατά μήκος της Τοσκάνης, είναι γεωθερμικά ενεργή, αλλά δεν είχαμε συνειδητοποιήσει ότι περιείχε τόσο μεγάλο όγκο μάγματος, συγκρίσιμο με αυτό των υπερηφαιστειακών συστημάτων όπως το Yellowstone», εξηγεί ο κύριος συγγραφέας και γεωεπιστήμονας Ματέο Λούπι από το UNIGE.
Το μέγεθος της δεξαμενής μάγματος κάτω από την Τοσκάνη μετρήθηκε χρησιμοποιώντας ένα δίκτυο σεισμομέτρων, τα οποία μπορούν να ανιχνεύσουν τον υπόγειο χώρο σαν μια ακτινογραφία για τη Γη. Χρησιμοποιώντας τα δεδομένα που προέκυψαν, ο Λούπι και οι συνεργάτες του μοντελοποίησαν τα ανώτερα 15 χιλιόμετρα του ηπειρωτικού φλοιού στην Τοσκάνη.
«Αυτά τα αποτελέσματα είναι σημαντικά τόσο για τη βασική έρευνα όσο και για πρακτικές εφαρμογές, όπως ο εντοπισμός γεωθερμικών δεξαμενών ή κοιτασμάτων πλούσιων σε λίθιο και στοιχεία σπάνιων γαιών, τα οποία χρησιμοποιούνται, για παράδειγμα, στις μπαταρίες ηλεκτρικών οχημάτων», εξηγεί ο Λούπι.
«Εκτός από το μεγάλο επιστημονικό τους ενδιαφέρον, αυτές οι μελέτες δείχνουν ότι η τομογραφία, διερευνώντας το υπέδαφος γρήγορα και με χαμηλό κόστος, μπορεί να αποτελέσει ένα χρήσιμο εργαλείο για την ενεργειακή μετάβαση».
Η ερμηνεία που δίνει η ομάδα στα δεδομένα της είναι ότι ο μεσαίος φλοιός της περιοχής της Τοσκάνης φιλοξενεί μια μεγάλη μαγματική δεξαμενή.
Ένα άλυτο μυστήριο
Ο τεράστιος όγκος του δικτύου, γράφουν οι συγγραφείς, είναι συγκρίσιμος με «εκείνον ορισμένων από τα μεγαλύτερα ηφαιστειακά συστήματα παγκοσμίως, όπως το Taupō, το Long Valley και το Yellowstone. Όλα αυτά τα ηφαιστειακά συστήματα χαρακτηρίστηκαν από υπερ-εκρήξεις».
Στην Τοσκάνη, ωστόσο, δεν υπάρχει καμία αναγνωρισμένη έκρηξη που να σχετίζεται με αυτό το γεωθερμικό σύστημα.
Χωρίς να έχουν πού να πάνε, οι επιστήμονες προβλέπουν ότι στον ρηχό υπόγειο χώρο, τα κρίσιμα υγρά θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τις θερμοκρασίες των 500 °C.
«Ο λόγος για τον οποίο αυτή η μεγάλη ποσότητα λιωμένου υλικού δεν προκάλεσε ποτέ εκρήξεις είναι αινιγματικός και αμφισβητείται», καταλήγουν οι συγγραφείς.
«Τέτοιες μερικές τήξεις μπορεί να βοηθήσουν στην κατανόηση των μακροπρόθεσμων εξελικτικών διαδικασιών που λαμβάνουν χώρα σε ηφαιστειακά συστήματα που χαρακτηρίστηκαν από υπερ-εκρήξεις και σε συστήματα που δεν έχουν (ακόμα;) εκραγεί.»
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Communications Earth & Environment.
Με πληροφορίες από Science Alert
