Οι επιστήμονες ανακάλυψαν έναν νέο τρόπο παρακολούθησης των «παντοτινών χημικών» στη άγρια ζωή, προειδοποιώντας ότι ένα από τα μικρότερα είδη πιγκουίνων στον κόσμο δεν έχει καταφέρει να ξεφύγει από αυτά.
Μια νέα μελέτη από το University of California και το State University of New York διαπίστωσε ότι το 90% των πιγκουίνων του Μαγγελάνου που ζουν κατά μήκος των ακτών της Παταγονίας στην Αργεντινή φέρουν ίχνη PFAS.
Η μελέτη, που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Earth: Environmental Sustainability, επισημαίνει ότι οι ερευνητές ανησυχούν πλέον πως τα νεότερα «παντοτινά χημικά», τα οποία συχνά προβάλλονται ως πιο ασφαλή, παραμένουν αρκετά «ανθεκτικά» ώστε να εξαπλώνονται παγκοσμίως και να αποτελούν κίνδυνο για την άγρια ζωή.
Τι είναι τα «παντοτινά χημικά»;
Τα PFAS (υπερ- και πολυφθοριωμένες αλκυλικές ουσίες) αποτελούν μια ομάδα άνω των 10.000 συνθετικών χημικών, που έχουν πλέον εξαπλωθεί σε ολόκληρο τον πλανήτη. Οι επιστήμονες έχουν εντοπίσει PFAS στην κορυφή του Έβερεστ, στο ανθρώπινο αίμα, ακόμη και σε είδη που καταδύονται σε μεγάλα βάθη ανοιχτά της Νέας Ζηλανδίας.
Αυτές οι ουσίες μπορεί να χρειαστούν πάνω από 1.000 χρόνια για να διασπαστούν φυσικά - εξ ου και το προσωνύμιο «παντοτινά χημικά».
Χρησιμοποιούνται κυρίως για να κάνουν καθημερινά προϊόντα ανθεκτικά στο νερό και το λίπος, όπως αντικολλητικά σκεύη, συσκευασίες τροφίμων και ρούχα.
Ωστόσο, οι επιστήμονες έχουν συγκεντρώσει όλο και περισσότερα στοιχεία που δείχνουν ότι η χρόνια έκθεση στα PFAS συνδέεται με σοβαρά προβλήματα υγείας, όπως η εμφάνιση ορισμένων μορφών καρκίνου, η μειωμένη γονιμότητα και διαταραχές του ανοσοποιητικού συστήματος. Στα ζώα, οι επιπτώσεις παραμένουν σε μεγάλο βαθμό άγνωστες.
PFAS στους πιγκουίνους
Μέχρι σήμερα, οι ερευνητές μπορούσαν να παρακολουθήσουν την έκθεση σε ρύπους μόνο μέσω δειγμάτων αίματος ή φτερών. Ωστόσο, οι επιστήμονες του University of California βρήκαν μια λιγότερο παρεμβατική μέθοδο: μετατρέποντας τους πιγκουίνους σε μικρούς «τοξικολόγους».
Η ομάδα τοποθέτησε σε 54 πιγκουίνους του Μαγγελάνου ειδικούς ιμάντες σιλικόνης στα πόδια (παθητικούς συλλέκτες) για λίγες ημέρες κατά τις περιόδους αναπαραγωγής 2022–2024. Αυτοί οι αισθητήρες απορροφούν με ασφάλεια χημικές ουσίες από το νερό, τον αέρα και τις επιφάνειες με τις οποίες έρχονται σε επαφή οι πιγκουίνοι.
Αφού συλλέχθηκαν, οι ιμάντες στάλθηκαν στο State University of New York για ανάλυση. Εκεί, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι PFAS ανιχνεύθηκαν σε πάνω από το 90% των δειγμάτων, παρά το απομονωμένο περιβάλλον των πιγκουίνων.
Οι αναλύσεις έδειξαν έναν συνδυασμό παλαιότερων ρύπων μαζί με νεότερες χημικές ουσίες που έχουν αντικαταστήσει τα PFAS που έχουν αποσυρθεί.
«Η παρουσία του GenX και άλλων νέων PFAS - χημικών που συνήθως συνδέονται με κοντινές βιομηχανικές πηγές - δείχνει ότι αυτές οι ουσίες δεν παραμένουν τοπικές, αλλά φτάνουν ακόμη και στα πιο απομακρυσμένα οικοσυστήματα», δήλωσε η επικεφαλής συγγραφέας Diana Aga.
«Αυτό εγείρει σοβαρές ανησυχίες ότι τα νεότερα PFAS, παρά το ότι σχεδιάστηκαν ως πιο ασφαλείς εναλλακτικές, εξακολουθούν να είναι αρκετά ανθεκτικά ώστε να εξαπλώνονται παγκοσμίως και να εκθέτουν την άγρια ζωή σε κινδύνους».
Οι επιστήμονες σχεδιάζουν να επεκτείνουν τη μέθοδο αυτή σε περισσότερα είδη, τοποθετώντας παρόμοιους συλλέκτες και σε άλλα πουλιά. Επόμενος στόχος είναι οι κορμοράνοι, που μπορούν να καταδύονται σε βάθη άνω των 76 μέτρων.
«Μετατρέποντας τους πιγκουίνους σε "φρουρούς" του περιβάλλοντός τους, αποκτούμε έναν ισχυρό τρόπο να αναδείξουμε ζητήματα που αφορούν την υγεία της άγριας ζωής - και ευρύτερα, τη διατήρηση των θαλάσσιων ειδών και των ωκεανών μας», δήλωσε η συν-συγγραφέας Marcela Uhart.
Με πληροφορίες από euronews.com
