Υπάρχουν στιγμές που η queer κουλτούρα μοιάζει με γιορτή. Κι άλλες που αποκαλύπτουν τι την κρατά όρθια: ότι κάτω από την απόλαυση υπάρχει φροντίδα, κάτω από τη φροντίδα μνήμη, και κάτω από τη μνήμη το ερώτημα της επιβίωσης. Η ΟΑΣΗ αυτής της εβδομάδας κινείται ακριβώς εκεί στη ζώνη όπου η ορατότητα δεν σημαίνει ασφάλεια και η τρυφερότητα παύει να είναι ιδιωτική υπόθεση.
Από τον John Waters στον Ryan Pfluger, από το Lunchbox Candy στον Φίλιππο Μίσσα, από τη Hassandra και την ADIRA στο The Faggots & Their Friends Between Revolutions, και, στο τέλος, στη δολοφονία της Renée Good από την ICE: όχι ως «περιστατικό», αλλά ως υπενθύμιση ότι η queer ύπαρξη μπορεί ακόμη να διαβαστεί ως απειλή. Δεν είναι θεματική· είναι διαδρομή: από τη χαρά στη φροντίδα, από το camp στη μνήμη, από την εικόνα στην ευθύνη.
Δεν γράφω για να «εξηγήσω» το queer. Προσπαθώ να καταλάβω τι χρειάζεται για να συνεχίσει να υπάρχει χωρίς να μικραίνει: πότε η κοινότητα γίνεται πράξη και όχι σκηνικό, πότε η τρυφερότητα αποκτά πολιτικό βάρος. Σε έναν κόσμο που μαθαίνει να φοβάται τη διαφορά, το να μένεις παρών δεν είναι συναίσθημα. Είναι επιλογή.
Αυτό που μένει, τελικά, είναι απλό και δύσκολο μαζί: να μη μικραίνεις για να χωρέσεις, να μη φοβάσαι την πολυπλοκότητά σου, να μη ντρέπεσαι για τη μνήμη σου, να μην αποστειρώνεις την επιθυμία σου.
Και να μη χάσεις ποτέ εκείνη τη βρώμικη, εύθραυστη ομορφιά που κάποτε σε έσωσε.
«Έχω πάρει τα πάντα.»
Ο John Waters και η θεία, ακατάστατη, queer ηθική των drugs
Υπάρχουν queer καλλιτέχνες που μεγαλώνουν σαν ξεπλυμένα sex toys σε AirBnB orgy: πλαστικά, άψογα, έτοιμα για απόσυρση. Και υπάρχουν κι εκείνοι που μεγαλώνουν σαν μυστικές drag θεότητες των υπονόμων: με ιστορική μπούκλα, με κωλοτρυπίδα που έχει δει την Αποκάλυψη και είπε «παιδιά, δεν εντυπωσιάστηκα», με βλέμμα που σου λέει «εγώ σε βάφτισα στο queer filth που προσποιείσαι ότι ανακάλυψες».
Ο John Waters δεν ανήκει στους δεύτερους. Είναι ο λόγος που υπάρχουν οι δεύτεροι. Είναι ο Αδάμ, η Εύα, η Divine, το φίδι, το μήλο και η πρώτη τζούρα LSD, όλα μαζί και με eyeliner. Κανείς άλλος δεν μπορεί να ξεστομίσει «έχω πάρει τα πάντα» και να νιώσεις όχι ανησυχία, όχι κρίση συνείδησης, αλλά μια queer θεία λειτουργία που αρχίζει.
Η νέα του συνέντευξη στο High Times είναι η πιο γλυκιά, βρώμικη, αθώα-όπως-η-κολαση στιγμή του 2026. Μιλάει με το ύφος: «αγάπη μου, έχω ζήσει τόσα που αν στα πω θα λιποθυμήσεις∙ κι εγώ δεν σηκώνω να με μαζεύουν.» «I’ve taken every one.» Φράση που, ειπωμένη από άλλον, θα ήταν rehab admission. Ειπωμένη από τον Waters όμως είναι φιλοσοφικό μανιφέστο. Είναι η Παλαιά Διαθήκη των drugs σε queer μετάφραση.
Μιλάει για LSD σαν σεμινάριο αυτογνωσίας που τελειώνει σε κλαμπ. Για poppers σαν να είναι holy water για ανώμαλους. Για την ηρωίνη που «δεν του ταίριαζε γιατί δεν είναι jazz μουσικός» ενώ άλλοι πεθαίνουν, ο Waters απλώς λέει «δεν ήταν το στιλ μου». Και το ecstasy; Το περιγράφει όπως μια θεία περιγράφει την αμαρτία που την τρόμαξε: «με έκανε να αγαπάω τους πάντες».Στην queer θεολογία, αυτό λέγεται gas leak στο σύστημα επιθυμίας.
Αλλά το άγιο θαύμα της συνέντευξης είναι αλλού: Στα 70s, λέει, έπαιρναν poppers στα πολυκαταστήματα «για να τρομάζουν κόσμο». Αυτό δεν είναι απλά μια ανάμνηση. Αυτό είναι ιερό κείμενο. Βλέπω πέντε queer άγγελους σε ένα Sears ή Woolworth’s, να ανοίγουν poppers σαν να ανοίγουν ψαλτήρι, να σταυρώνουν τον αέρα με αναθυμιάσεις νιτρωδών, και να ουρλιάζουν από τα γέλια καθώς ΟΛΗ η κοινωνία κάνει πέρα από αυτούς, όπως πρέπει. Δεν ήταν prank λέει. Δεν ήταν μόνο rebellion. Ήταν λειτουργία της queer ύπαρξης μέσα στο βασίλειο της κανονικότητας. Ήταν litany against assimilation.
Το 2026, το queer τοπίο μοιάζει με κρεβάτι χειρουργείου: καθαρό, λευκό, sterile, αποστειρωμένο από κάθε επικινδυνότητα. Και τότε μπαίνει ο Waters σαν μικρόβιο από τα 70s που έχει ανοσία στην ντροπή. «Το queer δεν ήταν ποτέ pure», μας λέει. «Pure ήταν μόνο το Clorox που μας πέταξαν για να ξεβρωμίσουμε.» Θέλω να το βάλω αυτό σε μπλουζάκι. Θέλω να το φωνάξω σε pride. Θέλω να το ρίξω σαν curse στα corporate diversity trainings.
Ο Waters δεν νοσταλγεί τα 70s. Σκοτώνει τα φαντάσματα της νοσταλγίας και τα κάνει σκηνικά για drag show. Shade ρίχνει, μωρή! Μας δείχνει ότι όταν έγραφε ταινίες high as kittens, η έννοια του “wellness” θα ακουγόταν σαν βρισιά. Η ισορροπία είναι για τους straight. Η υπερβολή είναι για τους ζωντανούς. Το camp του Waters δεν είναι αστείο. Είναι weaponized tenderness. Είναι γάντι από δαντέλα που κρύβει μαστίγιο. Είναι φιλοσοφία σε φόρμα perversion.
Όταν λέει ότι το ecstasy τον τρόμαξε γιατί τον έκανε να αγαπάει τους πάντες, αυτό δεν είναι punchline. Είναι μια μικρή queer Αποκάλυψη: η αγάπη χωρίς όρια είναι διάλυση, η τρυφερότητα χωρίς φραγμούς είναι autotune καταβρόχθιση. Tο cuddle pile είναι ο Άδης με αρωματικά κεριά. Και ναι, είναι η κόλαση του Waters. Και ναι, είναι και η δική σου, απλώς δεν το λες γιατί οι φίλες σου στο group chat κάνουν cancel για λιγότερα. Και μετά, αφήνει τη φράση που θα έπρεπε να διδάσκεται στα πανεπιστήμια: Έγραφε όλες του τις ταινίες full-on weed μέχρι που ήρθε η επιτυχία.
Και τότε σταμάτησε. Αυτό δεν είναι μεταμέλεια. Είναι επαναπροσδιορισμός του queer πεδίου μάχης. Σταμάτησε όχι γιατί έγινε καλό παιδί. Αλλά γιατί επιτέλους είχε ασφάλεια. Και η ασφάλεια αλλάζει όλα τα chemical equations. Η καθαρότητα δεν είναι ζήτημα ηθικής για καμένα από το self shaming muppets. Είναι privilege. Και η αταξία; Είναι τεχνολογία επιβίωσης, μωρή. Όταν το queer σώμα κινδυνεύει, η υπερβολή είναι CPR. Όταν δεν κινδυνεύει πια -miracle!- μπορεί να κάτσει για λίγο ήσυχο. Σήμερα, ο Waters δεν κάνει αταξίες. Έτσι λέει. Τις θυμάται όμως σαν ιερά λείψανα. Τις μετατρέπει σε μέθοδο ζωής. Σε παιδική, βρώμικη, υπέροχη queer φιλοσοφία: «Η διαύγεια δεν είναι αρετή. Είναι privilege. Και ερχεται όταν η ζωή σταματά να σου ρίχνει μαχαιριές καθημερινά.»
Και στο τέλος, χαμογελά. Όχι με το ύφος του ακαδημαϊκού που ξαναδιάβασε τον Derrida. Με το ύφος της Divine που βγήκε από τα σκουπίδια για να σου πει: Το queer δεν ήταν για να σας σοκάρει. Ήταν για να μας σώσει. Κι κι αν σας σοκάρει, ακόμη καλύτερα.
O Ryan Pfluger και η τέχνη του να κρατάς χώρο
Υπάρχει μια στιγμή στη φωτογραφία που δεν ανήκει ούτε στο βλέμμα ούτε στο σώμα. Το ενδιάμεσο. Εκεί όπου η κάμερα παύει να είναι μηχανή και γίνεται παρουσία. Δεν καταγράφει· κρατά χώρο. Έτσι το περιγράφει ο Ryan Pfluger: ως έναν τρόπο να υπάρχουμε πραγματικά παρόντες. Μέσα σε αυτή τη σιωπηλή στιγμή, ένας queer φωτογράφος φτάνει σε μια δύσκολη παραδοχή. Κάθε πορτρέτο είναι ένα αυτοπορτρέτο. Και κάθε queer απεικόνιση είναι μια δήλωση τρωτότητας σε έναν κόσμο που μπορεί να τη θαυμάσει και να την πληγώσει ταυτόχρονα.
Ο Pfluger λέει κάτι που όλοι γνωρίζουμε αλλά σπάνια τολμάμε να προφέρουμε: η ορατότητα αυξήθηκε, η ασφάλεια όχι. Μπορείς να βρίσκεις ανθρώπους σαν εσένα στο διαδίκτυο και να περπατάς στη γειτονιά σου ανήσυχος. Η εκπροσώπηση γίνεται τάση, η επιβίωση παραμένει επισφαλής. Η κοινότητα είναι ένα hashtag· στον δημόσιο χώρο είσαι ακόμη μόνος. «Άλλο η ορατότητα, άλλο η ασφάλεια και η αληθινή κατανόηση», λέει. Το Holding Space το νέο του photobook γεννήθηκε μέσα σε αυτή τη ρωγμή. Όχι ως ακόμη ένα queer project, αλλά ως άσκηση απο-εγκαθίδρυσης: ο καλλιτέχνης αποσύρεται, τα ζευγάρια μιλούν, το στούντιο γίνεται δωμάτιο όπου μπορείς να πεις την αλήθεια σου χωρίς να φοβάσαι.
Η χειρονομία του είναι σχεδόν αντι-καλλιτεχνική. Αφαιρεί τον έλεγχο. Αφήνει τους ανθρώπους να αποφασίσουν ποια εικόνα και ποιο κείμενο θα μείνει. Δίνει σε όλους τον ίδιο χρόνο. Επιτρέπει στην αμηχανία να γίνει οικειότητα. Κρατά σιωπή ώστε ο άλλος να ακουστεί. Φωτογραφία χωρίς ηγεμονία. Πορτρέτο χωρίς ιδιοκτησία. Queer οικειότητα χωρίς επιτήρηση. Είναι μια πολιτική πράξη πιο καθαρή από κάθε μανιφέστο: να υποχωρείς για να φανεί η κοινότητα.
Στις σελίδες του βιβλίου δεν υπάρχει το στερεότυπο της εύκολης ευτυχίας. Υπάρχουν ιστορίες όπου η αγάπη δεν «νικά», όπου η απόσταση μεγαλώνει, όπου η ταυτότητα του ενός πληγώνει άθελά της τον άλλον, όπου μια σχέση τελειώνει αλλά το ίχνος της μένει. Κάπου υπάρχει ένα γράμμα, γραμμένο το πρωί μετά τον χωρισμό. Δεν είναι τεκμήριο· είναι γυμνή εντιμότητα. Η queer οικειότητα όταν δεν έχει τίποτα να κερδίσει και τίποτα να αποδείξει. Ο Pfluger δείχνει αυτό που συχνά αποφεύγουμε: ότι οι σχέσεις κουβαλούν ταξικές μνήμες, φυλετικές πληγές, θρησκευτικά τραύματα, σώματα με άνισες ιεραρχίες ασφάλειας. Ότι η αγάπη δεν είναι ενιαία. Ότι η οικειότητα έχει κόστος. Ότι η ελευθερία δεν μοιράζεται ποτέ με τον ίδιο τρόπο.
Κάθε φορά που φωτογραφίζει ένα ζευγάρι, η διαδικασία παύει να είναι τεχνική και γίνεται τελετουργία σώματος. Ένα μικρό σκύψιμο, μια παύση, ένα γέλιο, ένα χέρι που ακουμπά το άλλο, είναι ήδη αφήγηση. Η κάμερα δεν «παίρνει». Κρατά. Και ο χώρος όπου κρατιέται αυτή η στιγμή είναι η μόνη ασφάλεια που δεν υπόσχεται έναν ανύπαρκτο κόσμο: η ελάχιστη ελευθερία μιας στιγμής όπου κάποιος σε βλέπει χωρίς να σε διορθώνει.
Η πιο καθαρή φράση του δεν αφορά την τέχνη αλλά την κοινότητα: «No one is free until we are all free». Το queer, για τον Pfluger, δεν είναι ύφος ούτε ευαισθησία. Είναι πλέγμα ανισοτήτων, προσβάσεων, προνομίων και αποκλεισμών. Το passing, η λευκότητα, η τάξη δεν είναι λεπτομέρειες· είναι δομή. Γι’ αυτό το έργο του δεν ωραιοποιεί και δεν κάνει το queer «εύπεπτο». Προσφέρει την πολυπλοκότητα ως πορτρέτο και την τρωτότητα ως πολιτική μορφή.
Το Holding Space δεν είναι βιβλίο για το βλέμμα. Είναι βιβλίο για την απουσία του βλέμματος. Για τις στιγμές όπου κάποιος παύει να νιώθει ότι παρακολουθείται, ότι παρεξηγείται, ότι πρέπει να «είναι» κάτι πέρα από αυτό που ήδη είναι. Η queer ελευθερία δεν κατοικεί στις πλατφόρμες ούτε στους τίτλους ούτε στην εκπροσώπηση. Κατοικεί στη στιγμή όπου δύο άνθρωποι κάθονται μπροστά σε μια κάμερα και μιλούν όπως μιλούν τα σώματα όταν δεν τα κοιτά κανείς: αργά, ήσυχα, αληθινά.
Lunchbox Candy: όταν το clubbing γίνεται τελετουργία φροντίδας
Κάθε queer χώρος γεννιέται από μια αντίφαση: να θέλεις να ανήκεις, και ταυτόχρονα να χρειάζεται να προστατευτείς. Ο Adam Munnings το λέει καθαρά: πώς δημιουργείς έναν ασφαλή χώρο «για όλους», όταν η ίδια η queer ύπαρξη χτίστηκε μέσα από αποκλεισμούς; Και ο Elninodiablo, σχεδόν από άλλη διάσταση, απαντά χωρίς να το δηλώνει: ξεκινάς από το σώμα, όχι από τον κανόνα. Η επιθυμία ξέρει πριν από εμάς. Κάπως έτσι γεννήθηκε το Lunchbox Candy όχι ως ακόμη μία βραδιά στο Βερολίνο, αλλά ως απόπειρα να επιστρέψει η χαρά που μας στέρησαν πριν μάθουμε πώς να τη διεκδικούμε.
Ο Adam το ονομάζει “safe space”, μα η αλήθεια είναι πιο λεπτή. Δεν μιλά για χώρο χωρίς ένταση· μιλά για χώρο χωρίς εξήγηση. Ένα μέρος όπου δεν χρειάζεται να αποδείξεις το φύλο σου, ούτε την επιθυμία σου, ούτε πόση queer κουλτούρα «ξέρεις». Το Lunchbox Candy ξεκίνησε ως δώρο. Μια βραδιά ονειρεμένη ως καταφύγιο για misfits, για όσους κουράστηκαν να εκπαιδεύουν τον κόσμο γύρω τους, για όσους ήθελαν, έστω για μια νύχτα, να σταματήσει το syllabus της queer επιβίωσης.
Ο Elninodiablo ήρθε από αλλού. Δεν ήθελε να φτιάξει ένα «σωστό» techno event· ήθελε να φτιάξει χώρο παιχνιδιού. Να επιστρέψει την προ-ιντερνετική παιδικότητα που χάθηκε: το silliness, την αθωότητα, την ανεμελιά, εκείνη τη θορυβώδη, αδέξια χαρά που στα ’90s ήταν πολιτική, όχι χρώμα παλέτας. Το Lunchbox Candy δεν είναι fashion event. Είναι η άδεια να είσαι γελοίος, όμορφος, γυμνός, θρασύς, τρυφερός. Η άδεια να ντυθείς σαν αυτό που ήσουν πριν σε μάθουν να ντρέπεσαι.
Η μουσική του Elninodiablo δεν ξεκινά από σκέψη, αλλά από αίσθηση. Από ένα σωματικό glitch που γίνεται μοτίβο, από μια αδιόρατη δόνηση που ζητά χώρο ώσπου να γίνει ήχος. Το Downey Groove γράφτηκε στα βουνά της Κύπρου, στην ησυχία, στη φύση, στην απουσία του βλέμματος. Ελεύθερο από αγορά, από προσδοκίες, από «concepts». Η μουσική, λέει, γεννήθηκε παίζοντας. Κι όσο περισσότερο έπαιζε, τόσο περισσότερο αποκαλυπτόταν. Ένα άλμπουμ ως τελετουργία επιστροφής στο σώμα.
Το ίδιο συμβαίνει και στο Lunchbox Candy. Το dancefloor δεν είναι επιφάνεια, είναι μήτρα. Η ενέργεια του κόσμου γίνεται λίπασμα. Τα βλέμματα, τα γέλια, ο ιδρώτας, η αδεξιότητα, οι μικρές χαρές — όλα μετατρέπονται σε καύσιμο για μια μουσική που δεν «παράγεται», αλλά θυμάται.
Ο Elninodiablo κουβαλά την Κύπρο όχι ως τόπο, αλλά ως μυθολογία. Την Αφροδίτη, τον Έρωτα, τον Ερμαφρόδιτο: θεότητες γεννημένες από αφρό, με σώματα ήδη ρευστά, ήδη θρυμματισμένα, ήδη επιθυμητά. Το Infinitely Venus δεν είναι αφιέρωμα· είναι ομολογία. Και το Lunchbox Candy, με όλη τη λαμπερή του τρέλα, μοιάζει παιδί της Αφροδίτης, όχι της techno. Το Βερολίνο, πάντα διχασμένο ανάμεσα σε «messy symphony» και «army of anarchy», γίνεται το ιδανικό πεδίο: μια πόλη όπου ο χορός λειτουργεί ως θεραπεία, όχι ως διασκέδαση.
Ο Adam δεν κρύβεται. Το door policy δεν είναι gatekeeping· είναι φροντίδα. Όταν ζεις σε έναν κόσμο που σε παρεξηγεί πριν μιλήσεις, θέλεις για μία νύχτα να μην χρειαστεί να εξηγήσεις τίποτα. Safe space δεν σημαίνει «για όλους». Σημαίνει «για όσους θέλουν να σεβαστούν όσους είμαστε εδώ». Και το πιο σοφό που λέει: η ασφάλεια δεν είναι δουλειά του host. Είναι δουλειά όλων. Μην είσαι εκείνος που μεθάει τόσο ώστε να χαλάει το ταξίδι των άλλων. Μην είσαι η ενέργεια που μικραίνει τον χώρο. Η queer ευγένεια είναι πολιτική πράξη. Η χαρά, ακόμη περισσότερο.
Κάποια στιγμή, ο Adam λέει κάτι που μοιάζει να συνοψίζει τα πάντα: «Για μια στιγμή, δεν είσαι reduced». Δεν σε μετράνε σε followers. Δεν σε ορίζουν από τα γεννητικά σου όργανα. Δεν σε σκανάρουν για το πόσο “queer enough” είσαι. Δεν σε αξιολογούν από το στιλ. Στο Lunchbox Candy οι κινήσεις σου είναι το μόνο νόμισμα. Και ο ιδρώτας σου, η απόδειξη ότι για μία νύχτα ήσουν ολόκληρος.
Η queer ουτοπία δεν υπόσχεται σωτηρία. Υπόσχεται κάτι πολύ μικρότερο και γι’ αυτό απαραίτητο: μια στιγμή όπου κανείς δεν φοβάται το σώμα σου. Κι αυτό, κάποιες φορές, είναι η μόνη ελευθερία που χρειαζόμαστε για να συνεχίσουμε.
Το Φως που Μεγάλωσε Μέσα σε Δύο Περσόνες
Για τον Φίλιππο Μίσσα, τη Floba και τη σύνθεση του queer εαυτού
Υπάρχουν queer άνθρωποι που χωρίζουν τη ζωή τους σε ρούχα, και υπάρχουν queer άνθρωποι που χωρίζουν τη ζωή τους σε ζωές. Ο Φίλιππος Μίσσας έκανε και τα δύο. Κι όμως, όσο περνούν τα χρόνια, οι δύο εκδοχές του, ο stylist που μιλά χαμηλά και ο DJ Floba που αναπνέει ψηλά— δεν παίζουν πια την ίδια παρτίδα· συνομιλούν. Σαν να έχει βρει έναν τρόπο να χωρά στο ίδιο σώμα η ευαλωτότητα και το θάρρος, η σιωπή και ο παλμός, η κατανόηση και το φως. Αυτό δεν είναι βιογραφικό. Είναι μετάβαση.
Ο Μίσσας του 2018 όταν είχε μιλήσει στη lifo υπήρξε ένας μικρός ηλεκτρικός παλμός στην αθηναϊκή μόδα: camp, ποπ, αυτοσαρκαστικός, σαν να φώτιζε το δωμάτιο από την ανάκρουση των αναφορών του. Ο κόσμος τον διάβαζε σαν χιούμορ, ενώ εκείνος έδειχνε ήδη μια άλλη ιστορία: ένα παιδί που είχε βρει στη μόδα μια πανοπλία απέναντι στην απόρριψη. Ο Μίσσας του 2021 μιλούσε αλλιώς· με λεπτότητα, με ενήλικη σιωπή, με μια τρυφερότητα που δεν ήθελε να κρύψει πια. Είπε πως η μόδα υπήρξε safe space πριν αποκτήσει όνομα, πως ήταν ο τρόπος του να υπάρξει χωρίς να του ζητούν εξηγήσεις, πως το styling μοιάζει με σχολή Carl Rogers (!) σχέση, παρουσία, πραγματικότητα.
Και μετά ήρθε ο Μίσσας του 2026, ο πιο καθαρός από όλους: ο άνθρωπος που δεν φοβάται να πει «είμαι περήφανα queer» και την ίδια στιγμή «με τρομάζει η ανθρωπιστική κρίση που ζούμε». Ο άνθρωπος που μπορεί να πει «η ορατότητα είναι οκαζιόν», χωρίς πικρία αλλά με ακρίβεια. Που καταλαβαίνει πως η queer ζωή δεν είναι εφέ, είναι ρυθμική αντοχή. Κάπου ανάμεσα σε όλα αυτά ζει η Floba: η πιο γενναία από τις δύο φωνές του. Η περσόνα που τον ξυπνά όταν ο κόσμος τον ζητά λιγότερο. Η υπενθύμιση ότι το queer δεν χαμηλώνει· απλώς αλλάζει η πίστα.
Η ιστορία του λέει κάτι μεγαλύτερο από τον ίδιο. Στην Ελλάδα, η queer παρουσία στη μόδα δεν είναι ακόμη δικαίωμα· είναι διαπραγμάτευση. Δεν είναι θεσμός· είναι υπομονή. Δεν είναι mainstream· είναι people-made. Ο Φίλιππος λειτουργεί σαν φορέας μιας νέας γενιάς αισθητικής: queer χωρίς απολογία, σοβαρός χωρίς σοβαροφάνεια, ποπ χωρίς ελαφρότητα, πολιτικός χωρίς κήρυγμα. Βλέπει τους νεότερους queer creators όχι ως απειλή, αλλά ως υπόσχεση ,εκεί όπου η Gen Z δεν επινοεί μόδες αλλά σώματα που δεν φοβούνται πια.
Το πιο ενδιαφέρον, όμως, βρίσκεται αλλού. Ο Μίσσας μιλά σαν κάποιος που έχει ζήσει τη μόδα από μέσα και ξέρει πια τα όριά της. Ξέρει ότι η βιομηχανία λατρεύει την ορατότητα μόνο στις ημερομηνίες που τη συμφέρει. Ξέρει ότι το queer συχνά γίνεται concept, όχι σχέση. Ξέρει ότι η αποδοχή είναι συχνά σκηνογραφία. Κι όμως, παραμένει. Και συνεχίζει. Γιατί, όπως λέει, ο χώρος αυτός «έχει πλάκα, έχει δημιουργική συγκίνηση, έχει ανθρώπους που αξίζουν». Και αυτό, σε μια Ελλάδα που ακόμη παλεύει με την κατανόηση του queer, είναι μια μορφή επιμονής.
Όσο τον παρατηρώ, καταλαβαίνω πως ο Φίλιππος Μίσσας δεν είναι διχασμός. Είναι σύνθεση. Είναι ο stylist που ντύνει σώματα και ο DJ που ξεγυμνώνει φόβους. Είναι η φωνή που ψιθυρίζει και ο ρυθμός που δεν ζητά άδεια για να χτυπήσει. Είναι ο άνθρωπος που έχει κουραστεί και ο άνθρωπος που λέει ακόμη «Do you boo» σε κάθε παιδί που φοβάται. Στην εποχή που το queer γίνεται συχνά διακόσμηση, εκείνος διαλέγει να είναι παρουσία.
Και στο τέλος αυτό μένει: μια μορφή φωτός που έμαθε να ζει μέσα σε δύο περσόνες χωρίς να χρειάζεται να διαλέξει. Γιατί ορισμένοι άνθρωποι δεν έχουν ένα και μόνο πρόσωπο· έχουν ένα φάσμα. Κι ο Φίλιππος Μίσσας έμαθε να το φορά σαν κάτι που του ανήκει.
Hassandra: Μια Διακοπή Στον Κόσμο
Για το αραβικό queer drag, την ADIRA και τη μνήμη που επιμένει να ζει στο μέλλον
Στο Βερολίνο του 2024, μια πόλη που διαφημίζει την ελευθερία της αλλά δυσκολεύεται να ακούσει τις αραβικές φωνές της, η Hassandra εμφανίζεται όχι σαν drag artist αλλά σαν διακοπή. Εκείνο το πρωινό στη Sonnenallee, με το viral βίντεο αστυνομικής βίας να κυκλοφορεί παντού, η εικόνα της χωρίς make-up στην οθόνη μου έμοιαζε λιγότερο με καλλιτέχνιδα και περισσότερο με κάποιον που κουβαλάει μια αλήθεια που δεν χωράει στη γλώσσα των δελτίων. Εκεί αρχίζει η ιστορία της: στο ρήγμα ανάμεσα σε μια πόλη που υπόσχεται ασφάλεια και σε ένα σώμα που τη διεκδικεί με τον μόνο τρόπο που μπορεί, ανεβαίνοντας στη σκηνή χωρίς να ζητά άδεια.
Αυτό που κάνει τη Hassandra ξεχωριστή δεν είναι η ευκολία της στη μεταμόρφωση, αλλά ο τρόπος που θυμάται. Στη Βηρυτό έμαθε το κλασικό θέατρο, τους ρυθμούς της τραγωδίας, τις γυναίκες που κουβαλούν προφητείες στις πλάτες τους. Στο Βερολίνο έμαθε κάτι εντελώς άλλο: ότι η σκηνή μπορεί να γίνει χώρος επιβίωσης όταν η πόλη γύρω σου δεν σε βλέπει ολόκληρο. Η μία γνώση δεν ακύρωσε την άλλη· απλώς έφτιαξαν μαζί ένα νέο σώμα, το σώμα της Hassandra. Το drag της δεν στηρίζεται στην υπερβολή· στηρίζεται στην ελευθερία. Από Cupcake σε Queen of Virginity και από εκεί στην τελική σύνθεση, Hassandra, το όνομά της έγινε μάρτυρας της διαδρομής: ένας άντρας, ο Hassan, που δανείζεται την Κασσάνδρα όχι για να κρυφτεί αλλά για να μιλήσει όπως μιλούν όσοι έχουν καεί από την αλήθεια τους και συνεχίζουν να την προσφέρουν. Δεν παίζει έναν ρόλο· ανασύρει από το σώμα της όσα δεν της επιτράπηκε ποτέ να πει.
Έτσι γεννήθηκε η ADIRA. Όχι σαν party, αλλά σαν χώρος αραβικής queer φιλοξενίας, μια σχεδόν ιερή απόπειρα να δημιουργηθεί ένα δωμάτιο όπου κανείς δεν χρειάζεται να εξηγήσει τον εαυτό του στη Δύση. Εκεί, οι performers σταματούν να επιλέγουν αγγλόφωνα τραγούδια για να είναι «προσβάσιμοι». Εκεί, η αραβική pop δεν είναι εξωτισμός αλλά μητρική γλώσσα. Εκεί, η μνήμη δεν είναι ντροπή αλλά ρυθμός. Το Drag Festival της ADIRA είναι η φυσική συνέχιση αυτού του χώρου: ένα τριώροφο σώμα από workshops, συζητήσεις, περφόρμανς και DJ sets που δεν χτίζεται για να εντυπωσιάσει, αλλά για να κρατήσει. Τι άλλο είναι το workshop “How To Avoid Getting Thrown Off Roofs”, αν όχι μια απόπειρα να μετατραπεί ο συλλογικός φόβος σε συλλογική γνώση; Τι άλλο είναι τα drag makeup sessions, αν όχι μια φροντίδα που περνά από χέρι σε χέρι, από γενιά σε γενιά; Αυτές δεν είναι δραστηριότητες· είναι κώδικες κοινότητας.
Υπάρχουν έπειτα οι στιγμές όπου η τέχνη γίνεται αναπόφευκτα πιο αιχμηρή. Το video piece You Will Never Know How It Feels δεν θέλει να πείσει· θέλει να θυμίσει ότι η φωνή της διασποράς δεν προστατεύεται πάντα, ότι συχνά επιβιώνει στο περιθώριο ανάμεσα στη λογοκρισία και τον φόβο. Και η περφόρμανς της Miss Lebanon, μια καρικατούρα σωτήριας φιγούρας που προσπαθεί να «διασώσει» τη γερμανική κουλτούρα γίνεται ο καθρέφτης που χρειάζεται η Ευρώπη: ένα χιούμορ τόσο βαθύ που ακούγεται σαν προειδοποίηση. Δεν θα σωθείτε από την αισθητική μας· ίσως όμως σωθείτε αν αρχίσετε να μας ακούτε.
Σε αυτό το σημείο καταλαβαίνεις ότι η Hassandra δεν κάνει drag για να ντυθεί. Κάνει drag για να εξηγηθεί στον κόσμο ή μάλλον για να σταματήσει να εξηγείται. Το drag είναι το όριο όπου η προσωπική της μνήμη, η πολιτική πραγματικότητα και η ανάγκη για χαρά συναντιούνται. Και αυτό που προκύπτει δεν είναι θέαμα· είναι αυτογνωσία που χορεύει.
Το πιο συγκινητικό κομμάτι, όμως, βρίσκεται αλλού. Η Hassandra δεν μιλά για το μέλλον σαν φαντασίωση. Μιλά για το μέλλον σαν αρχείο που πρέπει να χτιστεί πριν χαθεί. Το digital archive της ADIRA δεν είναι project· είναι κάλεσμα σε μια κοινότητα που ξέρει πως, αν δεν γράψει μόνη της την ιστορία της, θα διαγραφεί ξανά και ξανά από άλλους. Εκεί βρίσκεται η καρδιά της: στο ότι δεν θέλει απλώς να επιβιώσει, αλλά να αφήσει κάτι πίσω. Και αυτό το «κάτι» δεν είναι ένα έργο τέχνης· είναι ένας χώρος όπου άλλα σώματα μπορούν να αναπνεύσουν.
Στο τέλος, αυτό που μένει από τη Hassandra δεν είναι ο θρίαμβος της σκηνής αλλά η ήσυχη επιμονή ενός βλέμματος που ξέρει από πού έρχεται και δεν φοβάται να το πει. Το drag της δεν είναι κόσμημα· είναι μέθοδος αναπνοής. Και η ADIRA δεν είναι φεστιβάλ· είναι μια μνήμη που επιμένει να ζει στο μέλλον, σαν υπενθύμιση ότι η χαρά των αραβικών queer σωμάτων δεν είναι διαπραγματεύσιμη.
Αν η Κασσάνδρα της μυθολογίας μιλούσε σε έναν κόσμο που δεν την πίστεψε ποτέ, η Hassandra μιλά σε έναν κόσμο που έστω και για μια νύχτα μαθαίνει να την ακούει.
The Faggots & Their Friends Between Revolutions
Ένα manual των queer 70s τώρα που η Ιστορία ξαναγίνεται επικίνδυνη
Υπάρχουν βιβλία που δεν προβλέπουν το μέλλον· το θυμούνται. Κι όταν τα ανοίγεις σε εποχές σαν τη δική μας, όπου η πατριαρχία ξαναφοράει τα καλά της και η κοινωνία επιστρέφει σε παλιές σκληρότητες σαν να μην πόνεσε ποτέ, καταλαβαίνεις ότι το The Faggots & Their Friends Between Revolutions δεν γράφτηκε για το 1977. Γράφτηκε για το 2026. Για εμάς. Για έναν κόσμο που τρίζει ξανά. Γιατί οι επαναστάσεις δεν τελειώνουν· κάνουν παύσεις. Και μέσα σε αυτή την παύση, στο between revolutions, μαθαίνεις ποιο είσαι όταν δεν σε προστατεύει τίποτα.
Το παρόν μοιάζει ύποπτα με το παρελθόν. Όταν ο Larry Mitchell και ο Ned Asta έφτιαχναν τη Ramrod City, δεν φαντάζονταν ότι σαράντα χρόνια μετά θα τη βλέπαμε παντού γύρω μας: στις πολιτικές που επιστρέφουν από τα ’50s, στις βίαιες ρητορικές απέναντι σε queer, trans, migrant, Arab σώματα, στο rebranding του φόβου ως «ασφάλεια». Ο κόσμος ξαναγίνεται επικίνδυνος με τον παλιό, πολύ γνωστό τρόπο: με τους ισχυρούς να απαιτούν υπακοή και τους ευάλωτους να πρέπει να αποδείξουν ότι αξίζουν χώρο: όχι ζωή, χώρο. Κι εκεί, ανοίγεις ένα μικρό βιβλίο με ζωγραφιές και αλληγορίες και συνειδητοποιείς ότι μιλάει πιο καθαρά από οποιαδήποτε σημερινή ανάλυση. Γιατί η αλήθεια των faggots ήταν πάντα διαυγής: ό,τι δεν αποδέχεται την ελευθερία σου, θέλει τη σιωπή σου.
Φαντάσου έναν άνθρωπο σήμερα, ένα queer παιδί, έναν ενήλικα που κουράστηκε, έναν μετανάστη που νιώθει τη γη να τρίζει από κάτω του, να ανοίγει το βιβλίο σε μια σελίδα με την πρόταση: “The faggots know that every revolution fails.” Όχι από απαισιοδοξία. Από εμπειρία. Το βιβλίο δεν σε παρηγορεί· σε εκπαιδεύει.
Η αλληγορία του δεν είναι αθώα· είναι manual επιβίωσης. Η Ramrod City είναι η πατριαρχία ως μηχανή επιβολής, τιμωρίας, εξευγενισμένης βίας. Οι faggots είναι η κοινότητα που μαθαίνει να ζει σε ρωγμές, να κρύβεται χωρίς να εξαφανίζεται, να ερωτεύεται χωρίς να ζητά άδεια.
Και οι friends είναι οι συνοδοιπόροι που δεν ζητούν απόδειξη κανονικότητας· που σε σώζουν χωρίς τελετουργίες, που σε βλέπουν όπως είσαι. Το βιβλίο δεν είναι αλληγορία για την επανάσταση, αλλά για την αναμονή της και για την εξάντληση που κουβαλά αυτή η αναμονή. Γιατί η queer πολιτική δεν φτιάχνει κόμματα· φτιάχνει τρόπους να μη πεθάνεις πριν την ώρα σου. Φτιάχνει κοινότητες που λειτουργούν σαν ανάσες μέσα σε δωμάτια χωρίς παράθυρα.
Γι’ αυτό σήμερα διαβάζεται σαν προφητεία. Το 2026 έχει γίνει επικίνδυνα παρόμοιο με το 1977: η κοινωνία υποκρίνεται ότι προχωρά ενώ συρρικνώνεται, η ορατότητα υπάρχει αλλά χωρίς προστασία, η ομοφοβία και η τρανσφοβία φορούν κοστούμι διαλόγου, η βία επανανομιμοποιείται. Όταν διαβάζεις το βιβλίο σήμερα, νιώθεις ότι μιλάει για σένα: για το πώς αγαπάς σε εποχές που προσποιούνται ότι είναι προοδευτικές, για το πώς επιβιώνεις όταν η πρόοδος γίνεται διαφημιστικό, για το πώς ανασαίνεις όταν όλα σε θέλουν «λιγότερο». Και τότε καταλαβαίνεις πως οι faggots του 1977 και οι faggots του 2026 έχουν την ίδια δουλειά: να μείνουν ζωντανοί μεταξύ επαναστάσεων.
Δεν είναι τυχαίο ότι η Gen Z το υιοθέτησε σαν queer φετίχ επιβίωσης. Είναι μικρό, τρυφερό, camp, πολιτικό, ειλικρινές και δεν χαρίζεται σε κανέναν. Δίπλα σε φωνές όπως της Saidiya Hartman, της Kai Cheng Thom, του Samuel Delany, της Jackie Wang, λειτουργεί ως χαρτογράφηση μιας queer πολιτικής που δεν χρειάζεται κράτος, έγκριση ή θεσμούς. Χρειάζεται μόνο σώμα, κοινότητα, θάρρος. Και ίσως το πιο queer πράγμα που κάνει: παρουσιάζει την κοινότητα όχι ως «καταφύγιο», αλλά ως τακτική πολέμου.
Το βιβλίο τελειώνει εκεί όπου δεν τελειώνει τίποτα: στο between revolutions. Στο μέρος όπου μαθαίνεις να περιμένεις χωρίς να χάσεις τον εαυτό σου, όπου η φιλία γίνεται πολιτική πράξη και η τρυφερότητα στρατηγική. Κι αν σήμερα η ιστορία ξαναγίνεται επικίνδυνη, αν η πατριαρχία επιστρέφει σαν κακό déjà vu, αν οι ζωές μας νιώθουν σαν πρόλογοι σε κάτι σκοτεινό, το βιβλίο σου ψιθυρίζει το πιο τίμιο πράγμα: δεν είσαι μόνος, δεν είσαι ηττημένος.
Είσαι μια πουστάρα μεταξύ επαναστάσεων. Κι αυτό σημαίνει ότι η επόμενη επανάσταση θα σε βρει ζωντανό.
Η Καλοσύνη που Δεν Προστατεύτηκε
Η δολοφονία της λεσβίας ποιήτριας Renée Good και η queer ζωή ως πολιτική απειλή στο τραμπικό fascist land
Υπάρχουν ειδήσεις που δεν τις διαβάζεις∙ τις αισθάνεσαι στο στέρνο. Κι αυτή για τη Renée Nicole Good ήταν μία από αυτές. Μια λεσβία γυναίκα στη Μινεάπολη, ποιήτρια, μητέρα, σύντροφος, που δεν έκανε τίποτα περισσότερο από το να σταθεί δίπλα σε έναν άνθρωπο που κινδύνευε, εκτελέστηκε από πράκτορες της ICE σαν να ήταν στόχος και όχι πολίτης. Σαν η συμπόνια η πιο απλή μορφή ανθρώπινης παρουσίας να ήταν κάτι ύποπτο, κάτι που έπρεπε να εξαλειφθεί.
Οι περιγραφές των δικών της ανθρώπων δεν έχουν καμία σχέση με τις λέξεις που βιάστηκε να εκτοξεύσει η εξουσία. Γλυκιά, ευαίσθητη, δημιουργική, μητέρα, σύντροφος. Και queer. Πάντα queer. Και πάντα, κατά έναν σκοτεινό τρόπο, εγκλωβισμένη στο γεγονός ότι η queer ταυτότητα στις ΗΠΑ του 2026 λειτουργεί σαν επιπλέον στόχος ζωγραφισμένος στην πλάτη σου. Αυτό που με χτύπησε περισσότερο δεν ήταν η αγριότητα. Ήταν η ταχύτητα της αφήγησης. Πώς μέσα σε λίγες ώρες, πριν καν στεγνώσει το αίμα στο πεζοδρόμιο, οι κρατικοί αξιωματούχοι έσπευσαν να ξαναγράψουν την πραγματικότητα, να βαφτίσουν τη Renée «απειλή», να υπονοήσουν ότι έφταιγε που βρέθηκε εκεί. Σαν να μην αρκούσε ο θάνατός της — έπρεπε να πεθάνει και ο χαρακτήρας της.
Κάτι μέσα μου αναγνώρισε αμέσως αυτόν τον μηχανισμό. Γιατί τον έχουμε δει κι εδώ. Στον Ζακ, που έγινε «επικίνδυνος» την ώρα που πάλευε για τη ζωή του. Στη Νέα Φιλαδέλφεια, όπου ο νεκρός έγινε ύποπτος πριν δοθεί στην κοινότητά του ο χώρος να τον θρηνήσει. Στην Ελλάδα της τελευταίας δεκαετίας, όπου η πολιτεία δεν σκοτώνει μόνο ανθρώπους∙ σκοτώνει και τον τρόπο που επιτρέπεται να μιλήσουμε γι’ αυτούς. Και τώρα βλέπουμε το ίδιο έργο σε μια αμερικανική γειτονιά: όταν το κράτος φοβάται την τρυφερότητα, βάζει στο στόχαστρο εκείνον που τη δείχνει.
Αυτό που συνέβη στη Renée δεν είναι «τραγωδία». Δεν είναι «μεμονωμένο». Είναι η σύγχρονη τεχνολογία της βίας: αν είσαι queer, αν είσαι γυναίκα, αν είσαι παρούσα σε μια στιγμή όπου κάποιος άλλος απειλείται, η απλή σου ύπαρξη μπορεί να μεταφραστεί ως πρόκληση. Και η παρουσία σου δίπλα σε έναν άνθρωπο που κινδυνεύει μπορεί να θεωρηθεί ένοχο φορτίο. Η στιγμή που η σύζυγός της κατέρρευσε ουρλιάζοντας πάνω από το σώμα, θα έπρεπε να σταματήσει κάθε μηχανισμό, κάθε όπλο, κάθε στόμα που βιάζεται να μιλήσει. Αντί γι’ αυτό, μετατράπηκε σε σκηνικό που οι ισχυροί ήθελαν να θάψουν κάτω από λέξεις όπως «αναστάτωση», «συμπλοκή», «απειλή για τους πράκτορες».
Μα όσοι ζούμε ως queer άνθρωποι ξέρουμε ότι δεν φοβούνται εμάς. Φοβούνται αυτό που κάνουμε ο ένας για τον άλλον: το ότι στεκόμαστε. Το ότι δεν φεύγουμε. Το ότι είμαστε μάρτυρες. Το ότι δεν αφήνουμε τη βία να είναι μονόλογος, γινόμαστε αντίλογος. Η Renée Good πέθανε επειδή ήταν παρούσα. Επειδή ήταν καλή με τρόπο που εκθέτει την κακία των συστημάτων. Επειδή η queer αγάπη της για τον κόσμο ήταν πολύ καθαρή για να την αντέξει η εξουσία. Κι αυτό που με τρομάζει περισσότερο δεν είναι ότι δεν προστατεύτηκε. Είναι ότι τώρα προσπαθούν να μας πείσουν πως δεν πρέπει να θρηνήσουμε καν.
Τότε ακούστηκε η φωνή της συζύγου της Becca Good. «Εμείς είχαμε σφυρίχτρες. Εκείνοι είχαν όπλα». Δεν μίλησε σαν εκπρόσωπος, ούτε σαν σύμβολο. Μίλησε σαν άνθρωπος που είδε τον κόσμο να γυρίζει ανάποδα και να αποφασίζει ότι η καλοσύνη είναι απειλή. Είπε πως η Renée πίστευε ότι υπάρχει καλοσύνη στον κόσμο και ότι ο ρόλος μας είναι να τη βρίσκουμε εκεί που ζει και να τη θρέφουμε εκεί που λείπει. Κι εκεί ένιωσα κάτι που δεν χωρά στα ρεπορτάζ: η Renée πέθανε ακριβώς τη στιγμή που οικοδομούσε τον κόσμο στον οποίο πίστευε. Δεν ήταν η βία που την επέλεξε. Ήταν η καλοσύνη της που τους εξέθεσε.
Δεν θα τους το χαρίσουμε. Οι queer νεκροί δεν γίνονται ποτέ σιωπή. Γίνονται μνήμη, γίνονται δέσμευση, γίνονται φως που δεν μπορούν να σβήσουν ούτε οι σφαίρες, ούτε τα δελτία Τύπου, ούτε οι ψεύτικες κατηγορίες. Η Renée Good δεν έφυγε επειδή ήταν επικίνδυνη. Έφυγε επειδή ήταν αυτό που ο κόσμος χρειάζεται απελπισμένα και ταυτόχρονα δεν αντέχει: ένας άνθρωπος που δεν κοιτάζει αλλού. Κι αν κάτι μένει τώρα, είναι αυτό: να μην κοιτάξουμε αλλού ούτε εμείς.
Η καλοσύνη της δεν την προστάτευσε. Αλλά είναι ο μόνος λόγος που τη θυμόμαστε. Και γι’ αυτό, όσο κι αν κοστίζει, δεν θα την εγκαταλείψουμε. Δεν θα αφήσουμε να γίνει «είδηση της εβδομάδας». Δεν θα παραδώσουμε το πένθος μας για να εξυπηρετηθούν οι άλλοι. Γιατί μια queer ζωή είναι μια ανθρώπινη ζωή. Και όσο κι αν προσπαθούν, δεν μπορούν να το αντέξουν, μόνο να το φοβούνται.
Τη Renée Good δεν μπορούμε πια να την προστατεύσουμε. Μπορούμε όμως να τη συνεχίσουμε. Και αυτό, για όσους κυβερνούν με φόβο, είναι η μόνη πραγματική απειλή.
*Υ.Γ./
Πόση βία αντέχει ένα σώμα πριν χάσει τη γλώσσα του; Πόση χαρά επιτρέπεται πριν ακουστεί ως αφέλεια; Πόσο μέλλον μπορεί να χτίσει η διασπορά μέσα σε μια πόλη που δεν τη θέλει; Πόση μνήμη αντέχει μια κοινωνία πριν την ονομάσει «εξτρεμισμό»; Δεν τα ρωτάω θεωρητικά. Τα ρωτάω όπως τα ρωτάμε μεταξύ μας, στη μέση μιας μέρας που προσπαθεί να μοιάσει φυσιολογική. Γιατί οι queer ζωές δεν κινούνται σε ουδέτερο έδαφος. Κουβαλούν πάντα έναν ελαφρύ κραδασμό: μια υπενθύμιση ότι όσα για άλλους είναι δεδομένα, για εμάς παραμένουν υπό διαπραγμάτευση.
Η βία που δεχόμαστε δεν είναι ατύχημα· είναι τρόπος λειτουργίας. Και οι θεσμοί, ακόμη κι όταν χαμογελούν, ζητούν διαρκώς αποδείξεις: ότι είμαστε «σωστοί», ότι δεν περισσεύουμε, ότι ο χώρος που πιάνουμε δεν ενοχλεί. Μέσα σε αυτή τη συνθήκη, το queer δεν χωρά ποτέ μόνο σε μια ταμπέλα. Γίνεται μέθοδος καθημερινής επιβίωσης. Μικρές τελετουργίες που κρατούν το σώμα όρθιο: το dancefloor, μια φωτογραφία, μια φιλία που λειτουργεί σαν σπίτι όταν τίποτα άλλο δεν μοιάζει σταθερό. Το queer σώμα μαθαίνει να μιλάει με τρόπους που δεν εκθέτουν και να σωπαίνει όταν η σιωπή είναι αυτοάμυνα.
Αυτή είναι η πιο απλή μορφή queer πολιτικής. Δεν ξεκινά από τις δηλώσεις, αλλά από την επιμονή να παραμείνεις εδώ, με τον δικό σου ρυθμό. Από το να θυμάσαι, να συναντιέσαι, να μη σβήνεις τον εαυτό σου για να χωρέσεις. Και φυσικά έχει κόστος: απώλειες, παύσεις, στιγμές όπου μιλάς λίγο πριν σπάσει η φωνή ή λίγο μετά. Η νοσταλγία σπάνια είναι ασφαλές μέρος για εμάς· επιστρέφει συχνά σε εποχές που δεν μας ήθελαν. Κι όμως, από αυτά τα θραύσματα φτιάχνουμε αντοχή. Η απώλεια γίνεται υλικό. Η μνήμη, τρόπος να αναπνέεις χωρίς να κρύβεσαι.
Η queer ταυτότητα δεν είναι μονοφωνική. Είναι φάσμα, είναι τρόπος ύπαρξης χωρίς συρρίκνωση. Είναι σώμα που κουβαλά γνώση και εμπειρία που δεν χωρά εύκολα σε κουτάκια. Όσο πιο τελετουργικό, τόσο πιο ανθεκτικό· όσο πιο καθημερινό, τόσο πιο εκτεθειμένο. Είναι φως που δεν προστατεύεται αλλά επιμένει. Ο κόσμος που παραλάβαμε είναι μικρός, γι’ αυτό τον ξαναγράφουμε όπως μπορούμε: σε γλώσσες που δεν ζητούν άδεια, σε χειρονομίες που δεν χωρούν στα επίσημα αρχεία. Ό,τι ζούμε τώρα κάποιος το έχει ήδη χρειαστεί κι ό,τι αντέξαμε, θα το χρειαστούν άλλοι.
Στο τέλος, όλα γυρίζουν στην επιθυμία. Όχι την επιθυμία ως ρομαντική ιδέα, αλλά ως κίνηση προς τη ζωή, ως μνήμη, ως αντίσταση που δεν χρειάζεται μέγα λόγο για να σταθεί. Η ΟΑΣΗ γεννιέται από αυτή την ήσυχη επιμονή: από σώματα που αρνούνται να μικρύνουν, από το απλό, πρακτικό θαύμα του να κρατάμε ο ένας τον άλλον ζωντανό.
Κράτα με λίγο ακόμη.
Κι εγώ θα κρατήσω εσένα.
Γιατί η τρυφερότητα δεν είναι αδυναμία·
είναι τρόπος να συνεχίζουμε.
