Στις 19 Αυγούστου 1960, πριν από 65 χρόνια, ένα δικαστήριο στη Μόσχα καταδίκασε τον Αμερικανό πιλότο της CIA, Francis Gary Powers, σε δέκα χρόνια φυλάκιση, σηματοδοτώντας ένα από τα πιο σοβαρά διπλωματικά επεισόδια του Ψυχρού Πολέμου.
Ο πράκτορας της CIA βρισκόταν σε αποστολή κατασκοπείας πάνω από τη Σοβιετική Ένωση με το αεροπλάνο U-2, όταν το αεροσκάφος του χτυπήθηκε από πύραυλο εδάφους-αέρος. Περιγράφοντας τη στιγμή, ο ίδιος είπε: «Κοίταξα γύρω και όλα ήταν πορτοκαλί παντού… Δεν ήξερα αν ήταν αντανάκλαση από το τζάμι ή ολόκληρος ο ουρανός».
Παρά τη ζημιά στο αεροπλάνο, ο Powers κατάφερε να χρησιμοποιήσει αλεξίπτωτο και να προσγειωθεί με ασφάλεια, αλλά η σύλληψή του από τις σοβιετικές δυνάμεις ασφαλείας δεν άργησε. Το δικαστήριο στη Μόσχα διεξήχθη με την οικογένειά του να παρακολουθεί από τα θεωρεία, χωρίς δυνατότητα παρέμβασης. Στις 19 Αυγούστου 1960, καταδικάστηκε σε δέκα χρόνια – τρία σε φυλακή και επτά σε καταναγκαστικά έργα – προκαλώντας σοβαρές εντάσεις στις σχέσεις Ανατολής και Δύσης.
Ο Powers, γιος ανθρακωρύχου από το Κεντάκι, εντάχθηκε στην Πολεμική Αεροπορία των ΗΠΑ το 1950 και το 1956 στρατολογήθηκε από την CIA για να πιλοτάρει τα U-2. Τα U-2 μπορούσαν να πετούν σε ύψος 21 χιλιομέτρων, θεωρητικά εκτός εμβέλειας των σοβιετικών αντιαεροπορικών συστημάτων, ενώ οι υπερσύγχρονες κάμερές τους κατέγραφαν λεπτομερείς φωτογραφίες στρατιωτικών εγκαταστάσεων. Στις 1 Μαΐου 1960, ο Powers απογειώθηκε από το Πεσάβαρ του Πακιστάν με εντολή να περάσει πάνω από τη Σοβιετική Ένωση και να προσγειωθεί στη Νορβηγία, σε μια αποστολή που είχε ως στόχο την καταγραφή στρατηγικών στόχων που ποτέ πριν δεν είχαν φωτογραφηθεί.
Όμως, οι σοβιετικές αρχές είχαν εντοπίσει προηγούμενες πτήσεις των U-2 και ήταν αποφασισμένες να σταματήσουν αυτή την αποστολή. Μαχητικά MiG-19 απογειώθηκαν και πύραυλοι S-75 Dvina εκτοξεύτηκαν. Τέσσερις ώρες μετά την απογείωση, το αεροσκάφος του Powers χτυπήθηκε κοντά στη Σβερντλόφσκ (σημερινό Γιεκατερινμπουργκ). Ο Powers βγήκε με δυσκολία από το U-2, χωρίς να χρησιμοποιήσει την ειδική έδρα εκτίναξης, και προσγειώθηκε με αλεξίπτωτο σε χωράφια κοντά στην πόλη. Ωστόσο, οι σοβιετικές δυνάμεις τον συνέλαβαν σύντομα και κατέσχεσαν το αεροπλάνο με την κάμερά του.
Το περιστατικό εξελίχθηκε σε διπλωματική καταστροφή. Η κυβέρνηση των ΗΠΑ ισχυρίστηκε αρχικά ότι ο Powers βρισκόταν πάνω από την Τουρκία με σκοπό την παρακολούθηση καιρικών συνθηκών για τη NASA, αλλά η Σοβιετική Ένωση ανακοίνωσε ότι η κάμερα και οι φωτογραφίες του Powers είχαν κατασχεθεί ανέπαφες, αποδεικνύοντας την κατασκοπεία του. Αυτό κατέστρεψε τις ελπίδες για μια συνάντηση κορυφής μεταξύ των ηγετών ΗΠΑ και Σοβιετικής Ένωσης στο Παρίσι, καθώς ο Νικίτα Χρουστσόφ απαίτησε δημόσια συγγνώμη.
Ο Powers απελευθερώθηκε το 1962, μετά από ανταλλαγή με τον σοβιετικό κατάσκοπο Rudolf Abel. Η ιστορία του έγινε αργότερα θέμα της ταινίας Bridge of Spies του Στίβεν Σπίλμπεργκ. Παρά την επικρίσεις και τις θεωρίες συνωμοσίας για την επιβίωσή του, ο Powers τιμήθηκε με την Intelligence Star της CIA και συνέχισε την καριέρα του ως πιλότος, μέχρι τον τραγικό θάνατό του σε ελικόπτερο το 1977. Ο γιος του, Gary Powers Jr., συνίδρυσε το Cold War Museum για να διατηρήσει ζωντανές τις ιστορίες αυτών των ηρώων του Ψυχρού Πολέμου.
Με πληροφορίες από BBC
