Με τους δασμούς Τραμπ, κατά τους τελευταίους έξι μήνες, οι ΗΠΑ εγκατέλειψαν την παγκόσμια εμπορική τάξη που ίσχυε για δεκαετίες, υιοθετώντας ένα νέο, ριζοσπαστικό μοντέλο.
Ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ έχει επιβάλει δασμούς 15‑20 % σε εξαγόμενα αγαθά από την Ευρωπαϊκή Ένωση και την Ιαπωνία, με συμφωνίες που θεωρούνται οι υψηλότερες στην ιστορία. Οι χώρες αποδέχθηκαν αυτές τις αυξήσεις για να αποφύγουν εμπορικές συγκρούσεις και να εξασφαλίσουν μειώσεις σε ακόμη υψηλότερους δασμούς.
Αυτή η νέα τάξη πραγμάτων χρησιμοποιεί την αμερικανική οικονομία ως μοχλό πίεσης: όσοι θέλουν πρόσβαση στην αγορά των ΗΠΑ δέχονται δασμούς έως 20 %, ενώ σε κρίσιμα προϊόντα όπως ο χάλυβας ή σε ανταγωνιστικές χώρες (π.χ. Κίνα), τα ποσοστά είναι ακόμη ανώτερα.
Σύμφωνα με αναλυτές όπως ο Nigel Green (DeVere Group), η συμφωνία Ε.Ε.–ΗΠΑ αποτελεί «reset, όχι resolution»: «Πριν από ένα χρόνο οι αγορές θα σοκαρίσθηκαν. Σήμερα απλώς ευγνωμονούν που δεν ήταν χειρότερα».
Παρά την πολιτική επιτυχία, πολλοί οικονομολόγοι αμφισβητούν αν το πείραμα του Τραμπ θα αποδειχθεί οικονομικά βιώσιμο. Οι δασμοί σε επίπεδα που συνήθως ισχύουν σε αναπτυσσόμενες χώρες, προβλέπονται να οδηγήσουν σε αύξηση τιμών και επιβράδυνση της οικονομικής ανάπτυξης. Κατασκευαστικές εταιρείες όπως η General Motors και η Volkswagen ανέφεραν ζημιές άνω του 1 δισεκατομμυρίου δολαρίων λόγω των δασμών.
Η Diane Swonk (KPMG) εξηγεί πως οι δασμοί έως 20 %, από περίπου 3 % προηγουμένως, θα καθυστερήσουν τα αποτελέσματα ανά 6‑18 μήνες ώστε να αξιολογηθεί η πλήρης επίδρασή τους.
Ο Brad Setser (Council on Foreign Relations) τονίζει πως θα υπάρξει επιβράδυνση της οικονομίας, ενώ μάλλον δεν θα οδηγήσει σε ύφεση, με τις αυξήσεις τιμών να είναι «σημαντικές αλλά όχι σοκ για τους καταναλωτές». Αγορές μικροσυσκευών, ρούχων και παιχνιδιών ενδέχεται να επηρεαστούν φέτος το φθινόπωρο από δασμούς 20‑30 % σε ασιατικά προϊόντα.
Ο Stephen Olson θεωρεί τη συμφωνία ΗΠΑ–Ε.Ε. έντονα προστατευτική και ευθέως εμποριστική. «Η Ε.Ε. προσπάθησε να παίξει ένα κακό χέρι όσο καλύτερα μπορούσε.»
Το έργο των εμπορικών συμφωνιών του Τραμπ δεν έχει ολοκληρωθεί: δεν έχει διευκρινιστεί ποιες χώρες (περίπου το 56 % των αμερικανικών εισαγωγών) θα αποδεχτούν δασμούς. Αναμένονται νέες δασμολογικές πολιτικές για ημιαγωγούς και φαρμακευτικά προϊόντα μέσα στον επόμενο μήνα, που ενδέχεται να αναδιατάξουν το εμπόριο ξανά.
Οι ΗΠΑ εξαρτώνται λιγότερο από το εμπόριο (περίπου 25 % του ΑΕΠ) σε σχέση με χώρες όπως ο Καναδάς (> 2/3), όπου οι δασμοί μπορεί να οδηγήσουν σε ύφεση μέχρι το 2025, αν δεν υπάρξει συμφωνία. Παρά τη σχετική αυτονομία των ΗΠΑ, οι δασμοί αυξάνουν το κόστος για επιχειρήσεις και καταναλωτές, μειώνοντας την κατανάλωση, την επένδυση και την παραγωγή — και θέτοντας υπό αμφισβήτηση τον στόχο του Τραμπ για μείωση του εμπορικού ελλείμματος. Σύμφωνα με οικονομολόγους όπως οι Maurice Obstfeld (Peterson Institute) και Brad Setser, οι δασμοί είναι απίθανο να μειώσουν το συνολικό έλλειμμα, ειδικά δεδομένης της δημοσιονομικής επέκτασης που αύξησε σημαντικά το ομοσπονδιακό χρέος.
Με πληροφορίες από New York Times
