Η ιαπωνική πολιτική παραδοσιακά χαρακτηρίζεται από σταθερότητα, έως και ανία. Όχι πια.
Στις τελευταίες εκλογές στην Ιαπωνία, το μέχρι πρότινος άγνωστο ακροδεξιό κόμμα Sanseito («Συμμετοχή στην Πολιτική») αναδείχθηκε ξαφνικά σε κύρια δύναμη, κερδίζοντας 15 έδρες στη Βουλή των Συμβούλων, από μόλις μία προηγουμένως.
Με σύνθημα «Japan First», παραλλαγή του «America First» του Τραμπ, το κόμμα κλονίζει το κυβερνών Φιλελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα (LDP) και τον Πρωθυπουργό Σιγκερού Ισίμπα, ο οποίος έχασε την πλειοψηφία και στα δύο σώματα του Κοινοβουλίου.
Παρά τη συμφωνία για δασμούς με τις ΗΠΑ που υπέγραψε ο Ισίμπα, η πολιτική αστάθεια παραμένει έντονη.
Η οργή των πολιτών έχει ρίζες στην καθημερινότητα. Το ρύζι, βασικό διατροφικό προϊόν, έχει διπλασιαστεί σε τιμή, ξεπερνώντας τα 4.000 γιεν (περίπου €24) για 5 κιλά. Μια κακή σοδειά, σεισμοί και πανικός οδήγησαν σε ελλείψεις και συσσώρευση. «Το ρύζι ήταν πάντα δεδομένο για εμάς. Τώρα είναι ακριβό και δύσκολο να βρεθεί», λέει η 36χρονη Μομόκο Αμπέ, μητέρα ενός βρέφους. Το υπουργείο Γεωργίας υπόσχεται παρεμβάσεις, αλλά οι τιμές παραμένουν υψηλές. Οι πολίτες ταυτίζουν την οικονομική κρίση με την αδυναμία της κυβέρνησης να συγκρατήσει τον πληθωρισμό.
Ιαπωνία: Η γενιά που φωνάζει «Japan First»
Οι νέοι ψηφοφόροι εκφράζουν την απογοήτευσή τους με ψήφο διαμαρτυρίας. «Είμαστε κουρασμένοι από την υπάρχουσα πολιτική τάξη», δήλωσε η Ερίκο Χαράντα σε συγκέντρωση του Sanseito.
Ο Ούτα Κάτο, επίσης νέος ψηφοφόρος, προσθέτει: «Μιλούν για εμάς, εκφράζουν την οργή μας». Πολλοί συνδέουν αυτή την πολιτική στροφή με τις παγκόσμιες τάσεις: λαϊκισμός, αντιπαγκοσμιοποίηση, ξενοφοβία: όλα σε άνοδο.
Η Ιαπωνία έχει παραδοσιακά χαμηλά ποσοστά μετανάστευσης, όμως το 2023, 3,77 εκατομμύρια αλλοδαποί ζούσαν στη χώρα — αύξηση 11% σε έναν χρόνο. Η κυβέρνηση προβάλλει την ανάγκη για μετανάστες λόγω της γήρανσης του πληθυσμού, αλλά η κοινωνία είναι διχασμένη. «Δεν έχουμε κανόνες για τους ξένους. Οι πολίτες νιώθουν ανασφάλεια», είπε ο ιδρυτής του Sanseito, Σοχέι Καμίγια. Η κυβέρνηση διαψεύδει ότι παρέχει προνομιακή κοινωνική πρόνοια στους μετανάστες, αλλά η καχυποψία παραμένει. «Οι ξένοι είναι τρομακτικοί. Φοβάμαι πως μπορεί να ξεσπάσουν», είπε εθελοντής του Sanseito σε ρεπορτάζ, χωρίς να έχει προσωπική εμπειρία.
Η Ιαπωνία υποδέχθηκε 37 εκατ. τουρίστες το 2023, ρεκόρ όλων των εποχών. Όμως οι κάτοικοι σε περιοχές όπως η Φουτζικαουαγκουτσίκο διαμαρτύρονται: τουρίστες αγνοούν κανόνες, βρωμίζουν και προκαλούν. Η πόλη αναγκάστηκε να εγκαταστήσει φράγμα για να μπλοκάρει τη θέα του Φούτζι, επειδή οι τουρίστες παραβίαζαν τους κανόνες κυκλοφορίας για να βγάλουν φωτογραφίες.
Ιαπωνία: Θεωρίες συνωμοσίας, αντιεμβολιασμός και social media
Το Sanseito ιδρύθηκε το 2020, στη διάρκεια της πανδημίας, και έγινε γνωστό μέσω YouTube και αντιεμβολιαστικών θεωριών.
Ο Καμίγια, πρώην διευθυντής σούπερ μάρκετ και έφεδρος των Ιαπωνικών Ενόπλων Δυνάμεων, δήλωσε επηρεασμένος από τον Τραμπ και μιλά για "βαθύ κράτος" (deep state) που κυβερνά τη χώρα στα κρυφά. «Δεν ήταν τόσο το περιεχόμενο, όσο το πάθος», λέει ο καθηγητής Τζεφ Κίνγκστον του Temple University. «Οι πολίτες δεν συμφωνούν με όλα, αλλά βλέπουν κάποιον που μιλά τη γλώσσα τους». Ο Καμίγια έχει προκαλέσει αντιδράσεις αποκαλώντας τις πολιτικές ισότητας των φύλων «λάθος» που απομακρύνουν τις γυναίκες από τη μητρότητα. Παρόλα αυτά, η στήριξη αυξάνεται.
Το Φιλελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα (LDP), το οποίο κυβέρνησε σχεδόν αδιάλειπτα από το 1955, αντιμετωπίζει την πιο σοβαρή κρίση του. Ο θάνατος του Σίνζο Άμπε- εκπροσώπου της σκληρής δεξιάς- άφησε κενό, που φαίνεται να καλύπτει το Sanseito. «Για πολλούς δεξιούς ψηφοφόρους, το LDP δεν είναι αρκετά δεξιό πια», λέει ο Κίνγκστον. Το Sanseito δεν έχει ακόμα δοκιμαστεί στην εξουσία και δεν έχει παρουσιάσει σαφές κυβερνητικό πρόγραμμα. Όμως η επιτυχία του δείχνει κάτι ξεκάθαρο: οι ψηφοφόροι δεν θεωρούνται πλέον δεδομένοι. Η Ιαπωνία, χώρα της σταθερότητας, δείχνει πλέον έτοιμη για πολιτική αλλαγή, ακόμα κι αν δεν είναι σαφές ποια θα είναι αυτή.
Με πληροφορίες από BBC
