Το Υπουργείο Πολιτισμού προχωρά στον χαρακτηρισμό του Σιδηροδρομικού Σταθμού Καρυάς στη Φθιώτιδα ως ιστορικού τόπου, κατόπιν θετικής γνωμοδότησης του Κεντρικού Συμβουλίου Νεωτέρων Μνημείων.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, ο σταθμός συνιστά τόπο σημαντικών ιστορικών γεγονότων και μνημείο της ναζιστικής θηριωδίας, αποτελώντας αναπόσπαστο κομμάτι της συλλογικής μνήμης, όχι μόνο για την Ελλάδα αλλά και για τη διεθνή κοινότητα.
Κατά την Κατοχή, η περιοχή χρησίμευσε για τον ανεφοδιασμό των ναζιστικών δυνάμεων, που ενίσχυαν τη μεταφορά πρώτων υλών και στρατευμάτων. Εργάτες, εξαντλημένοι και υποσιτισμένοι, εξαναγκάζονταν να σπάνε πέτρες με τα χέρια και να φορτώνουν βαγονέτα υπό βίαιες συνθήκες. Πολλοί έχασαν τη ζωή τους από εξάντληση ή εκτελέσεις. Μετά την ολοκλήρωση του έργου, το εργοτάξιο εγκαταλείφθηκε. Σήμερα, σώζεται μόνο ένα πέτρινο κτήριο και ένα πηγάδι.
Η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη ανέφερε: «Η Καρυά είναι τόπος καταναγκαστικής εργασίας και μάρτυρας του Ολοκαυτώματος στην Ελλάδα. Εκεί εφαρμόστηκε η πολιτική της “εξόντωσης μέσω εργασίας”. Σε απάνθρωπες συνθήκες, 300-500 Εβραίοι από τη Θεσσαλονίκη εξαναγκάστηκαν να ανοίξουν σιδηροδρομική τομή σε βουνοπλαγιά. Ελάχιστοι επέζησαν και, επιστρέφοντας στη Θεσσαλονίκη τον Αύγουστο του 1943, στάλθηκαν στο Άουσβιτς».
Ο χαρακτηρισμός στηρίχθηκε σε τεκμήρια από διεθνές ερευνητικό πρόγραμμα, το οποίο ανέδειξε την τραγική ιστορία της ναζιστικής καταναγκαστικής εργασίας στην Ελλάδα. Το ΥΠΠΟ, όπως και με την υποστήριξη της κοινής έκθεσης Αθήνας-Βερολίνου για τους Έλληνες Εβραίους υπό κατοχή, τιμά τα θύματα και αναγνωρίζει τη συμβολική σημασία της Καρυάς. Το φωτογραφικό αρχείο Ρέσλερ αποτελεί σπάνιο ντοκουμέντο του εγκλήματος, ενώ η ίδια η σιδηροδρομική τομή αποτελεί αδιαμφισβήτητη μαρτυρία της «εξόντωσης μέσω εργασίας».
Ο Σταθμός Καρυάς συνιστά βήμα ιστορικής αποκατάστασης και διατήρησης της μνήμης του Ολοκαυτώματος στην Ελλάδα. Το ΥΠΠΟ σκοπεύει να προχωρήσει σε μελέτες αποκατάστασης και μετατροπής του σε εκθεσιακό χώρο που θα αναδεικνύει τη μνήμη των θυμάτων της ναζιστικής βαρβαρότητας.
Η Υπηρεσία Νεωτέρων Μνημείων Θεσσαλίας και Κεντρικής Στερεάς Ελλάδας προώθησε τεκμηριωμένο φάκελο στη Διεύθυνση Προστασίας και Αναστήλωσης Νεωτέρων Μνημείων για τον χαρακτηρισμό του σταθμού και της περιοχής του εργοταξίου της Οργάνωσης Todt ως ιστορικού τόπου, βάσει του Ν. 4858/2021. Το ερευνητικό πρόγραμμα «Θανάσιμη Καταναγκαστική Εργασία στην Καρυά – Γερμανική Κατοχή και το Ολοκαύτωμα στην Ελλάδα», που υλοποιήθηκε από το Πανεπιστήμιο του Όσναμπρικ, το Κέντρο Τεκμηρίωσης Ναζιστικής Καταναγκαστικής Εργασίας και το Ίδρυμα Μνήμης για τους Δολοφονηθέντες Εβραίους της Ευρώπης, αποκάλυψε κρίσιμα στοιχεία για την περιοχή.
Στο επίκεντρο της έρευνας βρέθηκε το φωτογραφικό αρχείο του Γερμανού μηχανικού Χανς Χέρμαν Ρέσλερ, το οποίο διασώθηκε το 2002 από τον Ανδρέα Ασσαέλ, γιο επιζώντα του Ολοκαυτώματος. Το αρχείο τεκμηριώνει τις απάνθρωπες συνθήκες καταναγκαστικής εργασίας Εβραίων από τη Θεσσαλονίκη στην Καρυά το 1943. Η έρευνα εντόπισε και υλικά κατάλοιπα από το εργοτάξιο, επιβεβαιώνοντας τον ιστορικό χαρακτήρα της περιοχής.
Η Καρυά, παρότι υπό ιταλική κατοχή, τελούσε υπό γερμανικό έλεγχο λόγω της στρατηγικής σημασίας του σιδηροδρόμου, καθώς η γραμμή περνούσε πλησίον του Λιανοκλαδίου. Εκεί, οι Ναζί διέταξαν την κατασκευή παρακαμπτήριας γραμμής μήκους 100 μέτρων και βάθους 20 μέτρων στη διαδρομή Αθήνα-Θεσσαλονίκη, με τη βίαιη εργασία των Εβραίων της Θεσσαλονίκης υπό την Οργάνωση Todt.
