Η Ευρωπαϊκή Ένωση οφείλει να βρει μια πιο ενεργητική απάντηση στην ανθρωπιστική καταστροφή στη Γάζα και στις παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου, υποστήριξε ο πρώην ύπατος εκπρόσωπος της ΕΕ για την εξωτερική πολιτική, Ζοζέπ Μπορέλ.
Σε ένα άρθρο με έντονο τόνο, ο Μπορέλ υποστήριξε ότι η ΕΕ έχει «καθήκον» να παρέμβει και χρειάζεται ένα δικό της συντονισμένο σχέδιο για τον τερματισμό του πολέμου, αντί να συνεχίσει να εξαρτάται από τις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να αντέξει οικονομικά να παραμένει στο περιθώριο», σημειώνει στο άρθρο που συνυπογράφει με την Καλυψώ Νικολαΐδη, σύμβουλο της ΕΕ κατά περιόδους και καθηγήτρια διεθνών υποθέσεων στη Σχολή Διακρατικής Διακυβέρνησης του Ευρωπαϊκού Πανεπιστημιακού Ινστιτούτου στη Φλωρεντία. «Η ΕΕ χρειάζεται ένα συντονισμένο σχέδιο.
«Δεν διακυβεύεται μόνο η ασφάλεια της ίδιας της Ευρώπης, αλλά, το πιο σημαντικό, η ευρωπαϊκή ιστορία επιβάλλει στους Ευρωπαίους το καθήκον να παρέμβουν ως απάντηση στις παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου από το Ισραήλ», τονίζουν, προσθέτοντας: «Οι Ευρωπαίοι δεν μπορούν να παραμείνουν οι άτυχοι ανόητοι σε αυτή την τραγική ιστορία, μοιράζοντας χρήματα με κλειστά μάτια».
Η παρέμβασή τους στο περιοδικό Foreign Affairs έρχεται σε μια στιγμή που τα κράτη-μέλη της ΕΕ συνεχίζουν να δυσκολεύονται να καταλήξουν σε κοινή στάση. Την περασμένη εβδομάδα, η διάδοχος του Μπορέλ, Κάγια Κάλας, δήλωσε ότι είναι «πολύ σαφές» πως το Ισραήλ έχει παραβιάσει τις δεσμεύσεις του για τα ανθρώπινα δικαιώματα στη Γάζα, προσθέτοντας ωστόσο ότι το «συγκεκριμένο ερώτημα» είναι σε ποια δράση μπορούν τελικά να συμφωνήσουν τα κράτη-μέλη.
Τα σχόλια της Κάλας ήρθαν σε συνέχεια της πρωτοβουλίας 17 χωρών-μελών να ζητήσουν την αναθεώρηση της συμφωνίας σύνδεσης ΕΕ–Ισραήλ —μιας συμφωνίας εμπορίου και συνεργασίας— ως αντίδραση στον αποκλεισμό της ανθρωπιστικής βοήθειας προς τη Γάζα από την ισραηλινή πλευρά.
Πριν από έναν μήνα, ο Μπορέλ είχε εξαπολύσει σφοδρή επίθεση κατά του Ισραήλ, κατηγορώντας το ότι «πραγματοποίησε τη μεγαλύτερη επιχείρηση εθνοκάθαρσης από το τέλος του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου».
Οι δύο συγγραφείς υποστηρίζουν ότι υπάρχουν ήδη διαθέσιμα εργαλεία και ιστορικά παραδείγματα που μπορούν να καθοδηγήσουν τα κράτη-μέλη της ΕΕ που επιθυμούν να αναλάβουν δράση, χωρίς να χρειάζονται τη συναίνεση χωρών που αποφεύγουν να εμπλακούν για ιστορικούς λόγους — όπως η Γερμανία, η Ουγγαρία και η Αυστρία.
Προτείνουν μια σειρά ενεργειών, από την αξιοποίηση της οικονομικής ισχύος της ΕΕ μέχρι και την αναστολή της συμμετοχής του Ισραήλ σε ευρωπαϊκά προγράμματα, όπως το Erasmus+ για ανταλλαγές φοιτητών.
Επιπλέον, καλούν τα κράτη-μέλη να εξετάσουν τη χρήση του άρθρου 20 της Συνθήκης της ΕΕ, προκειμένου να «επιτραπεί σε τουλάχιστον εννέα κράτη-μέλη να συνεργαστούν για να χρησιμοποιήσουν ορισμένα εργαλεία εξωτερικής πολιτικής που δεν σχετίζονται με την άμυνα».
«Επειδή μια τέτοια ενέργεια δεν έχει αναληφθεί ποτέ πριν, αυτά τα κράτη θα πρέπει να διερευνήσουν τι [θα]... θα τους επέτρεπε συγκεκριμένα να κάνουν», αναφέρει το άρθρο.
Οι Μπορέλ και Νικολαΐδη σημειώνουν ότι η εσωτερική διάσπαση της ΕΕ έχει μειώσει σημαντικά το κύρος της ως μεσολαβητική φωνή στη Μέση Ανατολή.
«Ορισμένοι ηγέτες της ΕΕ υποστήριξαν με επιφύλαξη τις έρευνες του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, ενώ άλλοι, όπως η Αυστρία και η Γερμανία, αρνήθηκαν να εφαρμόσουν τα εντάλματα σύλληψης κατά Ισραηλινών αξιωματούχων», γράφουν. «Και επειδή τα κράτη-μέλη της ΕΕ —ξεκινώντας από τη Γερμανία και την Ουγγαρία— δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν αν θα επανεξετάσουν την εμπορική πολιτική της ένωσης με το Ισραήλ, η ΕΕ εξακολουθεί να είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος του Ισραήλ.
«Ως αποτέλεσμα, η ΕΕ, ως μπλοκ, έχει σε μεγάλο βαθμό υποβιβαστεί στο περιθώριο, διχασμένη εσωτερικά και επισκιασμένη στη διπλωματία για την κατάπαυση του πυρός από τις Ηνωμένες Πολιτείες και περιφερειακούς παράγοντες όπως η Αίγυπτος και το Κατάρ. Δεν θα έπρεπε η ΕΕ να είχε ενεργήσει και ως μεσολαβητής;»
Με πληροφορίες από Guardian
