Ο νέος καγκελάριος της Γερμανίας, Φρίντριχ Μερτς, αναλαμβάνει την πρόκληση να αναζωογονήσει τη μεγαλύτερη οικονομία της Ευρώπης αντιμετωπίζοντας ένα ιδιαίτερο παράδοξο: Η απασχόληση βρίσκεται σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, όμως οι Γερμανοί εργάζονται λιγότερες ώρες από ποτέ.
Το 2024, η συνολική απασχόληση και οι ώρες εργασίας αυξήθηκαν ξανά, κυρίως λόγω της μετανάστευσης. Οι ξένοι εργαζόμενοι έχουν σχεδόν διπλασιαστεί την τελευταία δεκαετία, φτάνοντας τα 6,3 εκατ.
Το 80% των ατόμων σε ηλικία εργασίας έχουν εργασία — από τα υψηλότερα ποσοστά στον κόσμο.
Όμως, ο μέσος όρος ωρών εργασίας ανά εργαζόμενο έπεσε σε ιστορικό χαμηλό (πλην της πανδημίας), με την ΟΟΣΑ να κατατάσσει τη Γερμανία τελευταία ανάμεσα στις ανεπτυγμένες χώρες.
Έως το 2035, 4,8 εκατ. εργαζόμενοι — το 9% του εργατικού δυναμικού — θα έχουν συνταξιοδοτηθεί, καθώς η γενιά των baby boomers αποχωρεί.
Η κυβέρνηση Μερτς σχεδιάζει να αντιστρέψει την πτωτική τάση με:
- Κίνητρα για αύξηση των ωρών εργασίας.
- Καθυστέρηση της συνταξιοδότησης.
- Εκμετάλλευση του «κρυμμένου» δυναμικού των εργαζόμενων μερικής απασχόλησης — κυρίως γυναικών.
Η μερική απασχόληση έχει διπλασιαστεί από το 1990 και αφορά πλέον το 30% του εργατικού δυναμικού, με τις περισσότερες να είναι γυναίκες που δεν μπορούν να βρουν αξιόπιστη φροντίδα για τα παιδιά τους.
Η Ίνα Σμιντ, μητέρα και εργαζόμενη σε παιδοψυχιατρική κλινική, δηλώνει πως θα ήθελε να δουλεύει 10 ώρες περισσότερες την εβδομάδα, αλλά η αδυναμία πρόσβασης σε επαρκή φροντίδα μετά το σχολείο για την κόρη της την εμποδίζει.
Η Στέφανι Πογκκεμέλερ, ιδρύτρια του Work & Family, σημειώνει ότι η έλλειψη ποιοτικής παιδικής φροντίδας είναι ο συχνότερος λόγος που οι μητέρες δεν επιστρέφουν σε πλήρη απασχόληση.
Οι προκλήσεις του σχεδίου Μερτς
Ο Μερτς σχεδιάζει ένα φιλόδοξο επενδυτικό σχέδιο €1 τρισ. χρηματοδοτούμενο από χρέος. Ωστόσο, οι οικονομολόγοι προειδοποιούν ότι χωρίς αύξηση του εργατικού δυναμικού, το σχέδιο αυτό δεν μπορεί να υλοποιηθεί. Όπως σημειώνει ο Κλέμενς Φούεστ του ινστιτούτου Ifo: «Τα λεφτά από μόνα τους δεν χτίζουν δρόμους ή γέφυρες — χρειαζόμαστε περισσότερους εργαζόμενους».
Ο καθηγητής οικονομίας Αντρέας Πάιχλ εκτιμά ότι τα μέτρα για την αύξηση των ωρών εργασίας είναι ακόμα ασαφή, ενώ ενδέχεται να είναι «αναποτελεσματικά, δαπανηρά ή γραφειοκρατικά».
Η άρση επίσημων αργιών (κάποιες περιοχές έχουν ως και 13 ετησίως) θα μπορούσε να προσθέσει €8 δισ. στο ΑΕΠ, σύμφωνα με την Ifo, αλλά δεν βρίσκει πολιτική υποστήριξη.
Η αύξηση της ηλικίας συνταξιοδότησης ή υψηλότερες κρατήσεις για όσους συνταξιοδοτούνται νωρίς θεωρούνται αποτελεσματικά μέτρα, αλλά πολιτικά επικίνδυνα.
Ο Μερτς, στα 69 του ο δεύτερος γηραιότερος καγκελάριος μετά τον Αντενάουερ, ίσως αποτελέσει πρότυπο για εργασία σε μεγαλύτερη ηλικία — αλλά η αλλαγή κουλτούρας στη Γερμανία δύσκολα επιβάλλεται.
Η Γερμανία δεν πάσχει από έλλειψη ανθρώπων στην αγορά εργασίας, αλλά από χαμηλή ένταση εργασίας ανά εργαζόμενο. Αν η χώρα θέλει να διατηρήσει την οικονομική της ισχύ, η κυβέρνηση Μερτς πρέπει να αλλάξει νοοτροπίες δεκαετιών — χωρίς να προκαλέσει πολιτική θύελλα.
Με πληροφορίες από Financial Times
