Σύμφωνα με έγγραφα που βρέθηκαν σε υπόγεια σήραγγα της Λωρίδας της Γάζας από τον ισραηλινό στρατό και εξετάστηκαν από τη Wall Street Journal, η επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023 είχε ως στόχο να ανατρέψει τις προχωρημένες διαπραγματεύσεις εξομάλυνσης των σχέσεων μεταξύ Ισραήλ και Σαουδικής Αραβίας.
Σύμφωνα με τα πρακτικά συνεδρίασης του Πολιτικού Γραφείου της Χαμάς στη Γάζα, που πραγματοποιήθηκε στις 2 Οκτωβρίου, ο ηγέτης της οργάνωσης στη Γάζα, Γιαχία Σίνουαρ, δήλωσε ότι απαιτείται μια «εξαιρετική ενέργεια» για να σταματήσει η επικείμενη συμφωνία, η οποία, όπως είπε, απειλούσε να παραγκωνίσει το παλαιστινιακό ζήτημα. «Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι η συμφωνία Σαουδικής Αραβίας-Σιωνιστών προχωρά σημαντικά», φέρεται να είπε ο Σίνουαρ. «Αν ολοκληρωθεί, θα ανοίξει τον δρόμο ώστε τα περισσότερα αραβικά και ισλαμικά κράτη να ακολουθήσουν.»
Ο Σίνουαρ, που είχε ζητήσει επανειλημμένα την καταστροφή του Ισραήλ και τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους ανάμεσα στον Ιορδάνη ποταμό και τη Μεσόγειο, τόνισε πως είχε έρθει η στιγμή για την υλοποίηση ενός σχεδίου που ετοιμαζόταν επί δύο χρόνια. Σκοπός του: να προκαλέσει μια στρατηγική μετατόπιση στη γεωπολιτική ισορροπία υπέρ της παλαιστινιακής υπόθεσης, με τη συνδρομή φιλοϊρανικών δυνάμεων της λεγόμενης «αντίστασης».
Χαμάς: Ο ρόλος του Ιράν και οι διεθνείς επιπτώσεις
Η επίθεση της Χαμάς είχε τραγικό κόστος: σχεδόν 1.200 νεκροί στο Ισραήλ και πάνω από 60.000 Παλαιστίνιοι νεκροί, σύμφωνα με τις υγειονομικές αρχές της Γάζας, από τη συνεχιζόμενη ισραηλινή στρατιωτική επιχείρηση. Η καταστροφή προκάλεσε οργή σε ολόκληρο τον αραβικό κόσμο και ανέστειλε τις προσπάθειες εξομάλυνσης Ισραήλ-Σαουδικής Αραβίας.
Οι ΗΠΑ, που μεσολαβούσαν στις συνομιλίες, είχαν σημειώσει πρόοδο μέσα στο 2023, ενώ αξιωματούχοι από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη δήλωναν τότε ότι οι διαφορές περιορίζονταν. Όμως η έκρηξη βίας στις 7 Οκτωβρίου πάγωσε κάθε προοπτική συμφωνίας.
Σύμφωνα με αξιωματούχους της Χαμάς και της Χεζμπολάχ, μια ακόμα κρίσιμη συνάντηση πραγματοποιήθηκε στη Βηρυτό στις 2 Οκτωβρίου, με συμμετοχή Ιρανών ασφαλιστών και εκπροσώπων της Χαμάς. Η Τεχεράνη, σύμφωνα με πηγές, έδωσε το πράσινο φως για την επίθεση. Άλλοι ωστόσο υποστηρίζουν ότι οι λεπτομέρειες του σχεδίου κρατήθηκαν απόρρητες ακόμη και εντός των ιρανικών κύκλων, από τη στρατιωτική πτέρυγα της Χαμάς.
Από το 2021, η Τεχεράνη, σύμφωνα με διεθνείς υπηρεσίες πληροφοριών, είχε εντείνει τη στρατιωτική, χρηματοδοτική και εκπαιδευτική της στήριξη στη Χαμάς. Παράλληλα, το Ιράν και η Χεζμπολάχ ξεκαθάρισαν στη Χαμάς ότι δεν επιθυμούν την άμεση εμπλοκή τους σε ολοκληρωτικό πόλεμο με το Ισραήλ.
Νεκροί οι περισσότεροι ηγέτες της Χαμάς – Παραμένουν τα ερωτήματα
Οι περισσότεροι εκ των στελεχών που συμμετείχαν στον σχεδιασμό της επίθεσης της 7ης Οκτωβρίου έχουν σκοτωθεί. Ο Σίνουαρ φέρεται να σκοτώθηκε από ισραηλινές δυνάμεις τον Οκτώβριο του 2023, όπως και άλλα ηγετικά στελέχη της Χαμάς, όπως ο Μαρουάν Ίσα. Αεροπορικό χτύπημα την Τρίτη στόχευσε τον αδελφό του Σίνουαρ, Μοχάμεντ, υπεύθυνο στρατιωτικών επιχειρήσεων της Χαμάς – η τύχη του παραμένει αβέβαιη.
Μεταξύ των εγγράφων που εντοπίστηκαν από τον ισραηλινό στρατό περιλαμβάνεται και ένα εσωτερικό έγγραφο του Σεπτεμβρίου 2023, που πρότεινε την κλιμάκωση της έντασης στη Δυτική Όχθη και στην Ιερουσαλήμ, με στόχο την υπονόμευση της προσέγγισης Ισραήλ-Σαουδικής Αραβίας.
Το έγγραφο αμφισβητεί τις δεσμεύσεις του Ριάντ υπέρ της Παλαιστίνης, τις οποίες χαρακτηρίζει «αδύναμες και περιορισμένες κινήσεις εξουδετέρωσης της Χαμάς». Η ψυχρή σχέση μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Χαμάς κρατά από το 2007, όταν η Χαμάς ανέλαβε με τη βία τον έλεγχο της Γάζας από την αντίπαλη παράταξη Φατάχ.
Η «δουλειά κατά της εξομάλυνσης» και το μέλλον της περιοχής
Ένα απόρρητο ενημερωτικό σημείωμα της Χαμάς από τον Αύγουστο του 2022 αναφέρει: «Η κίνηση πρέπει να επανατοποθετηθεί στρατηγικά για να διαφυλάξει την επιβίωση της παλαιστινιακής υπόθεσης απέναντι στο κύμα εξομάλυνσης, που σκοπεύει πρωτίστως στην εξάλειψή της.»
Σε αυτό το πλαίσιο, η Χαμάς ενίσχυσε τη συνεργασία της με τη Χεζμπολάχ και άλλες παλαιστινιακές παραστρατιωτικές οργανώσεις.
Ανάμεσα στα ευρήματα περιλαμβάνεται και μια αγγελία εργασίας από τον Οκτώβριο του 2022, όπου η Χαμάς αναζητούσε πτυχιούχο διαπραγματευτή για να «προωθήσει προγράμματα της οργάνωσης ενάντια στην εξομάλυνση», ενεργοποιώντας παράλληλα οργανώσεις βάσης στον αραβικό κόσμο υπέρ της παλαιστινιακής αντίστασης.
Το αβέβαιο μέλλον των σχέσεων Ισραήλ - Σαουδικής Αραβίας
Η ενδεχόμενη συμφωνία Ισραήλ-Σαουδικής Αραβίας θα αποτελούσε τη σημαντικότερη αλλαγή στη γεωπολιτική του Ισραήλ από τις ειρηνευτικές συμφωνίες με την Ιορδανία και την Αίγυπτο. Το 2020, Ισραήλ, ΗΑΕ και Μπαχρέιν υπέγραψαν τις Συμφωνίες του Αβραάμ.
Όμως μετά τις εξελίξεις στη Γάζα, ο Σαουδάραβας πρίγκιπας διάδοχος Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν έχει ξεκαθαρίσει ότι καμία εξομάλυνση δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς:
- Τερματισμό του πολέμου στη Γάζα
- Ένα αξιόπιστο διπλωματικό πλαίσιο για τη δημιουργία παλαιστινιακού κράτους.
Ωστόσο, η ισραηλινή κοινωνία μετά την 7η Οκτωβρίου εμφανίζεται κάθετα αντίθετη με την ιδέα παλαιστινιακής κρατικής υπόστασης, καθιστώντας κάθε τέτοιο σενάριο εξαιρετικά δύσκολο για τα επόμενα χρόνια.
