Σε μία από τις πιο καθαρές ενδείξεις προόδου προς την κατεύθυνση κατάπαυσης του πυρός και ενδεχόμενων ειρηνευτικών συνομιλιών, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ρωσία ανακοίνωσαν συμφωνία για ζητήματα ναυτικής ασφάλειας στη Μαύρη Θάλασσα, με αντάλλαγμα τη δέσμευση της Ουάσινγκτον να βοηθήσει στην άρση περιορισμών σε ρωσικές εξαγωγές τροφίμων, λιπασμάτων και ναυτιλιακών εταιρειών.
Παράλληλα, όπως έγινε γνωστό, ΗΠΑ, Ρωσία και Ουκρανία συμφώνησαν σε αμοιβαία απαγόρευση στρατιωτικών πληγμάτων σε ενεργειακές υποδομές, μέτρο που χαρακτηρίζεται από δυτικές πηγές ως «προπαρασκευαστική φάση» για ευρύτερη αποκλιμάκωση.
Η Μόσχα ανακοίνωσε ότι οι ΗΠΑ συμφώνησαν να υποστηρίξουν την αποκατάσταση της πρόσβασης της Ρωσίας στη διεθνή αγορά τροφίμων και λιπασμάτων, μέσω:
- Μείωσης του κόστους ναυτιλιακής ασφάλισης
- Διευκόλυνσης πρόσβασης ρωσικών φορτηγών πλοίων σε λιμάνια και χρηματοπιστωτικά δίκτυα
- Σύνδεσης της κρατικής Αγροτικής Τράπεζας Rosselkhozbank με το σύστημα SWIFT
- Άρσης περιορισμών για εξαγωγικές εταιρείες τροφίμων, ιχθυηρών και λιπασμάτων
- Επαναφοράς της συντήρησης ρωσικών πλοίων σε διεθνή λιμάνια
- Άρσης εμποδίων στην εισαγωγή γεωργικών μηχανημάτων και εφοδίων
Η Ρωσία δεσμεύτηκε να εφαρμόσει μέτρα για την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα, επαναφέροντας ουσιαστικά τις διατάξεις της Πρωτοβουλίας της Μαύρης Θάλασσας του 2022, η οποία είχε συναφθεί με τη διαμεσολάβηση της Τουρκίας και του ΟΗΕ αλλά κατέρρευσε το 2023, όταν η Μόσχα αποχώρησε καταγγέλλοντας μονομερή εμπόδια στις ρωσικές εξαγωγές.
Σύμφωνα με το Κρεμλίνο, η νέα συμφωνία προβλέπει:
- Ασφάλεια ναυσιπλοΐας στη Μαύρη Θάλασσα
- Αποφυγή χρήσης εμπορικών πλοίων για στρατιωτικούς σκοπούς
- Επιθεωρήσεις πλοίων για διασφάλιση της συμμόρφωσης
Τι κερδίζει η Ουκρανία
Από την πλευρά της, η Ουάσινγκτον δήλωσε ότι παραμένει δεσμευμένη στην υποστήριξη της Ουκρανίας, με έμφαση σε:
- Ανταλλαγή αιχμαλώτων πολέμου
- Απελευθέρωση πολιτών που κρατούνται παράνομα
- Επιστροφή Ουκρανών παιδιών που μεταφέρθηκαν με τη βία στη Ρωσία
Αν και η συμφωνία δεν περιλαμβάνει ρητή αναφορά σε γενική κατάπαυση του πυρός, δυτικές διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι πρόκειται για πρώτο ουσιαστικό βήμα προς ειρηνευτική προσέγγιση, την οποία επιδιώκει έντονα η Ουάσινγκτον, ενόψει και της συνέχισης των αμερικανικών εκλογικών διαδικασιών.
Η νέα συμφωνία θεωρείται πρακτικά επανεκκίνηση της Πρωτοβουλίας της Μαύρης Θάλασσας, ενώ ενεργοποιείται και τριετές Μνημόνιο Κατανόησης μεταξύ Ρωσίας και ΟΗΕ για διευκόλυνση των ρωσικών εξαγωγών γεωργικών προϊόντων, που είχε υπογραφεί το 2022 αλλά ποτέ δεν εφαρμόστηκε πλήρως.
Αν και οι εξαγωγές τροφίμων και λιπασμάτων της Ρωσίας δεν υπόκεινται άμεσα σε κυρώσεις, η Μόσχα υποστηρίζει ότι οι περιορισμοί σε πληρωμές, ασφαλίσεις και logistics συνιστούν έμμεσα εμπόδια στην εμπορική της δραστηριότητα.
Η εφαρμογή των συμφωνηθέντων θα κριθεί το επόμενο διάστημα. Ωστόσο, διπλωματικοί παρατηρητές βλέπουν σε αυτή την εξέλιξη το πρώτο απτό σημάδι συνεννόησης μετά από τρία χρόνια πολέμου, που έχει αφήσει βαθιά τραύματα στην Ουκρανία, γεωπολιτικούς κλυδωνισμούς στην Ευρώπη και σοβαρές επισιτιστικές κρίσεις στον Παγκόσμιο Νότο.
Με πληροφορίες από Reuters
