Ο ταξιδιώτης που θα βρεθεί στην Πρίγκηπο, τη βασίλισσα των Πριγκηπονήσων της Τουρκίας, θα περπατήσει τον μεγάλο κεντρικό δρόμο του νησιού, την οδό Νιζάμ και θα κατευθυνθεί δυτικά, νοτιοδυτικά σε μία πορεία προς το μεγάλο ξέφωτο όπου πριν από μερικά χρόνια έφταναν τα διάσημα παϊτόνια και έφερναν τουρίστες, οι οποίοι έπαιρναν μια ανάσα και στη συνέχεια τραβούσαν την ανηφόρα για τον Άη-Γιώργη τον Κουδουνά.
Σε κάποια γωνία της οδού Νιζάμ, στη δεξιά πλευρά της στέκει εξαιρετικά διατηρημένο, με τον εκπληκτικά περιποιημένο του κήπο, το μέγαρο του Τζον Αβραμίδη, ή κατά τους Τούρκους «Τζον Πασά», το διευθυντή των Οθωμανικών Ακτοπλοϊκών Γραμμών.
Το εκπληκτικό μέγαρο είναι κατασκευασμένο το 1880 από τον Έλληνα αρχιτέκτονα Αχιλλέα Πολίτση.
Στο τέλος αυτού του κατηφορικού στενού, με θέα όλο τον Μαρμαρά, στα αριστερά τη Χάλκη και στο βάθος δεξιά τη Χαλκηδόνα, βρίσκεται ένα ερείπιο. Ένα οίκημα που φέρει τα ίδια χρώματα με τη Μεγάλη του Γένους Σχολή, όμως εν αντιθέσει με το μεγάλο μνημείο του ελληνισμού, αυτό στέκει έτοιμο να καταρρεύσει, έχοντας αφεθεί στη δύναμη του χρόνου, σε ένα μικρό οικόπεδο που έχει μετατραπεί σε μίνι ζούγκλα. Σε αυτό το σπίτι έζησε για τέσσερα περίπου χρόνια ο Λέων Τρότσκι.
Οι Σοβιετικοί παρακολουθούν τον Τρότσκι
Ο Εθνικός Οργανισμός Πληροφοριών (MİT) της Τουρκίας δημοσίευσε μια απόρρητη έκθεση που περιγράφει λεπτομερώς πώς οι σοβιετικές υπηρεσίες πληροφοριών παρακολουθούσαν τον ηγέτη των Μπολσεβίκων Λέοντα Τρότσκι κατά την εξορία του στην Πρίγκηπο, μεταξύ 1929 και 1933.
Το έγγραφο, που υπογράφηκε από τον Αζίζ Χουντάι Μπέη, περιφερειακό αρχηγό της Εθνικής Υπηρεσίας Ασφαλείας (MAH) της Κωνσταντινούπολης, του προκατόχου του MİT, στις 16 Ιανουαρίου 1932, αποκαλύπτει ότι οι σοβιετικές υπηρεσίες πληροφοριών, ειδικά η GPU, παρακολουθούσαν στενά τις δραστηριότητες του Τρότσκι. Η αναφορά έγινε διαθέσιμη στην ενότητα «Ειδική Συλλογή» του επίσημου ιστότοπου της MİT.
Η έκθεση περιλαμβάνει συγκεκριμένες λεπτομέρειες σχετικά με τη σοβιετική επιχείρηση πληροφοριών, περιγράφοντας τους στόχους τους: «Θέλουμε να παρακολουθούμε στενά τον Τρότσκι - ποιος τον επισκέπτεται, πού πηγαίνει και με ποιον επικοινωνεί. Σε ποια θέματα εστιάζει στο σπίτι και με ποιον αλληλογραφεί».
Ποιοι επιστρατεύτηκαν για την παρακολούθηση του Τρότσκι
Το έγγραφο αναφέρει ότι σε έναν πράκτορα που εργαζόταν ως Αρμένιος μεταφραστής ανατέθηκε να έρθει σε επαφή με έναν σοβιετικό πράκτορα ονόματι Νταβράνοφ, ο οποίος δεν είχε μόνη αποστολή να παρακολουθεί τον Τρότσκι αλλά και να εντοπίσει τους υπεύθυνους για την παρακολούθηση του. Σύμφωνα με τις οδηγίες του MAH, ο Αρμένιος μεταφραστής αποδέχθηκε την αποστολή και άρχισε να συλλέγει πληροφορίες για τις σοβιετικές δραστηριότητες που σχετίζονται με τον Τρότσκι.
Το δημοσίευμα σημειώνει ότι ο Νταβράνοφ συμβούλεψε τον ατζέντη του να επικοινωνήσει με έναν πρώην αστυνομικό, τον Σαλίχ Εφέντι, ο οποίος είχε εργαστεί στο παρελθόν ως ένας από τους φρουρούς του Τρότσκι. Το έγγραφο υποδηλώνει ότι ο Σαλίχ Εφέντι είχε παράσχει πληροφορίες για τον Τρότσκι σε ορισμένα άτομα στο παρελθόν. Επιπλέον, η σοβιετική υπηρεσία πληροφοριών ανέφερε ότι ένα άτομο από το Ηνωμένο Βασίλειο σχεδίαζε να επισκεφθεί τον Τρότσκι στην Κωνσταντινούπολη. Η έκθεση περιλαμβάνει οδηγίες για να καθοριστεί: «Ποιος είναι αυτός ο άνθρωπος από την Αγγλία και γιατί έρχεται;»
Ξένοι επισκέπτες στο σπίτι του Τρότσκι
Σύμφωνα με την έκθεση, μεταξύ εκείνων που επισκέφτηκαν την κατοικία του Τρότσκι στην Büyükada ήταν δύο ξένοι υπήκοοι:
- Ο Οσιάς Ρόζεντζβαϊγκ, που ταυτοποιήθηκε ως Γερμανός υπήκοος βρετανικής καταγωγής, ισχυρίστηκε ότι ήταν δάσκαλος μουσικής.
- Ο Ρεϊμόν Μουλινιέρ Γάλλος πολίτης που μιλούσε άπταιστα τουρκικά και ελληνικά
Ωστόσο, ο σκοπός των επισκέψεών τους στο σπίτι του Τρότσκι παρέμενε ασαφής. Η έκθεση καταλήγει δηλώνοντας ότι ο MAH προσπάθησε να χρησιμοποιήσει τις πρόσφατα συγκεντρωμένες πληροφορίες για να επεκτείνει το δίκτυό του και να αποκαλύψει πρόσθετες δραστηριότητες κατασκοπείας.
Τα χρόνια της εξορίας του Τρότσκι
Ένας από τους πιο σημαντικούς επαναστάτες ηγέτες του 20ου αιώνα, ο Λέων Τρότσκι έπαιξε βασικό ρόλο στη διαμόρφωση της κομμουνιστικής ιδεολογίας. Ως στενός συνεργάτης του Βλαντιμίρ Λένιν, έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην Οκτωβριανή Επανάσταση του 1917 και αργότερα έγινε ο πρώτος υπουργός Εξωτερικών της Σοβιετικής Ένωσης (1917-1918).
Ο Τρότσκι συνέχισε ηγήθηκε του Κόκκινου Στρατού, παίζοντας αποφασιστικό ρόλο στη νίκη της Σοβιετικής Ένωσης στον εμφύλιο πόλεμο (1918–1924). Ωστόσο, μετά το θάνατο του Λένιν, έχασε τον αγώνα για την εξουσία από τον Ιωσήφ Στάλιν,πράγμα που οδήγησε στην εκδίωξή του από τη Σοβιετική Ένωση το 1929.
Πέρασε τέσσερα χρόνια εξόριστος στην Πρίγκηπο, όπου συνέχισε να προωθεί τις ιδέες του ενώ βρισκόταν υπό συνεχή επιτήρηση. Αφού έφυγε από την Τουρκία, έζησε σε διάφορες χώρες πριν εγκατασταθεί στο Μεξικό, όπου δολοφονήθηκε στις 21 Αυγούστου 1940, κατόπιν εντολής του Στάλιν.
