Ένταλμα σύλληψης σε βάρος του Βλαντιμίρ Πούτιν εξέδωσε σήμερα το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, κατηγορώντας τον για εγκλήματα πολέμου. Και παρότι φαίνεται απίθανο να εκτελεστεί, στο άμεσο μέλλον, το ένταλμα, η κίνηση αυτή στέλνει ένα σημαντικό μήνυμα.
Το Κίεβο χαρακτήρισε ιστορική την απόφαση για την έκδοση εντάλματος σε βάρος του Βλαντιμίρ Πούτιν. Η Μόσχα, όπως αναμενόταν, το έκρινε «άνευ σημασίας» καθώς δεν αναγνωρίζει τη δικαιοδοσία του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου. Τι πραγματικά σημαίνει όμως η εξέλιξη αυτή;
Ποιες κατηγορίες αφορά το ένταλμα σύλληψης του Βλαντιμίρ Πούτιν
Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο εξέδωσε εντάλματα σύλληψης σε βάρος του Βλαντιμίρ Πούτιν και της επιτρόπου της Ρωσίας για τα δικαιώματα των παιδιών, Μαρία Αλεξέγιεβα Λβόβα- Μπέλοβα, κατηγορώντας τους για την εξαναγκαστική απέλαση παιδιών από την Ουκρανία προς τη Ρωσία, όπου πολλά έχουν υιοθετηθεί από ρωσικές οικογένειες.
Η εξαναγκαστική απέλαση πληθυσμών αναγνωρίζεται ως έγκλημα με βάση το καταστατικό της Ρώμης, με το οποίο ιδρύθηκε το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο. Η Ρωσία είχε υπογράψει το καταστατικό της Ρώμης, αλλά αποσύρθηκε το 2016, αναφέροντας ότι δεν αναγνωρίζει τη δικαιοδοσία του δικαστηρίου.
Παρότι η Ουκρανία δεν είχε υπογράψει το καταστατικό, χορήγησε στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο τη δικαιοδοσία να διεξάγει έρευνα για τα εγκλήματα πολέμου που διαπράττονται στα εδάφη της.
Οι τέσσερις επισκέψεις του εισαγγελέα του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, Καρίμ Καν, στην Ουκρανία τον τελευταίο χρόνο οδήγησαν στην απόφαση ότι «υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να θεωρηθεί πως ο Βλαντιμίρ Πούτιν φέρει ατομική ποινική ευθύνη» για τις απαγωγές παιδιών.
Τι σημαίνει αυτό στην πραγματικότητα
Επειδή η Ρωσία δεν αναγνωρίζει το δικαστήριο και δεν εκδίδει τους πολίτες της, είναι εξαιρετικά απίθανο ο Πούτιν ή Λβόβα- Μπέλοβα να παραδοθούν στη δικαιοδοσία του ΔΠΔ.
Όμως, η έκδοση του εντάλματος παραμένει μια εξαιρετικά σημαντική κίνηση για διάφορους λόγους. Στέλνει ένα μήνυμα σε υψηλόβαθμους Ρώσους αξιωματούχους- εντός και εκτός των ενόπλων δυνάμεων- οι οποίοι μπορεί να είναι ευάλωτοι σε δίωξη, είτε τώρα είτε μελλοντικά.
Επίσης, θα περιορίσει περαιτέρω την ικανότητά τους να ταξιδεύουν, μεταξύ άλλων και για να μετέχουν σε διεθνείς συναντήσεις.
Δεν έχουν ασυλία οι επικεφαλής κυβερνήσεων;
Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο δεν αναγνωρίζει ασυλία των αρχηγών κρατών για περιπτώσεις που περιλαμβάνουν εγκλήματα πολέμου, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας ή γενοκτονία.
Παρόλα αυτά, υπάρχει ένα σημαντικό προηγούμενο, όταν η Νότια Αφρική αρνήθηκε να εκτελέσει ένταλμα του δικαστηρίου για τη σύλληψη του Σουδανού δικτάτορα Ομάρ- αλ Μπασίρ, κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στη χώρα το 2015.
Η Πρετόρια υποστήριξε πως δεν έβλεπε «καμία υποχρέωση υπό το διεθνές δίκαιο και το καταστατικό της Ρώμης για τη σύλληψη ενός εν ενεργεία αρχηγού κράτους που δεν είχε υπογράψει το καταστατικό, όπως ο Ομάρ αλ- Μπασίρ». Αρκετές άλλες χώρες που επισκέφθηκε ο ίδιος επίσης αρνήθηκαν να τον συλλάβουν.
Η σύλληψη του πρώην δικτάτορα της Χιλής Αουγκούστο Πινοσέτ στο Λονδίνο, το 1998, με διεθνές ένταλμα που εξέδωσε ο Ισπανός δικαστής Μπαλτάσαρ Γκαρθόν καταδεικνύει τις δυσκολίες που περιλαμβάνονται σε τέτοια ζητήματα ασυλίας.
Ο Πινοσέτ υποστήριξε ότι είχε ασυλία ως πρώην αρχηγός κράτους- κάτι που απέρριψαν τα βρετανικά δικαστήρια. Όμως, τελικά ο τότε Βρετανός υπουργός Εσωτερικών Τζακ Στρόου επέτρεψε στον Πινοσέτ να επιστρέψει στη χώρα του, για λόγους προβλημάτων υγείας.
Οπότε, ποιο είναι το νόημα του εντάλματος σε βάρος του Πούτιν;
Ο Βλαντιμίρ φαίνεται τώρα ασφαλής στην εξουσία και προστατευμένος από την έκδοση. Όμως, ένας μελλοντικός ηγέτης του Κρεμλίνου μπορεί να κρίνει ότι είναι καλύτερο να τον στείλει στη Χάγη και όχι να τον προστατεύσει.
Ένα καλό παράδειγμα για αυτό είναι ο Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, ο πρώην πρόεδρος της Γιουγκοσλαβίας. Ο συγκεκριμένος καταδικάστηκε για σειρά εγκλημάτων πολέμου από το διεθνές ποινικό δικαστήριο για την πρώην Γιουγκοσλαβία.
Το 2001 ο πρωθυπουργός της Σερβίας Ζόραν Τζίντζιτς αγνόησε απόφαση δικαστηρίου που απαγόρευε την έκδοση και διέταξε τη μεταφορά του Μιλόσεβιτς στη Χάγη. «Οποιαδήποτε άλλη λύση εκτός από τη συνεργασία (με τη Χάγη) θα οδηγούσε τη χώρα στην καταστροφή», είχε πει.
Η σύλληψη του Μιλόσεβιτς, πριν από τη μεταφορά του, έγινε έπειτα από πιέσεις που ασκήθηκαν στην κυβέρνηση να συλλάβει τον πρώην πρόεδρο ή να κιννδυνεύσει να χάσει σημαντική αμερικανική οικονομική βοήθεια και δάνεια από το ΔΝΤ και την Παγκόσμια Τράπεζα.
Θα ακολουθήσουν κι άλλα εντάλματα σύλληψης;
Το ένταλμα σύλληψης σε βάρος του Βλαντιμίρ Πούτιν μπορεί να διευρυνθεί με νέες κατηγορίες, σύμφωνα με το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο.
Το Παρατηρητήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων περιέγραψε την απόφαση για το ένταλμα σύλληψης του Πούτιν ως «προειδοποίηση προς άλλους που διαπράττουν κακοποιήσεις ή τις συγκαλύπτουν».
«Με αυτά τα εντάλματα σύλληψης, το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο έκανε τον Βλαντιμίρ Πούτιν καταζητούμενο και πραγματοποίησε το πρώτο βήμα για να μπει ένα τέλος στην ατιμωρησία που ενθάρρυνε τους δράστες στον πόλεμο της Ρωσίας σε βάρος της Ουκρανίας για υπερβολικά πολύ καιρό», επεσήμανε ο Μπάλκις Τζάρα, αναπληρωτής διευθυντής διεθνούς δικαιοσύνης της οργάνωσης.
Ζελένσκι: Ιστορική απόφαση το ένταλμα κατά Πούτιν
Ιστορική χαρακτήρισε ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι την απόφαση να εκδοθεί ένταλμα σύλληψης σε βάρος του Βλαντιμίρ Πούτιν.
«Θα οδηγήσει σε ιστορική λογοδοσία», συμπλήρωσε ο Ουκρανός πρόεδρος. Ο πραγματικός αριθμός των παιδιών που απελάθηκαν μπορεί να είναι «κατά πολύ» πάνω από 16.000, επεσήμανε.
«Θα ήταν αδύνατον να πραγματοποιηθεί μια τέτοια εγκληματική επιχείρηση χωρίς την έγκριση του ανθρώπου που βρίσκεται στο τιμόνι αυτού του κράτους-τρομοκράτη», υπογράμμισε ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
«Οι τροχοί της δικαιοσύνης γυρίζουν: Χειροκροτώ την απόφαση του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου να εκδώσει εντάλματα σύλληψης για τον Βλαντίμιρ Πούτιν και τη Μαρία Λβόβα-Μπέλοβα για βίαιη μεταφορά παιδιών από την Ουκρανία. Οι διεθνείς εγκληματίες θα λογοδοτήσουν για απαγωγές παιδιών και άλλα διεθνή εγκλήματα», υπογράμμισε από την πλευρά του ο Ουκρανός υπουργός Εξωτερικών, Ντμίτρο Κουλέμπα.
Ένταλμα Πούτιν: Άνευ σημασίας, λέει η Μόσχα
Η Μόσχα, όπως αναμενόταν, σχολίασε ότι δεν αναγνωρίζει τη δικαιοδοσία του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου.
Οι αποφάσεις του σε σχέση με τη Ρωσία είναι «άκυρες», σχολίασε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ. Ερωτηθείς αν ο Βλαντιμίρ Πούτιν φοβάται τώρα να ταξιδέψει σε χώρες που είναι στη δικαιοδοσία του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου, ο Πεσκόφ απάντησε ότι δεν θέλει να προσθέσει κάτι άλλο για το ζήτημα.
«Άνευ σημασίας» χαρακτήρισε το ένταλμα σύλληψης σε βάρος του Ρώσου προέδρου η εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών της χώρας, Μαρία Ζαχάροβα. «Οι αποφάσεις του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου δεν έχουν καμία σημασία για τη χώρα μας, μεταξύ άλλων από νομική άποψη. Η Ρωσία δεν είναι συμβαλλόμενο μέρος στο Καταστατικό της Ρώμης του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου και δεν φέρει καμία υποχρέωση βάσει αυτού», σχολίασε.
Από την άλλη, ο Ντμίτρι Μεντβέντεφ, πρώην πρόεδρος της Ρωσίας, παρομοίασε το ένταλμα σύλληψης με χαρτί τουαλέτας. «Το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο εξέδωσε ένταλμα σύλληψης για τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Δεν χρειάζεται να εξηγήσω πού πρέπει να χρησιμοποιηθεί αυτό το χαρτί», έγραψε στα αγγλικά στο Twitter, συνοδεύοντας την ανάρτησή του με ένα εικονίδιο χαρτιού υγείας.
Με πληροφορίες από Guardian
