H παιδοψυχολόγος Michele Borba, με μεγάλη εμπειρία στην ανάπτυξη των παιδιών, έγραψε στο αμερικανικό CNBC για την δεξιότητα που, σύμφωνα με μελέτες, είναι πιο αξιόπιστος δείκτης πρόβλεψης για τη μελλοντική επιτυχία , «πιο πάνω» και από τον δείκτη νοημοσύνης (IQ).
Η επιμονή, όπως σημειώνει, διακρίνει τα παιδιά με σταθερά κίνητρα από τα συνομήλικά τους που έχουν την τάση να παρατούν πιο εύκολα την προσπάθεια.
«Τα παιδιά που έχουν επιμονή δεν τα παρατάνε μπροστά στις αναποδιές. Πιστεύουν ότι οι προσπάθειές τους θα αποδώσουν, οπότε παραμένουν προσηλωμένα στην σκληρή δουλειά για να ολοκληρώσουν αυτό που ξεκινούν, παρά τα όποια εμπόδια προκύπτουν.»
Η Borba προτείνει εννέα τρόπους με τους οποίους οι γονείς μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά να αναπτύξουν επιμονή:
1.
Καταπολεμήστε τους παράγοντες που αποθαρρύνουν τα παιδιά
Το πρώτο βήμα είναι η καταπολέμηση των τεσσάρων παραγόντων που εκτροχιάζουν την επιμονή:
Κόπωση: Διασφαλίστε την ικανότητα συγκέντρωσης του παιδιού σας, τηρώντας ένα σταθερό κύκλο ύπνου. Απενεργοποιήστε τις ηλεκτρονικές συσκευές μία ώρα πριν από τον ύπνο και κρατήστε τις οθόνες έξω από το υπνοδωμάτιο τη νύχτα.
Άγχος: Η πίεση για επιτυχία μπορεί να προκαλέσει συντριπτικά συναισθήματα. Διαβεβαιώστε το παιδί σας ότι η αγάπη σας δεν εξαρτάται από την επιτυχία του.
Αίσθηση ταυτότητας που βασίζεται αποκλειστικά στα γρήγορα επιτεύγματα: Ενσταλάξτε μια νοοτροπία προόδου, ώστε το παιδί σας να κατανοήσει ότι η επιτυχία δεν είναι σταθερή. Επιβραβεύστε τα παιδιά για τις προσπάθειές τους, όχι για τα αποτελέσματά.
Μαθησιακές προσδοκίες που δεν ανταποκρίνονται στις ικανότητες: Θέστε προσδοκίες λίγο πάνω από το επίπεδο του παιδιού σας. Οι πολύ υψηλές προσδοκίες μπορεί να προκαλέσουν άγχος, ενώ οι πολύ χαμηλές μπορεί να οδηγήσουν σε πλήξη.
2.
Διδάξτε τους ότι τα λάθη είναι ευκαιρίες ανάπτυξης
Υπενθυμίστε στα παιδιά σας ότι τα λάθη έχουν και τα θετικά τους, ακόμη και αν μια κατάσταση δεν εξελιχθεί όπως την περίμεναν. Αποδεχτείτε τα λάθη τους και πείτε τους: «Δεν πειράζει και να τα μπλέξεις. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι προσπάθησες».
Παραδεχτείτε στα παιδιά σας και τα δικά σας λάθη. Αυτό θα τα βοηθήσει να αναγνωρίσουν ότι όλοι κάνουν λάθη και ότι η επιτυχία συμβαίνει όταν δεν αφήνετε τις αποτυχίες να σας καθορίζουν.
3.
Εργασία σε μικρότερα κομμάτια
Το να μάθετε στα παιδιά σας να «σπάνε» τις μεγάλες εργασίες σε μικρότερα, πιο διαχειρίσιμα κομμάτια, θα τα βοηθήσει να νιώθουν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση για την ολοκλήρωση των βημάτων, με την πάροδο του χρόνου.
Αν νιώθουν επιβαρυμένα από τις πολλές εργασίες για το σπίτι, μπορούν να γράψουν κάθε εργασία σε ένα αυτοκόλλητο χαρτάκι, να τα στοιβάξουν ανά δυσκολία και να κάνουν μία εργασία κάθε φορά.
4.
Γιορτάστε τις μικρές νίκες
Η επαναλαμβανόμενη αποτυχία μπορεί να καταστρέψει την επιμονή, αλλά η μικρότερη επιτυχία μπορεί να ενθαρρύνει ένα παιδί να συνεχίσει, γι' αυτό βοηθήστε το να εντοπίσει τις μικρές του νίκες. Για παράδειγμα: «Την τελευταία φορά, έγραψες σωστά έξι λέξεις. Σήμερα έβγαλες οκτώ! Αυτό είναι ένα κέρδος. Βελτιώνεσαι εξαιτίας της δουλειάς!»
5.
Επιμηκύνετε τον χρόνο συγκέντρωσής τους
Αν το παιδί σας θέλει να εγκαταλείψει μια εργασία, βάλτε ένα χρονόμετρο στο γραφείο του και ρυθμίστε το για ένα κατάλληλο χρονικό διάστημα, προσαρμοσμένο στη διάρκεια της προσοχής του.
Εξηγήστε του ότι πρέπει απλώς να συνεχίσει μέχρι να χτυπήσει το κουδούνι. Τότε μπορεί να κάνει ένα σύντομο διάλειμμα και να μηδενίσει το χρονόμετρο.
Ενθαρρύνετέ το να δει πόσα προβλήματα μπορεί να ολοκληρώσει πριν χτυπήσει το κουδούνι, ώστε να καταλάβει ότι τα καταφέρνει. Με την πάροδο του χρόνου, θα συγκεντρώνεται πιο εύκολα.
6.
Υποστηρίξτε τα όταν «κατρακυλούν»
Όταν τα παιδιά τα παρατάνε, αυτό μπορεί να συμβαίνει επειδή δεν μπορούν να δουν τον τρόπο να ανταποκριθούν σε μια πρόκληση. Αναγνωρίστε την απογοήτευσή τους και πείτε τους ότι είναι ένα φυσιολογικό συναίσθημα. Δοκιμάστε να κάνετε μια άσκηση αναπνοής ή ένα διάλειμμα.
Στη συνέχεια, όταν επιστρέψουν στην εργασία, δείτε αν μπορείτε να τα βοηθήσετε να εντοπίσουν κάποιο μικρό εμπόδιο που τους εμποδίζει. Για παράδειγμα: «Φαίνεται ότι μπερδεύεις τα σύμβολα της πρόσθεσης και του πολλαπλασιασμού». Μόλις ξεκαθαρίσει το πρόβλημα, εξασκηθείτε στο να εστιάζετε στο εμπόδιο μέχρι να το ξεπεράσουν σιγά σιγά.
7.
Επαινέστε την προσπάθεια
Η ψυχολόγος Carol Dweck από το Στάνφορντ ανακάλυψε ότι όταν τα παιδιά επαινούνται για την ευφυΐα τους (π.χ. "Είσαι τόσο έξυπνος!"), είναι λιγότερο πιθανό να επιμείνουν. Όταν όμως επαινούνται για την προσπάθειά τους (π.χ. "Δούλεψες τόσο σκληρά γι' αυτό! Καλή δουλειά!"), έχουν περισσότερα κίνητρα και εργάζονται πιο συγκροτημένα.
Για να ενισχύσετε την επιμονή, επαινέστε την προσπάθεια του παιδιού σας, όχι τους βαθμούς ή τις βαθμολογίες του. «Ο στόχος είναι να οδηγηθούν στην επιτυχία χωρίς εξωγενή κίνητρα, γι' αυτό και δεν είμαι υπέρ των αυτοκόλλητων και των χρυσών αστεριών. Έρευνες διαπιστώνουν ότι οι επιφανειακοί ενισχυτές μπορούν στην πραγματικότητα να μειώσουν την επιμονή των παιδιών.»
8.
Επινοήστε φράσεις που ενισχύουν την προσπάθεια
Η αρνητική αυτοκριτική με φράσεις όπως "δεν μπορώ να το κάνω" ή "δεν είμαι αρκετά έξυπνος" εκτροχιάζει την προσπάθεια για επιμονή. Βοηθήστε το παιδί σας να επιλέξει μια σύντομη, θετική δήλωση που θα επαναλαμβάνει στον εαυτό του όταν τα πράγματα δυσκολεύουν. Για παράδειγμα, θα μπορούσε να υπενθυμίζει στον εαυτό του: «Τα πράγματα δεν χρειάζεται να είναι τέλεια. Θα γίνομαι όλο και καλύτερος αν συνεχίσω να προσπαθώ».
9.
Κάντε ένα βήμα πίσω και αφήστε τα να κατανοήσουν από μόνα τους την κατάσταση
«Ένας από τους κορυφαίους κανόνες μου για την ανατροφή των παιδιών είναι: Ποτέ μην κάνετε κάτι για τα παιδιά σας που μπορούν να κάνουν μόνα τους. Κάθε φορά που διορθώνετε τα λάθη του παιδιού σας ή παρεμβαίνετε, μαθαίνει όλο και περισσότερο να εξαρτάται από εσάς. Έτσι, χάνετε η ευκαιρία να αναπτύξουν την αρετή της επιμονής.
Μόλις ξέρετε ότι το παιδί σας μπορεί να ολοκληρώσει μια εργασία μόνο του, κάντε ένα βήμα πίσω. Αφήστε το να αγκαλιάσει αυτό το αίσθημα της ολοκλήρωσης.
