Οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ πασχίζουν να βρουν τρόπο για να προστατεύσουν καλύτερα υποθαλάσσιες υποδομές κρίσιμης σημασίας, μετά τις εκρήξεις στο Nord Stream που αποκάλυψαν πόσο δύσκολο είναι να παρακολουθούνται οι εγκαταστάσεις, αλλά και να ταυτοποιηθούν οι όποιοι δράστες.
Η τεράστια κλίμακα και το υποθαλάσσιο βάθος υποδομών- όπως αγωγοί, ή καλώδια δεδομένων που επιτρέπουν τη λειτουργία του διαδικτύου- εντείνουν την πρόκληση που αντιμετωπίζουν οι κυβερνήσεις. Με δεδομένο ότι τα περισσότερα συστήματα ανήκουν σε ιδιωτικές εταιρείες, είναι ακόμη πιο περίπλοκο το να αποδειχθεί ποια κυβέρνηση μπορεί να χρηματοδότησε μια επίθεση.
«Είχαμε μια θεωρητική ανησυχία ότι θα μπορούσε να είναι ευάλωτη η υποδομή, αλλά μέχρι τις εκρήξεις στο Nord Stream, δεν είχαμε δει παρόμοιο περιστατικό», δήλωσε η Κριστίνε Μπερζίνα, του German Marshall Fund στην Ουάσινγκτον. «Τώρα αυτό προκαλεί πολλές ανησυχίες για το τι άλλου είδους υποδομή θα μπορούσε να μπει στο στόχαστρο», συμπλήρωσε.
Η πολεμική ρητορική της Μόσχας και οι κινήσεις για τον περιορισμό του ενεργειακού εφοδιασμού της Ευρώπης έχουν πυροδοτήσει ανησυχία ότι η Ρωσία μπορεί να βάλει στο στόχαστρο κρίσιμης σημασίας υποθαλάσσιες υποδομές, όπως οι αγωγοί από τη Νορβηγία που παρέχουν πάνω από το 1/5 του φυσικού αερίου της Ευρώπης, ή μερικά από τα 400 υποθαλάσσια καλώδια που μεταφέρουν περίπου το 98% της διεθνούς κίνησης δεδομένων ίντερνετ και τηλεφώνου σε όλο τον κόσμο.
Ακόμη είναι άγνωστο τι προκάλεσε τη ζημιά στους αγωγούς Nord Stream. Οι Ευρωπαίοι ηγέτες το καταδίκασαν ως δολιοφθορά, αλλά μόνο η Πολωνία κατηγόρησε ευθέως τη Ρωσία. Ο Βλαντιμίρ Πούτιν υποστήριξε ότι οι «Αγγλοσάξονες» έκαναν επίθεση στους αγωγούς. Δανοί, Σουηδοί και Γερμανοί αξιωματούχοι κάνουν έρευνα για τα αίτια, μια διαδικασία που μπορεί να πάρει εβδομάδες.
Ερευνητές είχαν ήδη προειδοποιήσει ότι η Μόσχα έχει τόσο τις στρατιωτικές δυνατότητες όσο και τις πληροφορίες για το πού βρίσκονται υποθαλάσσια καλώδια και υποδομές. Επίσης, ρωσικά πολεμικά πλοία έχουν εντοπιστεί συχνά κοντά σε καλώδια ή αγωγούς.
Η έλλειψη εργαλείων
Οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ έσπευσαν να αναπτύξουν στρατιωτικά πλοία και αεροπλάνα για την εποπτεία της Βαλτικής και της Βόρειας Θάλασσας, προκειμένου να αποτραπεί μια νέα επίθεση. Η Νορβηγία ενέτεινε τις περιπολίες στις ενεργειακές εγκαταστάσεις της έπειτα από τον εντοπισμό ασυνήθιστα μεγάλου αριθμού drones. Και το ιταλικό Ναυτικό ενισχύει την προστασία στρατηγικών διαμεσογειακών αγωγών.
Όμως, η υπηρεσία ασφαλείας της Νορβηγίας δεν διαθέτει εργαλεία για την αποτροπή ενός σαμποτάζ σε ενεργειακές εγκαταστάσεις της, ενώ έχουν αυξηθεί αυτοί οι κίνδυνοι, ανέφερε ο υποδιευθυντής της υπηρεσίας, Χέντβιγκ Μόε, σύμφωνα με τη δημόσια τηλεόραση (NRK). Παρότι η υπηρεσία μπορεί να αποτρέψει και να ερευνήσει τρομοκρατικές απειλές χρησιμοποιώντας τις λεγόμενες επεμβατικές μεθόδους- όπως οι υποκλοπές και η εξόρυξη δεδομένων- δεν μπορεί να χρησιμοποιήσει τέτοια μέσα για να αποτρέψει μια δολιοφθορά, φέρεται να είπε ο Μόε.
Σε συνάντηση των υπουργών Άμυνας του 2020 συντάχθηκε έκθεση που υπογραμμίζει τα τρωτά σημεία που σχετίζονται με υποθαλάσσια καλώδια, όπως και τη σημασία της προστασίας των υποθαλάσσιων υποδομών.
«Είναι σημαντικό να κατανοήσουμε ότι τα περισσότερα από αυτά τα καλώδια ανήκουν σε ιδιώτες και είναι δημοσίως γνωστό πού βρίσκονται. Αυτό τα κάνει δυνητικά ευάλωτα», είχε δηλώσει τότε ο γ.γ. της Συμμαχίας, Γενς Στόλτενμπεργκ.
Υβριδικός πόλεμος
Η ζημιά στους αγωγούς Nord Stream παρουσιάζει τα τυπικά χαρακτηριστικά του υβριδικού πολέμου, σχολίασε ο Βόιτσεκ Λόρενζ, αναλυτής στο Πολωνικό Ινστιτούτο Διεθνών Υποθέσεων.
«Ακόμη κι αν δεν ξέρουμε ποιος είναι πίσω από τις επιθέσεις, η Ρωσία μπορεί να το χρησιμοποιήσει για τους δικούς της σκοπούς», δήλωσε, σημειώνοντας ότι η Μόσχα θα μπορούσε να ασκήσει πίεση σε κάποιες χώρες προκειμένου να μην υποστηρίξουν τις κυρώσεις, όπως και να στρέψει την προσοχή μακριά από την προσάρτηση ουκρανικών εδαφών.
Επίσης, η ζημιά στον Nord Stream συνέβη ενώ ο ουκρανικός στρατός συνεχίζει να ανακαταλαμβάνει εδάφη, κάτι που σύμφωνα με την Μπερζίνα θα μπορούσε να είναι ένας ακόμη παράγοντας που ρίχνει την ευθύνη στη Ρωσία, καθώς η Μόσχα μπορεί να θέλει να αποσπάσει την προσοχή από τις αποτυχίες της.
Η απάντηση του ΝΑΤΟ στις εκρήξεις είναι πιθανό να είναι κάπως περιορισμένη, καθώς Σουηδοί και Δανοί αξιωματούχοι έχουν σημειώσει πως η ζημιά έγινε στις ΑΟΖ τους και όχι στα χωρικά ύδατά τους. Τα μέλη της Συμμαχίας θα μπορούσαν να προχωρήσουν σε ενέργειες όπως κυρώσεις ή μεγαλύτερη στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία, σε περίπτωση που η Ρωσία είναι πίσω από την επίθεση, σύμφωνα με Ευρωπαίο διπλωμάτη.
Η αντίδραση του ΝΑΤΟ ίσως να είναι διαφορετική σε περίπτωση που η Μόσχα πλήξει εγκατάσταση που βρίσκεται στα χωρικά ύδατα ενός εκ των Συμμάχων, κάτι που πιθανότατα θα ενεργοποιήσει το άρθρο 5 της συνθήκης του ΝΑΤΟ, για τη συλλογική άμυνα, σύμφωνα με την Μπερζίνα.
«Θα πρέπει να ανησυχούμε ότι αυτό θα μπορούσε να είναι ένα τεστ για μια μελλοντική κατάσταση η οποία θα πληρούσε αυτά τα κριτήρια», σημείωσε.
Με πληροφορίες από Bloomberg
