—Γιατί πολλοί λένε ότι αναμένεται νέα απόφαση – σοκ από τον Ανώτατο Δικαστήριο στις ΗΠΑ που απειλεί σοβαρά την αμερικανική δημοκρατία;
Διότι την Πέμπτη από κύκλους του ανώτατου δικαστικού οργάνου έγινε γνωστό ότι θα εκδικαστεί η υπόθεση Moore κατά Harper, η οποία δυνητικά θα μπορούσε να γίνει αφορμή για συγκέντρωση ασύμμετρης εξουσίας στα πολιτειακά νομοθετικά σώματα, ενδεχόμενο που θορυβεί όποιον ενδιαφέρεται πραγματικά για τη δημοκρατία στις ΗΠΑ.
—Τι είναι αυτό το Μουρ κατά Χάρπερ;
Ο Timothy Moore εκπρόσωπος της Βόρειας Καρολίνας τον Απρίλιο είχε ζητήσει από το Ανώτατο Δικαστήριο να εξετάσει τη θεωρία του ανεξάρτητου κράτους-νομοθέτη, όπου το Σύνταγμα δίνει στα νομοθετικά σώματα των πολιτειών, (και όχι στα πολιτειακά δικαστήρια), την εξουσία να ρυθμίζουν τις ομοσπονδιακές εκλογές στις πολιτείες τους. Ο Moore υποστηρίζει ότι η ρήτρα αμερικανικών εκλογών ορίζει ότι «Οι ώρες, ο τόπος και ο τρόπος Διεξαγωγής Εκλογών για Γερουσιαστές και Αντιπροσώπους, θα καθορίζονται σε κάθε Πολιτεία από το Νομοθετικό Σώμα». Ειδικότερα και όπως υποστηρίζει ο Μουρ,σε αντίθεση με άλλες συνταγματικές διατάξεις, η ρήτρα δεν αναφέρεται στο ίδιο το κράτος, αλλά σε ένα όργανο της κυβέρνησης.
—Γιατί αυτό είναι επικίνδυνο;
Διότι επιδιώκει την επαναφορά των χαρτών του Κογκρέσου που έχουν υποστεί gerrymandering (σ.σ: ο όρος αναφέρεται στον χειρισμό των ορίων των εκλογικών περιφερειών για πολιτικό όφελος). Σημειώνεται ότι οι Χάρτες του Κογκρέσου είχαν ακυρωθεί από το δικαστήριο της Βόρειας Καρολίνας, επειδή "υπέταξαν τα παραδοσιακά ουδέτερα κριτήρια ανακατανομής υπέρ του ακραίου κομματικού πλεονεκτήματος" για το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Ακριβώς, γι’ αυτό η υπόθεση συνιστά τη σοβαρότερη απειλή για την αμερικανική δημοκρατία μετά την εισβολή στο Καπιτώλιο της 6ης Ιανουαρίου 2020.
—Ναι, αλλά γιατί;
Γιατί στην παρούσα φάση οι ενάγοντες υποστηρίζουν ότι το ανώτατο πολιτειακό δικαστήριο δεν είχε την εξουσία να ακυρώσει αυτούς τους χάρτες και στηρίζουν την αξίωσή τους σε νομικά επιχειρήματα που θα άλλαζαν ριζικά τον τρόπο διεξαγωγής των εκλογών του Κογκρέσου και των προεδρικών εκλογών..! Πρακτικά, η υπόθεση αφορά το «δόγμα του ανεξάρτητου πολιτειακού νομοθέτη», μια θεωρία που το Ανώτατο Δικαστήριο έχει απορρίψει πολλές φορές κατά τη διάρκεια ενός και πλέον αιώνα - αλλά που άρχισε να κερδίζει έδαφος μετά την απόκτηση υπερπλειοψηφίας στο Ανώτατο Δικαστήριο από τους Ρεπουμπλικάνους διορισμένους στο τέλος της διακυβέρνησης Τραμπ.
—Άρα, μετά την απαγόρευση των αμβλώσεων αυτή θα είναι μία δεύτερη «νίκη» του πρώην Προέδρου των ΗΠΑ;
Έτσι ακριβώς, ειδικά αν σκεφτεί κανείς ότι βάσει της ισχυρότερης εκδοχής αυτού του δόγματος, όλες οι πολιτειακές συνταγματικές διατάξεις που περιορίζουν τη δυνατότητα των πολιτειακών νομοθέτων να στρεβλώνουν τις ομοσπονδιακές εκλογές θα έπαυαν να λειτουργούν.
—Να πούμε πιο απλά τι σημαίνει αυτό;
Σημαίνει ότι τα πολιτειακά δικαστήρια θα έχαναν την εξουσία τους να ακυρώνουν αντιδημοκρατικούς πολιτειακούς νόμους, όπως μια γερουσία που παραβιάζει το πολιτειακό σύνταγμα ή έναν νόμο που ακυρώνει ψηφοδέλτια αυθαίρετα. Επίσης, οι κυβερνήτες των πολιτειών, που συνήθως έχουν την εξουσία να ασκούν βέτο σε νέους πολιτειακούς εκλογικούς νόμους, θα έχαναν αυτή την εξουσία.
—Ποιος από τους νεοδιορισμένους δικαστές «τρέχει» περισσότερο γι’ αυτήν την εξέλιξη;
Ο δικαστής Νιλ Γκόρσουτς, προσωπικός φίλος του Τραμπ και διορισμένος απ’ τον ίδιο.
Επίσης, να σημειωθεί εδώ ότι και οι τέσσερις δικαστές του ρεπουμπλικανικού στρατοπέδου –ο Γκόρσουτς, ο Κλάρενς Τόμας, ο γνωστός και μη εξαιρετέος από το αίσχος της απαγόρευσης αμβλώσεων Σάμιουελ Αλίτο και ο Μπρετ Κάβανο- όλοι τους, ένας προς έναν, έχουν υποστηρίξει κατά το παρελθόν κάποια εκδοχή του δόγματος περί ανεξάρτητου πολιτειακού νομοθέτη. Ωστόσο –και εδώ θα κριθεί η πιο επικίνδυνη φάση της υπόθεσης- η έκβαση, και μαζί το μέλλον της αμερικανικής δημοκρατίας, θα κριθεί από τη δικαστή Έιμι Κόνι Μπάρετ. Η συγκεκριμένη έχει επίσης διοριστεί από τον Τραμπ και σε εκλογικά ζητήματα συνήθως υπερθεματίζει των Ρεπουμπλικανών.
—Τι είναι, όμως, το δόγμα του Ανεξάρτητου Πολιτειακού Νομοθέτη και τι περίπτωση υπάρχει να το βρουν μπροστά τους οι Αμερικανοί ακριβώς όπως την υπόθεση των αμβλώσεων που για την ανατροπή της χρειάστηκε μία τσαρλατανιά του 17ου αιώνα;
Πρόκειται για δόγμα που απορρέει από «μία παραπλανητικά απλή ανάγνωση του Συντάγματος», όπως αναφέρει και το Vox, το οποίο ορίζει ότι «οι χρόνοι, οι τόποι και ο τρόπος διεξαγωγής των εκλογών για την ανάδειξη των γερουσιαστών και των αντιπροσώπων καθορίζονται σε κάθε πολιτεία από το νομοθετικό σώμα της». Μια ξεχωριστή διάταξη αναφέρει ότι οι προεδρικές εκλογές διεξάγονται επίσης με τρόπο που καθορίζεται από το «νομοθετικό σώμα» της πολιτείας.
Ένας τρόπος για να ερμηνεύσει κανείς αυτές τις διατάξεις -ο τρόπος που έχουν προτείνει οι Thomas, Alito, Gorsuch και Kavanaugh που αναφέραμε πιο πάνω- είναι να πει ότι μόνο το σώμα των αντιπροσώπων που συχνά περιγράφεται ως «νομοθετική εξουσία» μιας πολιτείας μπορεί να καθορίσει τους εκλογικούς κανόνες. Και ότι ο εκτελεστικός κλάδος (συμπεριλαμβανομένου του κυβερνήτη) και ο δικαστικός κλάδος (συμπεριλαμβανομένου του ανώτατου πολιτειακού δικαστηρίου) μπορούν να εξαιρεθούν εντελώς από αυτή τη διαδικασία.
Όμως, το Ανώτατο Δικαστήριο έχει επανειλημμένα απορρίψει αυτή τη θεωρία. Το ζήτημα προέκυψε για πρώτη φορά στην υπόθεση Davis v. Hildebrant (1916), η οποία επικύρωσε μια διάταξη του συντάγματος του Οχάιο που επέτρεπε στον λαό της πολιτείας να ασκήσει βέτο στους πολιτειακούς εκλογικούς νόμους μέσω λαϊκού δημοψηφίσματος. Έκτοτε επανέρχεται ανά τακτά χρονικά διαστήματα, όμως, πρώτη φορά με τόση συγκρότηση. Και κυρίως με τόσα μέλη του Ανώτατου Δικαστηρίου να τάσσονται υπέρ του δόγματος...
—Πέρα από τα πολιτικά οφέλη για τους Ρεπουμπλικανούς και τον σοβαρό τραυματισμό της Αμερικανικής Δημοκρατίας, ωφελείται κάποιος άλλος;
Ναι. Ξεκάθαρα τα μέλη του Ανώτατου Δικαστηρίου που πλέον τους παρέχεται η μέγιστη δυνατή ευελιξία να ακυρώνουν αποφάσεις πολιτειακών δικαστηρίων με τις οποίες διαφωνούν, δεν τους αρέσουν ή έχουν συνεννοηθεί με κάποιο ανώτατο πολιτικό στέλεχος προς αυτή την κατεύθυνση.
—Κάτι άλλο;
Ναι. Το διακύβευμα στην υπόθεση Moore κρίνεται ως εξαιρετικά υψηλό, καθώς η απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου θα μπορούσε δυνητικά να εξουδετερώσει τις προσπάθειες πολλών πολιτειών να καταπολεμήσουν την κομματική διαμόρφωση. Και σε βασικές πολιτείες-κλειδιά όπως το Μίσιγκαν, η Πενσυλβάνια και το Ουισκόνσιν - όπου οι Ρεπουμπλικάνοι ελέγχουν το πολιτειακό νομοθετικό σώμα και οι Δημοκρατικοί είτε το μέγαρο του κυβερνήτη, είτε το ανώτατο πολιτειακό δικαστήριο, είτε και τα δύο - ο Moore θα μπορούσε να δώσει στο Ρεπουμπλικανικό Κόμμα απεριόριστο έλεγχο στον τρόπο διεξαγωγής των ομοσπονδιακών εκλογών.
Με στοιχεία από Vox.com, New York Times, Washington Post
