Ένας νεαρός Κρητικός ξεκινά το 1970 από το Ηράκλειο με σκοπό να σπουδάσει Ιατρική στην Κολωνία, ακολουθώντας τα βήματα της μεγαλύτερης αδελφής του. Εκείνη θα κάνει το λάθος να τον ξεναγήσει στο Ανατομείο της Σχολής και τα σχέδια του Μιχάλη Κρασάκη θα ανατραπούν: θα αποφασίσει να σπουδάσει Ιστορία Τέχνης και Δημοσιογραφία, σπουδές που θα οδηγήσουν και στη μακροχρόνια συνεργασία του με την Deutche Welle.
Μια κυριακάτικη βόλτα θα τον φέρει στο υπαίθριο παζάρι αντικών στη Neumarkt, μία από τις κεντρικές πλατείες της Κολωνίας, όπου γοητευμένος θα αγοράσει δύο χαρακτικά, ένα μπρούτζινο αγαλματίδιο κι έναν μικρό καθρέπτη. Ένας παθιασμένος συλλέκτης έχει γεννηθεί.
Το φοιτητικό δωμάτιο του Μιχάλη Κρασάκη αντί για αφίσες θα γεμίσει με αυθεντικά έργα τέχνης. Το ένστικτό του τον οδηγεί, ενώ οι γνώσεις του γύρω από τα έργα τέχνης που τον ελκύουν όλο και αυξάνονται.
Σε μια πόλη γεμάτη μουσεία, γκαλερί, παλαιοπωλεία και οίκους δημοπρασιών η τέχνη κυριαρχεί, προσφέρει ερεθίσματα αλλά και θησαυρούς προς ανακάλυψη.
Αρχικά μόνος, στη συνέχεια μαζί με τη Γερμανίδα σύζυγό του, Τίνα, λάτρη της Κρήτης και συντηρήτρια έργων τέχνης, θα διανύσουν «εκατομμύρια χιλιόμετρα» σε όλη την Ευρώπη αναζητώντας ό,τι τους συγκινεί. Ένα έργο του Ουμβέρτου Αργυρού θα ξυπνήσει το ενδιαφέρον του Κρασάκη για τους Έλληνες ζωγράφους, ιδιαίτερα για εκείνους που συνδέονται με τη Σχολή του Μονάχου.
Σήμερα, η Συλλογή Τίνας και Μιχάλη Κρασάκη αριθμεί συνολικά 1.500 έργα τα οποία δεν έχουν εκτεθεί ποτέ, καθώς ο συλλέκτης θεωρεί ότι η ιδιωτικότητα χαρακτηρίζει τη συλλογή, που έχει την έδρα της στην Κολωνία της Γερμανίας: δεν αποκτήθηκε ως επένδυση, δεν είναι μέσο επίδειξης αλλά προϊόν μεγάλης αγάπης για την τέχνη.
Σήμερα, η Συλλογή Τίνας και Μιχάλη Κρασάκη αριθμεί συνολικά 1.500 έργα τα οποία δεν έχουν εκτεθεί ποτέ, καθώς ο συλλέκτης θεωρεί ότι η ιδιωτικότητα χαρακτηρίζει τη συλλογή, που έχει την έδρα της στην Κολωνία της Γερμανίας: δεν αποκτήθηκε ως επένδυση, δεν είναι μέσο επίδειξης αλλά προϊόν μεγάλης αγάπης για την τέχνη.
Η προσέγγιση του Δήμου Χανίων στους συλλέκτες και η πρόταση να εκτεθεί μέρος της συλλογής στη Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων, με αφορμή την επέτειο για τα 200 χρόνια από την Ελληνική Επανάσταση, άγγιξε αλλά και προβλημάτισε τον Μιχάλη Κρασάκη.
«Δεν σας κρύβω ότι ήταν μια δύσκολη απόφαση, αφού θα αποχωριστούμε για ένα σχετικά μεγάλο διάστημα αγαπημένα μας αντικείμενα. Από την άλλη, όμως, φαίνεται ότι ήταν μια σωστή πράξη, αφού οι άκρως φιλότεχνοι άνθρωποι του Δήμου Χανίων απέδειξαν έμπρακτα ότι μπορούν να σβήνουν τη δίψα των Κρητικών για ουσιαστικά πολιτιστικά δρώμενα και να δημιουργούν τις προϋποθέσεις εκείνες που απαιτούνται για να μπορεί ο κόσμος να βλέπει από κοντά έργα τέχνης κορυφαίων δημιουργών, που δεν έχουν παρουσιαστεί ποτέ μέχρι σήμερα στη Μεγαλόνησο», θα πει κατά τη διάρκεια των εγκαινίων της έκθεσης, που πραγματοποιήθηκαν το Σάββατο 30 Οκτωβρίου, παρουσία της Προέδρου της Δημοκρατίας.
Η επιθυμία των συλλεκτών ήταν να πραγματοποιηθεί μία έκθεση βασισμένη στη σύγχρονη μουσειολογική αντίληψη: τα έργα να μην είναι απροσμέτρητα αλλά να έχουν επιλεχθεί αυστηρά ώστε ο επισκέπτης να μπορεί να σκύψει στο καθένα χωριστά – να μπορέσει να τα απολαύσει.
Η πανδημία έδωσε τον χρόνο να πραγματοποιηθούν οι απαραίτητες παρεμβάσεις στη Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων και το αποτέλεσμα εκπλήσσει: Η έκθεση «Η Ελλάδα μετά την Επανάσταση – Καλλιτεχνικοί θησαυροί από τη Συλλογή Κρασάκη» είναι μια υψηλότατου επιπέδου έκθεση στην περιφέρεια, για την οποία αξίζει κανείς να ταξιδέψει.
Η παρουσίαση των 167 καλλιτεχνικών θησαυρών που επιλέχθηκαν εξελίσσεται σε πέντε ενότητες: «Η Ελλάδα των περιηγητών», «Επαναστατημένη Ελλάδα και Φιλελληνισμός», «Η Βαυαροκρατία», «Η Ελλάδα στο γύρισμα του αιώνα» και «Η καθημερινή ζωή». Για την αρτιότερη ανάπτυξη των εκθεμάτων αξιοποιήθηκαν και οι αίθουσες του φιλολογικού συλλόγου «Ο Χρυσόστομος», του αρχαιότερου πνευματικού σωματείου της Κρήτης.
Πίνακες ζωγραφικής με υπογραφές όπως των Ιβάν Αϊβαζόφσκι, Βασίλι Πολένοφ, Πέτερ φον Ες και Χανς Κρίστιαν Χάνσεν, του Νικηφόρου Λύτρα, του Θεόδωρου Ράλλη και του Θεόδωρου Βρυζάκη, το μοναδικό γνωστό μπρούτζινο γλυπτό του γιου του Γύζη, Τηλέμαχου, και οι πρωτότυπες υδατογραφίες του ζωγράφου Λούντβιχ Κόλνμπεργκερ του 1834, οι μόνες –παγκοσμίως– που βρίσκονται σε ιδιωτικά χέρια, γίνονται οδηγοί σε ένα ταξίδι που ξεκινά από την Ελλάδα της Παλιγγενεσίας και του Φιλελληνισμού.
Το ταξίδι συνεχίζεται στα χρόνια του αγώνα και της ανεξαρτησίας, «παρακολουθεί» τον σκλαβωμένο από τους Οθωμανούς ελληνικό λαό μέσα από το πρίσμα των περιηγητών κι από το βλέμμα των εικαστικών για να φτάσει στα απτά κεντήματα και τα περίτεχνα κοσμήματα, τις ασημένιες πόρπες και τα σφυρήλατα όπλα και να καταλήξει στις πολύτιμες εκδόσεις από κάθε γωνιά της Ευρώπης.
«Τα αντικείμενα της συλλογής αποτελούν ίχνη της ελληνικής περιπέτειας τόσο στην πρώτη επαναστατική, αλλά και μετεπαναστατική περίοδο και αναδεικνύουν τη δημιουργία της πνευματικής σύνδεσης της νεότερης Ελλάδας με τη Δύση μέσα από τη δράση και τις μαρτυρίες των περιηγητών και των φιλελλήνων. Σε συνδυασμό, δε, με τα σημαντικά έργα ελληνικής ζωγραφικής του 19ου και των αρχών του 20ού αιώνα, συνθέτουν έναν πολιτισμικό θησαυρό που παίζει καθοριστικό ρόλο στη συνειδητοποίηση της ταυτότητάς μας» αναφέρει η συγγραφέας Κατερίνα Σχινά, η οποία έχει επιμεληθεί τον πλούσια εικονογραφημένο κατάλογο που συνοδεύει την έκθεση.
Αξίζει να σημειωθεί πως οι συλλέκτες απέφυγαν να ρίξουν το βάρος σε έργα που απεικονίζουν σκηνές από την Επανάσταση, γεγονός που διαφοροποιεί την παρούσα έκθεση από αντίστοιχες επετειακές.
Το βλέμμα του επισκέπτη θα θαυμάσει έργα όπως το υπέροχο πορτρέτο της «Νεαρής Ελληνίδας», του Θεόδωρου Βρυζάκη, την «Πανσέληνο στην Κωνσταντινούπολη» του Ιβάν Αϊβαζόφσκι αλλά και τον «Πιερότο με μαντόλα» του Ουμβέρτου Αργυρού, έργο που ο συλλέκτης αγάπησε όταν το είδε αποτυπωμένο σε επιστολικό δελτάριο και εν τέλει το ανακάλυψε στη Λατινική Αμερική, καθώς ανήκε σε οικογένεια εκπατρισμένων Γερμανών.
Ένα πολύ μικρό γλυπτό, ωστόσο, είναι το έκθεμα που ξεχωρίζει ο Μιχάλης Κρασάκης: ο αριστουργηματικός μπρούτζινος «Μαέστρος» του Τηλέμαχου Γύζη. Ο γιος του μεγάλου ζωγράφου Νικολάου Γύζη σπούδασε γλυπτική, τα έργα του όμως έχουν χαθεί – γνωρίζουμε μόνο την προτομή του Κίτσου Τζαβέλα στο Πεδίο του Άρεως και μια ανάγλυφη πιστή απόδοση σε γύψο της «Δόξας», του γνωστού έργου του πατέρα του.
Η ανακάλυψη του «Μαέστρου» σε δημοπρασία στο Μόναχο, πόλη όπου ο γλύπτης έζησε και σπούδασε, υπήρξε στιγμή μεγάλης συγκίνησης για τον συλλέκτη. Το εξαιρετικό αγαλματίδιο, που μοιάζει έτοιμο να κινηθεί και σύμφωνα με τον Κρασάκη είναι ισάξιο έργων του Ροντέν, είναι εμπνευσμένο από την «Εαρινή Συμφωνία» του Νικολάου Γύζη.
Με τη συνεργασία τριών τμημάτων του Πολυτεχνείου Κρήτης, μάλιστα, δημιουργήθηκε μια διαδραστική εφαρμογή που «ανεβάζει» τον «Μαέστρο» στο πόντιουμ να διευθύνει την «Εαρινή Συμφωνία» υπό τους ήχους της «Άνοιξης» του Βιβάλντι.
Η έκθεση, που τελεί υπό την αιγίδα της Προέδρου της Δημοκρατίας, Κατερίνας Σακελλαροπούλου, θεωρείται το σημαντικότερο γεγονός που πραγματοποιείται στην Κρήτη στο πλαίσιο των εορτασμών από τα 200 χρόνια της κήρυξης της Ελληνικής Επανάστασης.
Η προσπάθεια του Δήμου Χανίων να επενδύσει στον πολιτισμό, προσπάθεια που συμπεριλαμβάνει στο εγγύς μέλλον το άνοιγμα του νέου Αρχαιολογικού Μουσείου και την αποκατάσταση των Ενετικών Νεωρίων, δείχνει να βρίσκεται σε καλό δρόμο.
«Η Ελλάδα μετά την Επανάσταση – Καλλιτεχνικοί θησαυροί από τη Συλλογή Κρασάκη»
Δημοτική Πινακοθήκη Χανίων: Χάληδων 98
Φιλολογικός Σύλλογος «Χρυσόστομος»: Χάληδων 83
Διάρκεια έκθεσης: 30 Οκτωβρίου 2021 - 30 Μαρτίου 2022
