Προβοκάτορας και τολμηρός, προκλητικός και βλάσφημος, ο Σεράνο, ένας από τους πιο διάσημους φωτογράφους στο κόσμο αποτελεί μια μοναδική περίπτωση στον κόσμο της τέχνης.
Με το έργο του έχει προκαλέσει όσο λίγοι, από μεγάλες συζητήσεις για τα όρια της τέχνης και τη λογοκρισία, την πρόκληση, την καλλιτεχνική εικονομαχία, μέχρι τη δήλωση του Jesse Helms, πρώην γερουσιαστή της Βόρειας Καρολίνας που είχε καταγγείλει στο Κογκρέσο την χρηματοδότηση των έργων του από το Εθνικό Κληροδότημα για τις Τέχνες ως βλάσφημα λέγοντας το περίφημο: «δεν είναι ένας καλλιτέχνης, είναι ένας μαλάκας». Επιπλέον, στον χάρτη των βανδαλισμών έργων τέχνης ο Σεράνο κατέχει περίοπτη θέση με πέντε έργα του να έχουν βανδαλιστεί στη Μελβούρνη το 1997, τη Σουηδία το 2007 και την Αβινιόν το 2011. Καθόλου κακή «επίδοση» για έναν καλλιτέχνη που με το έργο του θέλει να προκαλέσει την αντίδραση του κοινού και που γι’ αυτόν τέχνη σημαίνει να μη στέκεσαι απαθής είτε είσαι ο καλλιτέχνης, είτε είσαι ανάμεσα στο κοινό.
Το θέμα της έκθεσης του Σεράνο, «Torture», δεν αφήνει πολλά περιθώρια στη φαντασία σχετικά με το θέμα της. Διαπραγματεύεται την ιστορία των βασανιστηρίων, ένα θέμα που έχει αρχίσει να δουλεύει από το 2005.
Στον Πειραιά, η επιμελήτρια τέχνης Σωζήτα Γκουντούνα φέρνει μαζί με την έκθεση του Αντρές Σεράνο, επίσης για πρώτη φορά και τη βίντεο-εγκατάσταση του σπουδαίου εικαστικού και κινηματογραφιστή John Akomfrah που γυρίστηκε εξ ολοκλήρου στο εγκαταλελειμμένο αεροδρόμιο του Ελληνικού. Η μετάκληση της έκθεσης «Torture» και της εγκατάστασης «The Airport» αποτελεί παραγωγή του πολιτιστικού οργανισμού Out of the box intermedia και της διεθνούς πλατφόρμας Greece in USA.
Το θέμα της έκθεσης του Σεράνο, «Torture», δεν αφήνει πολλά περιθώρια στη φαντασία σχετικά με το θέμα της. Διαπραγματεύεται την ιστορία των βασανιστηρίων, ένα θέμα που έχει αρχίσει να δουλεύει από το 2005. «Στην πραγματικότητα η σειρά με θέμα τα βασανιστήρια ξεκίνησε το 2005, όταν μου ζητήθηκε από το περιοδικό New York Times να δουλέψω πάνω στα βασανιστήρια. Εικόνες τύπου Αμπού Γκράιμπ. Μια φωτογραφία μου μπήκε στο εξώφυλλο του περιοδικού, ενός άνδρα με κουκούλα στο κεφάλι. Αυτή η φωτογραφία τραβήχτηκε το 2005 και δεν είχα σκεφτεί για τα βασανιστήρια μέχρι το περασμένο έτος, όταν αρκετοί μου είπαν "γιατί δεν ασχολείσαι και πάλι με τα βασανιστήρια;" και εγώ συμφώνησα», είχε πει μια δεκαετία αργότερα.
Η πράξη της πρόκλησης έντονου σωματικού ή ψυχολογικού πόνου από έναν άνθρωπο σε έναν άλλο, είναι τόσο παλιά όσο και η ιστορία του ίδιου του κόσμου. Ενώ τα βασανιστήρια κηρύχθηκαν παράνομα από τη Σύμβαση της Γενεύης το 1949 και στη συνέχεια απαγορεύτηκαν από τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών κατά των βασανιστηρίων, γεγονός παραμένει ότι τουλάχιστον 81 παγκόσμιες κυβερνήσεις ασκούν επί του παρόντος μυστικά και παράνομα, αλλά μερικές φορές, φανερά βασανιστήρια. Με αυτό το έργο ο Αντρές Σεράνο απεικονίζει όλο το φάσμα των βασανιστηρίων, που είναι ενσωματωμένο στην κοινωνία μας: βασανιστήρια ως ψυχαγωγικά και τουριστικά αξιοθέατα, βασανιστήρια από την άποψη των στρατοπέδων συγκέντρωσης και ανακρίσεων, βασανιστήρια ως θανατική ποινή και σύγχρονα χάπενινγκ που αναπαριστούν την ιστορία των βασανιστηρίων. Κάνοντας αυτό, ο Σεράνο δηλώνει ότι «ανέλαβε τους ρόλους τόσο του καλλιτέχνη όσο και του βασανιστή. Ως καλλιτέχνης, δείχνει στο κοινό αυτό που βλέπει. Ως βασανιστής, πρέπει να σκέφτεται σαν βασανιστής και να αναλαμβάνει τον έλεγχο. Είναι εύκολο να βασανίζεις τους ανθρώπους όταν έχεις εξουσία πάνω τους».
Οι φωτογραφίες του τοποθετούνται πάντα σε ένα συγκεκριμένο ιστορικό και κοινωνικό πλαίσιο που περιγράφει την κρίσιμη μαρτυρία ενός κόσμου σε εγκατάλειψη, τις ιστορίες και την ιδιομορφία των ατόμων, την έννοια του θανάτου και της βλασφημίας. Φωτογραφίζει όπλα, νεκρούς, εκκλησίες, νάνους, γέροντες και ζώα σε παράδοξες ερωτικές σκηνές, ανθρώπους με τεχνητά μέλη. Ο 70χρονος σήμερα Σεράνο, με καταγωγή από την Κούβα και την Ονδούρα, με σπουδές γλυπτικής και ζωγραφικής στη Σχολή Καλών Τεχνών του Μπρούκλιν, αρχίζει να φωτογραφίζει από το 1984. Θεωρεί τον εαυτό του αυτοδίδακτο φωτογράφο. Στα σχεδόν σαράντα χρόνια της δουλειάς του, αμφισβητεί συνεχώς τους θεσμούς, τις αρχές, τη διάχυτη υποκρισία στον κόσμο. Λέει, «δε νομίζω πως είμαι και πολύ καλός φωτογράφος. Δεν με ενδιαφέρει η τεχνική πλευρά της φωτογραφίας. Η φωτογραφική δουλειά μου έχει νύξεις ζωγραφικής», ωστόσο το έργο του είναι ένα κράμα των εικόνων του Ρόμπερτ Μέιπλθορπ, της Ναν Γκόλντιν και του Λάρι Κλαρκ, εικόνες σκηνοθετημένες που δεν απεικονίζουν μόνο την ορατή πραγματικότητα.
ΣE ΔΙΑΛΟΓΟ ΜΕ ΤΟ ΕΡΓΟ ΤΟΥ ΣΕΡΑΝΟ, ο 64χρονος Βρετανός Τζον Άκομφρα, με καταγωγή από την Γκάνα, ιδρυτής το 1982 του Black Audio Film Collective (BAFC), αποτυπώνει την Ελληνική κρίση σε μια βιντεοεγκατάσταση τριών ταινιών. Η ταινία «The Airport» που θα προβάλλεται από τις 16 Σεπτεμβρίου στην Κεντρική σκηνή του ΔΘΠ, εμπνέεται από το έργο δύο κινηματογραφικών ταινιών του Στάνλεϊ Κιούμπρικ (1928-1999) και του Θεόδωρου Αγγελόπουλου (1935–2012). Η ελαστική αίσθηση του χρόνου της ταινίας αναφέρεται στο 2001: Οδύσσεια του Διαστήματος (1968), ενώ η τεχνική της συνεχούς κίνησης μεταξύ της κάμερας, των χαρακτήρων και των τοποθεσιών του Αγγελόπουλου χρησιμοποιείται επίσης σε ένα ποιητικό αποτέλεσμα.
Ο τόπος που γυρίζει την ταινία του ο Άκομφα είναι μέσα στο εγκαταλελειμμένο πρώην αεροδρόμιο του Ελληνικού λίγο πριν «εξαφανιστεί» και μετασχηματιστεί σε κάτι νέο και εκεί επιχειρεί να συλλάβει και να αποτυπώσει την Ελληνική Ιστορία και να δώσει μια όψη της πρόσφατης οικονομικής κρίσης και της επίπτωσής της με ένα τρόπο ποιητικό και στοχαστικό για το παρελθόν το παρόν και το μέλλον.
