Παρασκευή βράδυ στην οικία Κατακουζηνού με την Alice Oswald

Παρασκευή βράδυ στην οικία Κατακουζηνού με την Alice Oswald Facebook Twitter
Μέρος από το κεντρικό σαλόνι. Δεσπόζουν οι πίνακες του Γουναρόπουλου. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO
0

Στη λεωφόρο Αμαλίας, απέναντι απ' το κτίριο της Βουλής και τον κήπο του Ζαππείου, δίπλα στα ΚΕΠ Συντάγματος και πάνω απ' αυτές τις καφετέριες-φούρνους που ανοίγουν νύχτα και τις έχω συνδέσει με προμήθειες πριν από την επιβίβαση στο λεωφορείο που πάει στο αεροδρόμιο, σε μια επιβλητική πολυκατοικία βρίσκεται το διαμέρισμα Κατακουζηνού. Σπίτι-μουσείο πια, ήταν ένα από τα σημαντικότερα λογοτεχνικά σαλόνια της γενιάς του '30, όπως διαβάζω στην ιστοσελίδα του. Τώρα λειτουργεί πάλι.

Βρίσκομαι στην Αμαλίας λόγω ενός ποιήματος. Το «Μνημείο Πεσόντων» (εκδόσεις Μελάνι) της σημαντικής Βρετανίδας ποιήτριας Alice Oswald αναγιγνώσκεται εδώ. Το συγκεκριμένο ποίημα συμπυκνώνει την Ιλιάδα στην αφήγηση των θανάτων κάποιων απλών ανθρώπων, τους οποίους και μνημονεύει. Εμπνέει ταπεινότητα και λαχτάρα για ζωή, ευγνωμοσύνη για το σύντομο και απρόβλεπτο πέρασμά μας απ' τον κόσμο. Μπαίνουμε σ' ένα ποίημα ή σε μια οποιαδήποτε αφήγηση μόνοι. Ακόμα και το κουτσομπολιό είναι γραπτό πια, κάτι που διαβάζεις στα σόσιαλ, στα σάιτ, στο inbox. Οι ειδήσεις, το ίδιο. Η απόλαυση της υψηλής λογοτεχνίας το ίδιο. Σ' ένα ήσυχο δωμάτιο με κλειστή την πόρτα, έτσι απολαμβάνουμε συνήθως ένα σπουδαίο έργο. Μπορεί να συζητήσουμε με κάποιον για κάτι που διαβάσαμε ταυτόχρονα, αλλά συχνά η εμπειρία είναι εντελώς απογοητευτική.

Έτσι, με παραξένεψε η ιδέα της προφορικής αφήγησης του ποιήματος της Oswald στην οικεία Κατακουζηνού. Βέβαια, τα ποιήματα είναι και για να ακούγονται. Αν η λογοτεχνία είναι ανακούφιση απ' τον πόνο, το να την ακούς είναι ταιριαστό, αφού οι παρηγοριές πιάνουν καλύτερα όταν μας τις λένε και όχι όταν μας τις γράφουν.

Η αναφορά της Oswald στον ομηρικό κόσμο, η παλαιότητα του σαλονιού, η σκέψη των ανθρώπων που ζούσαν και συνομιλούσαν εδώ μέσα, μαζί με τα πένθιμα λόγια του ποιήματος, ενισχύει μέσα μου τη γενική εντύπωση ότι απλώς μπαινοβγαίνουμε στη ροή του χρόνου.

Αλλά, και πάλι, διστάζω να πάω κάπου όπου θα μου διαβάσουν ένα ποίημα. Αν της αφήγησης προηγηθεί κάποια απ' αυτές τις βαρετές κουβέντες που διαλύουν τα ποιήματα και τα νεύρα μου; Φροντίζω να πληροφορηθώ ότι τίποτε απ' αυτά δεν θα συμβεί. Η μεταφράστρια του ποιήματος, το οποίο πραγματικά ευτύχησε στην απόδοσή του, η Μυρσίνη Γκανά, το διαβάζει. Τίποτε άλλο. Οι αναγνώσεις γίνονται Παρασκευές (ως το τέλος Ιανουαρίου).

Έτσι, βρίσκομαι στην είσοδο και χτυπώ το κουδούνι. Μια κυρία στριμώχνεται αγχωμένα πίσω μου και με ρωτάει αν πηγαίνω κι εγώ στην αφήγηση. Ξέρω τον όροφο; Φτάνοντας στο διαμέρισμα, ξεχνάμε τα άγχη μας. Το σαλόνι του σπιτιού με έργα τέχνης και φωτογραφίες της γενιάς του '30, τα μεγάλα παράθυρα δείχνουν μια Αθήνα ανοιχτή και απλωμένη, η λεωφόρος Αμαλίας από ψηλά, το κτίριο της Βουλής, ο χαμηλός φωτισμός της αίθουσας όπου πρόκειται να ακουστεί το «Μνημείο Πεσόντων», μας επιβάλλονται αμέσως.

Πιάνω μια θέση και, φυσικά, κλείνω το κινητό μου. Αφήνομαι στο ενδεχόμενο το ποίημα να με παρασύρει. Εγκαταλείπω, σύντομα, κάθε έλεγχο. Όταν περνάει από μπροστά μου μια εικόνα με ελάφια στο δάσος θέλω να σταματήσω τη ροή της αφήγησης και να γυρίσω στη συγκλονιστική φράση. Αλλά δεν μπορώ κι αυτό αρχίζει να μου αρέσει υπερβολικά. Η ταχύτητα του ποιήματος είναι η ταχύτητα της φωνής της Γκανά και όχι κάτι που μπορώ να αυξομειώσω εγώ. Οι παύσεις είναι οι δικές της παύσεις. Πολύ διαφορετική εμπειρία απ' το να διαβάζεις μόνος σου.

Όταν νιώθω την προσοχή μου να ξεφεύγει, κοιτάζω τα πρόσωπα γύρω μου. Αυτό κρατάει ελάχιστα. Το ποίημα με «τραβάει» συνέχεια, οι λέξεις κολλάνε στο κεφάλι μου και μένουν. Όταν αισθάνομαι στοιχειωδώς κουρασμένη στρέφομαι στη νύχτα απ' έξω ‒ χωρίς να κοιτάζω κάπου συγκεκριμένα έχω μια γαλήνια εντύπωση. Δεν κοιτάζω την ποιήτρια που διαβάζει, γιατί κάπως με αγχώνει που είναι τόσο κοντά μου και διαβάζει φωναχτά. Και δεν σκέφτομαι τι σκέφτονται οι γύρω μου ‒ άλλο πράγμα θα ακούει ο καθένας. Αλλά και πάλι. Μοιραζόμαστε κάτι.

Όταν η αφήγηση τελειώνει είμαι μαγεμένη. Καθυστερώ να πάρω το ασανσέρ, να βγω. Κάθομαι και χαζεύω τα περίτεχνα έπιπλα. Η αναφορά της Oswald στον ομηρικό κόσμο, η παλαιότητα του σαλονιού, η σκέψη των ανθρώπων που ζούσαν και συνομιλούσαν εδώ μέσα, μαζί με τα πένθιμα λόγια του ποιήματος, ενισχύει μέσα μου τη γενική εντύπωση ότι απλώς μπαινοβγαίνουμε στη ροή του χρόνου. Κι εκείνη την ώρα αυτή η σκέψη μού είναι εντελώς απελευθερωτική. Μ' αρέσει. Άλλωστε, είμαι ακόμα μέσα στο ποίημα. Οι λεπτομέρειες των εικόνων είναι τόσο ακριβείς και ευκρινείς που με κάνουν να σκέφτομαι την παρατηρητικότητα των ποιητών, τον πλούτο των ματιών τους και, τελικά, το πώς χίλια δυο όμορφα στοιχεία μάς προσπερνάνε κάθε δευτερόλεπτο και ούτε που το σκεφτόμαστε, μέχρι να έρθει ένα αριστούργημα και να μας δείξει τι βλέπουν οι άνθρωποι που εστιάζουν σωστά την προσοχή τους.

Ναι, οι ποιητές βλέπουν καθαρά ότι είμαστε φύλλα που πέφτουν απ' τα δέντρα και σκορπάνε. Αλλά βλέπουν και όλη την ομορφιά τριγύρω. Μου δίνει όρεξη αυτή η σκέψη: να δω πράγματα, να γίνομαι, παρατηρώντας, κάτι άλλο απ' αυτό που είμαι. Νιώθω σαν να πήγα εκκλησία και βγαίνω διαφορετική στον έξω κόσμο. Του επιτρέπω, σιγά σιγά, να με «συνεφέρει». Πρώτα στο Σύνταγμα και μετά με φίλους για ποτό. Δεν είναι όπως τις άλλες Παρασκευές. Καμία σχέση.

To άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO

Βιβλίο
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Arsenale: Το πιο ιδιαίτερο βιβλιοπωλείο θα το βρεις στην Ανάφη

Βιβλίο / Arsenale: Το πιο απρόσμενο βιβλιοπωλείο των Κυκλάδων φτιάχτηκε στην Ανάφη

Σε ένα νησί που μετρά λιγότερους από 300 μόνιμους κατοίκους, ένα παλιό καραβόσπιτο μεταμορφώθηκε σε ένα καταφύγιο πολιτισμού γεμάτο βιβλία, μουσικές και μικρούς θησαυρούς.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Μαρκ Τουέιν, «Οι περιπέτειες του Χακ Φιν»

Το πίσω ράφι / Το μυθιστόρημα του Μαρκ Τουέιν που έθαψαν οι κριτικοί και το αποθέωσε ο Χέμινγουεϊ

Στις «Περιπέτειες του Χακ Φιν» ο Μαρκ Τουέιν έπλασε τον πιο ελεύθερο ήρωα της αμερικανικής λογοτεχνίας, που αρνήθηκε τους κανόνες της κοινωνίας του και ένωσε την τύχη του με έναν σκλάβο δραπέτη.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Ο Σάχης του Ιράν και η Αμερική που δεν μπορούσε να φανταστεί την ζωή χωρίς αυτόν

Βιβλίο / Ο Σάχης του Ιράν και η Αμερική που δεν μπορούσε να φανταστεί τη ζωή χωρίς αυτόν

Ένα νέο βιβλίο με τίτλο «Βασιλεύς των Βασιλέων», όπως αποκαλούσε τον εαυτό του ο Ρεζά Παχλαβί, εστιάζει στις διαδοχικές κυβερνήσεις των ΗΠΑ που «αποδέχτηκαν πρόθυμα τις φαντασιώσεις του, τόσο για τον εαυτό του όσο και για τη χώρα του».
THE LIFO TEAM
Γωγώ Ατζολετάκη: «Οι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας δεν είναι “ληγμένα προϊόντα”»

Βιβλίο / Γωγώ Ατζολετάκη: «Οι άνθρωποι της τρίτης ηλικίας δεν είναι “ληγμένα προϊόντα”»

Σταρ Ελλάς στα νιάτα της, διακρίθηκε ως ηθοποιός, θιασάρχης, ραδιοφωνική παραγωγός, δοκιμάστηκε επίσης στη συγγραφή έχοντας κυκλοφορήσει μέχρι τώρα επτά βιβλία μαζί με το πρόσφατο «Η τρίτη άνοιξη» (εκδ. Επίμετρο), που έδωσε και το έναυσμα γι’ αυτήν τη συνέντευξη.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
O Δημήτρης Γκιώνης, οι ένδοξες μέρες της «Ελευθεροτυπίας» και το σημερινό μιντιακό σούπερ μάρκετ

Οι Αθηναίοι / O Δημήτρης Γκιώνης, οι ένδοξες μέρες της «Ελευθεροτυπίας» και το σημερινό μιντιακό σούπερ μάρκετ

Ο 81χρονος δημοσιογράφος και συγγραφέας που για δεκαετίες διηύθηνε τις πολιτιστικές σελίδες της Ελευθεροτυπίας, αφηγείται τη συναρπαστική καριέρα του στη LiFO
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Κλαίρη Μιτσοτάκη: «Η αξιοπρέπεια και η φιλία είναι τα θεμέλια της ζωής μας»

Βιβλίο / Κλαίρη Μιτσοτάκη: «Η αξιοπρέπεια και η φιλία είναι τα θεμέλια της ζωής μας»

Η σπουδαία μεταφράστρια, που έχει αφιερώσει μεγάλο μέρος της δουλειάς της στον Μαρσέλ Προυστ, μας ξεναγεί στον πολύπλοκο κόσμο του και εκφράζει τον θυμό της για την πανταχού παρούσα απάτη της εποχής μας.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Η αλήθεια για τον «Συνταγματάρχη» Πάρκερ, τον διαβόητο μάνατζερ του Έλβις Πρίσλεϊ

Βιβλίο / Η αλήθεια για τον «Συνταγματάρχη» Πάρκερ, τον διαβόητο μάνατζερ του Έλβις Πρίσλεϊ

Ένα νέο βιβλίο με τίτλο «Ο Συνταγματάρχης και ο Βασιλιάς» εξερευνά τη συναρπαστική ζωή ενός ακούραστου κομπιναδόρου που προσπαθούσε απεγνωσμένα να ανακαλύψει εκ νέου τον εαυτό του.
THE LIFO TEAM
Γνώριζαν ή όχι οι Γερμανοί για τα εγκλήματα του Χίτλερ;

Βιβλίο / Γνώριζαν ή όχι οι Γερμανοί για τα εγκλήματα του Χίτλερ;

Πότε ακριβώς χάθηκε ο πόλεμος για τον Άξονα; Ποια ήταν η πιο σημαντική μάχη του πολέμου; Πόσο «συμμέτοχος» ήταν ο Γερμανικός λαός στο ολοκαύτωμα; Σ’ αυτά τα ερωτήματα επιχειρεί να απαντήσει μια νέα ογκώδης έκδοση με τίτλο «Η συνολική ιστορία του Β' Παγκοσμίου Πολέμου».
THE LIFO TEAM
Αudiobooks: Αντί να διαβάσεις το νέο βιβλίο της Σάλι Ρούνεϊ, το ακούς

Βιβλίο / Αudiobooks: Αντί να διαβάσεις το νέο βιβλίο της Σάλι Ρούνεϊ, το ακούς

Είναι νωρίς να πούμε πως αυτά τα ηχητικά λογοτεχνικά αρχεία μπορούν να αντικαταστήσουν το βιβλίο. Είναι όμως μια υπέροχη λύση για όσους θέλουν να διαβάσουν αλλά δεν έχουν χρόνο ή έχουν μπλοκάρει με το κανονικό διάβασμα.
ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ
«Στα τέσσερα»: Το πιο καυτό και αμφιλεγόμενο βιβλίο του φετινού καλοκαιριού

Βιβλίο / «Στα τέσσερα»: Το πιο καυτό και αμφιλεγόμενο βιβλίο του φετινού καλοκαιριού

«Κάποιες το λάτρεψαν, άλλες το σιχάθηκαν»: Το βιβλίο της Miranda July για την ερωτική περιπλάνηση μιας γυναίκας στη μέση ηλικία που χαρακτηρίστηκε ως «το πρώτο μεγάλο μυθιστόρημα για την περιεμμηνόπαυση», είναι η λογοτεχνική επιτυχία της χρονιάς.
THE LIFO TEAM
Πατρίτσια Χάισμιθ: «Ο κόσμος και τα μαρτίνι του είναι δικά μου!»

Βιβλίο / Πατρίτσια Χάισμιθ: «Ο κόσμος και τα μαρτίνι του είναι δικά μου!»

Τα πολυσυζητημένα ημερολόγια της Χάισμιθ αποκαλύπτουν κρυφές σκέψεις της συγγραφέως του «Ταλαντούχου κύριου Ρίπλεϊ», τους άγνωστους έρωτες και την εξάρτησή της από τη γραφή και το αλκοόλ.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ