Νεκρά θαλασσοπούλια

Νεκρά θαλασσοπούλια Facebook Twitter
Ο συγγραφέας και ο σκύλος του. Φωτογραφία: Dag Nordsveen.
0

Ένας αστυνόμος συγγραφέας αστυνομικών

Το πραγματικά εντυπωσιακό με τα σκανδιναβικά αστυνομικά μυθιστορήματα είναι πως, στις περισσότερες και πιο χαρακτηριστικές περιπτώσεις, εκκινούν μεν από ένα μεμονωμένο και τοπικά περιορισμένο χαρακτηριστικό, αλλά καταφέρνουν —χωρίς σχεδόν να το καταλάβεις— να ξεφύγουν από αυτό και να απλωθούν σιγά-σιγά σε ένα πολύ πιο ευρύ πεδίο: τα πάντα μοιάζουν να ενώνονται κάτω από τον παγωμένο και αδιάφορο βόρειο ουρανό. Ένα έγκλημα τιμής σε κάποιο απόμακρο χωριό μπορεί να γίνει αιτία για να ξετυλιχτεί ένα μεγάλο, μπερδεμένο και βρόμικο κουβάρι που θα αποκαλύψει ένα πολυπλόκαμο έγκλημα. Μία ληστεία που κατέληξε σε αιματοχυσία ίσως αναγκάσει τους ντετέκτιβ που θα την ερευνήσουν να αναμετρηθούν με τους προσωπικούς τους δαίμονες ή και να ταξιδέψουν σε γειτονικές ή μακρινές χώρες, όπου θα βρεθούν αντιμέτωποι με κάτι πολύ πιο σύνθετο, κάτι «παγκοσμιοποιημένο», όπως ακριβώς συμβαίνει στο «Έγκλημα στα φιόρδ». Χωρίς να μένουν στο who dunnit, πολλοί Σκανδιναβοί συγγραφείς ενδιαφέρονται να καλύψουν μέσω των ιστοριών που αφηγούνται μεγάλες εκτάσεις του επιστητού, πράγμα που ενδεχομένως συνιστά και έναν από τους λόγους που τα μυθιστορήματά τους είναι τόσο δημοφιλή: αν μας επιτρέπεται η παρατήρηση, δεν πολλαπλασιάστηκαν από τη μια μέρα στην άλλη οι αναγνώστες των αστυνομικών βιβλίων, αλλά οι αναγνώστες των κοινωνικών μυθιστορημάτων βρέθηκαν ξαφνικά να διαβάζουν αστυνομικά χωρίς να ήταν αυτή η αρχική πρόθεσή τους. Και πολύ καλά έκαναν, ορισμένως.

Ο Horst γράφει ένα ρεαλιστικό μυθιστόρημα, και το «Έγκλημα στα φιόρδ» είναι απολαυστικό ακριβώς γιατί επενδύει στην πραγματικότητα, πατά γερά στα πόδια του και δίνει στα πράγματα την ορθή τους διάσταση.

O Horst, πάλι, είναι μία ειδική κατηγορία σχεδόν από μόνος του, και αυτό για έναν προφανή λόγο: υπήρξε υψηλόβαθμος Νορβηγός αστυνομικός, ξέρει τη δουλειά καλά και από πρώτο χέρι, από μέσα, έχει πάρει ενεργό μέρος στη διαλεύκανση πολλών υποθέσεων, και ξεκινά, έτσι, με μεγάλο αβαντάζ απέναντι στους περισσότερους συναδέλφους του. Γράφαμε, στο σημείωμα για τη «Φάρμα» του Τομ Ρομπ Σμιθ: «Τα περισσότερα [σκανδιναβικά αστυνομικά] είναι καθαρά police procedural, καθώς οι πρωταγωνιστές τους είναι αστυνομικοί ντετέκτιβ, ή ομάδες αστυνομικών, επιθεωρητές και οι υφιστάμενοί τους, που αναλαμβάνουν τη μεθοδική διαλεύκανση σκοτεινών υποθέσεων δολοφονιών, κακοποίησης, διαφθοράς, εμπορίας ναρκωτικών ή λευκής σαρκός». Ακριβώς το στοιχείο του Horst. Ο οποίος μάλιστα, ως γνώστης του αντικειμένου, δεν παίρνει καμία πρωτοβουλία με σκοπό να μας ξαφνιάσει ή να μας εντυπωσιάσει. Αντιθέτως, παρουσιάζει την αστυνομική έρευνα όπως είναι: κάτι μεθοδικό αλλά αργό, χωρίς πολλές εξάρσεις —παρά μόνο τις απαραίτητες—, βασισμένο στην ενδελεχή εξέταση των στοιχείων και βέβαια στις πληροφορίες, ή και σε πολύ μικρά κομματάκια πληροφοριών, και μάλιστα αντλημένων από τα πιο απίθανα μέρη —όταν δεν έρχονται από πληροφοριοδότες, από «καρφιά»—, και όχι στα άσκοπα τρεχαλητά, στους άνευ λόγου πυροβολισμούς ή στον υποτιθέμενο ηρωισμό κάποιων πολύ όμορφων και αδικαιολόγητα δυναμικών υπηρετών του νόμου. Ο αστυνομικός ερευνητής Βίλιαμ Βίστιν είναι ένας κουρασμένος επαγγελματίας, φορτωμένος έγνοιες, με το μισό μυαλό του στη δημοσιογράφο και επίδοξη συγγραφέα αστυνομικών μυθιστορημάτων κόρη του και στα δικά της προσωπικά προβλήματα, καλός στη δουλειά του, φιλότιμος, έξυπνος, πολύπειρος, αλλά με κανέναν τρόπο υπερήρωας. Είναι απολύτως ανθρώπινος. Και γι' αυτό γοητευτικός. 

Ο Horst γράφει ένα ρεαλιστικό μυθιστόρημα, και το «Έγκλημα στα φιόρδ» (η έβδομη περιπέτεια του Βίλιαμ Βίστιν: θα διαβάζαμε ευχαρίστως και τις προηγούμενες) είναι απολαυστικό ακριβώς γιατί επενδύει στην πραγματικότητα, πατά γερά στα πόδια του και δίνει στα πράγματα την ορθή τους διάσταση. Όλα αυτά δεν σημαίνουν πως από το βιβλίο λείπει η δράση και η καθαρόαιμη περιπέτεια. Κάθε άλλο. Αλλά μπαίνουν πάντα σε δεύτερη μοίρα, καθώς εδώ παίρνει το πάνω χέρι η πραγματική ζωή — τα πράγματα ως έχουν: η φτώχεια, η βία της καθημερινότητας, το διεθνές έγκλημα, η κοινωνική και οικονομική ανισότητα, η βουλιμία και η φιλαργυρία. Και το άγριο, όμορφο τοπίο της νορβηγικής υπαίθρου.

Η πόλη με τα δύο πρόσωπα

Ο Βίλιαμ Βίστιν —μέσω ενός παζλ στο οποίο θα μπερδευτούν έμποροι ναρκωτικών, μυστικοί πράκτορες της αστυνομίας, κλέφτες εξοχικών, μία σειρά από πτώματα και πολλά νεκρά θαλασσοπούλια— θα αναγκαστεί να ταξιδέψει στη Λιθουανία, στο Βίλνιους (ο Horst έκανε πράγματι αυτό το ταξίδι, καθώς και όλη την έρευνα που απαιτήθηκε), όπου θα πέσει επάνω στα δύο πρόσωπα της πόλης:

Από το πίσω κάθισμα του αστυνομικού αυτοκινήτου έβλεπαν τους δρόμους γεμάτους από τη νέα γενιά που είχε μετασχηματίσει τη Λιθουανία από μία πρώην Σοβιετική Δημοκρατία σε μία σύγχρονη κοινωνία. Το Βίλνιους ήταν μία κοσμοπολίτικη πρωτεύουσα που θύμιζε κατά πολλούς τρόπους την Κοπεγχάγη ή το Παρίσι, με ένα συνδυασμό από πολυσύχναστους εμπορικούς δρόμους, γραφικές πλατείες και δρομάκια. Μοντέρνα εμπορικά κέντρα, αλυσίδες καταστημάτων, υπαίθρια καφέ και μπουτίκ με ακριβά ρούχα σχεδιαστών — κατά κανέναν τρόπο αυτό που περίμενε ο Βίστιν.

 

Αργότερα όμως, τη νύχτα, η εικόνα θα αλλάξει εντελώς:

Η εικόνα ήταν όλο αντιθέσεις: καλοντυμένοι άντρες και στολισμένες γυναίκες με ελαφριά ρούχα περνούσαν βιαστικοί πλάι του, ενώ στα πεζοδρόμια ζητιάνοι ικέτευαν για μία βοήθεια από τις ευγενικές ψυχές. Ένας άντρας χωρίς χέρια και πόδια ήταν δεμένος σε κάτι που έμοιαζε με πατίνι και προχωρούσε με τη βοήθεια δύο μπαστουνιών. «Βοηθήστε με, σερ», έλεγε. «Βοήθεια! Όχι φαΐ! Όχι σπίτι!» [...] Μετά από δέκα λεπτά δρόμο με το αυτοκίνητο, άρχισαν και τα κτίρια να αραιώνουν αισθητά. Πέρασαν από παλιά ξύλινα σπίτια με φανερή τη φθορά του χρόνου και φάρμες-νεκροταφεία κατεστραμμένων αυτοκινήτων, αυτοσχέδιες καλύβες, διαβρωμένους σηπτικούς βόθρους με κότες να τσιμπολογούν γύρω-γύρω. Σε κάποιο σημείο ένα γουρούνι έσκαβε με το ρύγχος του ένα σωρό κοπριάς. Εδώ και εκεί υπήρχαν ταμπέλες γραμμένες με το χέρι για διάφορα λαχανικά που πωλούνταν.

 

Αλλά εκεί όπου ο Horst δίνει τον καλύτερό του εαυτό στις εκτός Νορβηγίας περιπλανήσεις του ήρωά του είναι στην περιγραφή του μεγαλύτερου υπαίθριου παζαριού κλεμμένων αντικειμένων στον κόσμο, το Γκαριουνάι έξω από το Βίλνιους, που εκτείνεται σε μήκος πολλών εκατοντάδων μέτρων και ζει περί τους 70.000 ανθρώπους: μία παραγκούπολη, ένα αυτοσχέδιο εμπορικό κέντρο, όπου μπορείς να βρεις τα πάντα σε εξωφρενικά χαμηλές τιμές — με τη μόνη διαφορά πως το καθετί εκεί πέρα είναι κλεμμένο από διάφορες δυτικές χώρες, και ιδίως φυσικά τις γειτονικές με τη Λιθουανία. Η σύνδεση ανάμεσα στο Γκαριουνάι και τα μαγευτικά φιόρδ είναι περισσότερο σκληρή παρά αναπάντεχη, και ο Horst βρίσκει ευκαιρία εδώ να αναπτύξει και μία μικρή πολιτικοοικονομική πραγματεία, που βρήκαμε πολύ ενδιαφέρουσα και με την οποία συμφωνούμε απολύτως. Ο αναγνώστης θα καταλάβει και θα κρίνει.

Ο Jørn Lier Horst και ο Βίλιαμ Βίστιν μάς θύμισαν πολύ τον Κουρτ Βαλάντερ του Henning Mankell, που παραμένει ένα αρχετυπικό μέγεθος της σκανδιναβικής αστυνομικής λογοτεχνίας. Χωρίς τον απόλυτο πεσιμισμό του Σουηδού συναδέλφου του, αλλά πατώντας και αυτός γερά στη γη, ρεαλιστής, πραγματιστής, μεθοδικός και πεισματάρης, ο Βίλιαμ Βίστιν είναι το νορβηγικό ανάλογό του.

Βιβλίο
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Πού οφείλεται η διαχρονική ισχύς του «Μικρού Πρίγκιπα»;

Βιβλία και Συγγραφείς / Πού οφείλεται η διαχρονική ισχύς του «Μικρού Πρίγκιπα»;

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητάει με την παιδαγωγό, συγγραφέα και κριτικό βιβλίων για παιδιά Μαρίζα Ντεκάστρο για το φιλοσοφικό παραμύθι του Αντουάν ντε Σαιντ-Εξυπερύ που κλείνει φέτος τα 80 του χρόνια.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Η Πάμελα Άντερσον εξορκίζει με το βιβλίο της τα φαντάσματα και τα στερεότυπα του χθες

Βιβλίο / Η Πάμελα Άντερσον εξορκίζει με το βιβλίο της τα φαντάσματα και τα στερεότυπα του χθες

Στην αυτοβιογραφία της που έχει τίτλο “Love, Pamela”, η 55χρονη σταρ προσκαλεί το κοινό να κάνει τώρα αυτό που ίσως του ήταν δύσκολο να κάνει στα ‘90s: να χαρεί και να γελάσει μαζί της, όχι εις βάρος της.
THE LIFO TEAM
Ο Άντονι Μάρα και το La, La, Land της πολιτικής προπαγάνδας

Βιβλίο / Ο Άντονι Μάρα και το Χόλιγουντ της πολιτικής προπαγάνδας

Με το νέο του επικό μυθιστόρημα «H Mercury παρουσιάζει» ο Άντονι Μάρα ρίχνει φως στους μηχανισμούς προπαγάνδας που αναπτύχθηκαν στο Χόλιγουντ, στον ρατσισμό και στα κυρίαρχα ζητήματα ταυτότητας.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Χρύσα Μαλτέζου: «Οι Έλληνες έχουμε φιλότιμο, αλλά μας ελκύει αφάνταστα το ραχάτι»

Αρχαιολογία & Ιστορία / Χρύσα Μαλτέζου: «Για τον Θεό, δεν ρέει το αίμα του Περικλή στις φλέβες μας»

Η σημαντική Ελληνίδα ιστορικός και πρώην διευθύντρια του Ελληνικού Ινστιτούτου Βυζαντινών και Μεταβυζαντινών Σπουδών Βενετίας αφηγείται την ζωή της με αφετηρία την Αλεξάνδρεια μιας άλλης εποχής.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Τι μου έμαθε για τον σεξισμό και την αρρενωπότητα η ραπ

Μουσική / Τι μου έμαθε για τον σεξισμό και την αρρενωπότητα η ραπ

Η έρευνα του Κώστα Σαββόπουλου για τη ραπ, το πιο παρεξηγημένο (και άγνωστο για τον πολύ κόσμο) μουσικό είδος σε παγκόσμιο και ελληνικό επίπεδο, κυκλοφορεί σε ένα βιβλίο που βάζει στη θέση τους πολλά πράγματα.
M. HULOT
Όιγκεν Ρούγκε «Τις μέρες που λιγόστευε το φως»

Το πίσω ράφι / Όιγκεν Ρούγκε: Αποχρώσεις ζωής στην πρώην Ανατολική Γερμανία

Στο πολυδιαβασμένο μυθιστόρημά του «Τις μέρες που λιγόστευε το φως», ο Γερμανός συγγραφέας αφηγείται την ιστορία μιας υποδειγματικής σοσιαλιστικής οικογένειας - της δικής του οικογένειας.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
ΤΡΙΤΗ 31/01-Ο ρόλος των Ελλήνων στη διαμόρφωση της Αιγύπτου

Βιβλία και Συγγραφείς / Ο ρόλος των Ελλήνων στη διαμόρφωση της Αιγύπτου

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητάει με τον ιστορικό Αλέξη Κιτροέφ για τους Αιγυπτιώτες Έλληνες, τη μεγάλη παροικία της Αιγύπτου που επηρέασε τη διαμόρφωση της σύγχρονης χώρας του Νείλου, με αφορμή το βιβλίο του «Οι Έλληνες και η διαμόρφωση της Νεότερης Αιγύπτου».
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Ρόντρικ Μπίτον: «Η ιστορική συνέχεια του ελληνισμού δεν εδράζεται στην κοινή καταγωγή αλλά στη γλώσσα»

Βιβλίο / Ρόντρικ Μπίτον: «Η ιστορική συνέχεια του ελληνισμού δεν εδράζεται στην κοινή καταγωγή αλλά στη γλώσσα»

Μια συνομιλία με ιστορικές, γλωσσολογικές, πολιτιστικές όσο και πολιτικές προεκτάσεις με τον γνωστό Σκωτσέζο ακαδημαϊκό και ελληνιστή με αφορμή την κυκλοφορία του τελευταίου του πονήματος «Έλληνες - Μια παγκόσμια ιστορία» και στα ελληνικά.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
ΠΑΡΑΣΚΕΥΗ Δέκα πρόσφατες σημαντικές εκδόσεις για το Ολοκαύτωμα

Βιβλίο / Δέκα πρόσφατες σημαντικές εκδόσεις για το Ολοκαύτωμα

Μια επιλογή από τις πρόσφατες εκδόσεις, συγκεκριμένα των τριών τελευταίων ετών, που διαχειρίζονται την τραυματική μνήμη της Σοά, από μυθιστορήματα έως δοκίμια και εφηβικά αναγνώσματα με αφορμή την Ημέρα Μνήμης των Θυμάτων του Ολοκαυτώματος.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Χανίφ Κιουρέισι «Κάτι έχω να σας πω»

Το πίσω ράφι / «Κάτι έχω να σας πω»: Oι πολλές ταυτότητες του Χανίφ Κιουρέισι

Περιπλανώμενος ανάμεσα στο Λονδίνο της νιότης του και στο Λονδίνο της εποχής του Τόνι Μπλερ, ο Βρετανός συγγραφέας ανακεφαλαιώνει προσφιλή του θέματα όπως η φυλετική ταυτότητα και τα όρια της σεξουαλικής ελευθερίας.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Πώς η αρχαιολογία συνδέεται με την αποικιοκρατία και τον ρατσισμό και τι είναι η αρχαιογενετική;

Βιβλία και Συγγραφείς / Πώς η αρχαιολογία συνδέεται με την αποικιοκρατία και τον ρατσισμό;

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητάει με τον Γιάννη Χαμηλάκη, καθηγητή Αρχαιολογίας και Νεοελληνικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Brown των ΗΠΑ, για το βιβλίο «Αρχαιολογία, έθνος και φυλή», που συνυπογράφει με τον Ράφαελ Γκρίνμπεργκ, καθηγητή Αρχαιολογίας στο πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ

σχόλια

Δεν υπάρχει δυνατότητα σχολιασμού

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ