«Άθελά μου η ζωή μου μπλέχτηκε μέσα στην Ιστορία κι έγινα κι εγώ ένα κομμάτι της. Το συγγραφικό μου λοιπόν έργο, θέλω δεν θέλω, είναι γεμάτο Ιστορία. Αν πέτυχα να κάνω τα παιδιά να την ακούσουν τουλάχιστον, το μέλλον θα δείξει», έλεγε η Άλκη Ζέη, μία από τις μεγαλύτερες Ελληνίδες συγγραφείς και μια γυναίκα που άφησε πολύτιμη παρακαταθήκη για τις επόμενες γενιές αναγνωστών.
Έζησε μια μυθιστορηματική ζωή με συνεχείς μετακινήσεις, αυτοεξορία, συναντήσεις και αξέχαστα βιώματα. Ένας πολυτάραχος βίος και ένα λογοτεχνικό έργο που άφησε βαθύ αποτύπωμα στα ελληνικά γράμματα. Στην πολυετή πορεία της έλαβε σημαντικές διακρίσεις και βραβεύσεις. Πολυδιαβασμένη και πολυμεταφρασμένη, με βιβλία που αγαπήθηκαν από μικρούς και μεγάλους. Θυμάμαι τις φορές που βρέθηκα στο διαμέρισμά της στη λεωφόρο Αλεξάνδρας, ένα σπίτι γεμάτο ανεξίτηλες στιγμές και αναμνήσεις. Φυσικά, όλες οι σημειώσεις της ήταν πάντα με μολύβι φάμπερ νούμερο δύο, που ήταν τοποθετημένο στο μαρμάρινο τραπέζι της κουζίνας.
Όταν μου ζήτησε το Μεταίχμιο να γράψω ένα βιβλίο για την Άλκη Ζέη, τρελάθηκα από τη χαρά μου. Δεν δίστασα ούτε στιγμή! Μου δινόταν η ευκαιρία να γράψω κάτι διαφορετικό για τη φίλη μου, κάτι πέρα από τα συνηθισμένα κριτικά σημειώματα για τα βιβλία της.
Όλα αυτά και άλλα πολλά μού ήρθαν στο μυαλό καθώς ξεφύλλιζα το απολαυστικό βιβλίο της Μαρίζας Ντεκάστρο με τον τίτλο «Άλκη Ζέη – Μάτια σαν γαλάζια θάλασσα», το οποίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Μια πρωτότυπη έκδοση που αναμένεται να συγκινήσει τους αναγνώστες κάθε ηλικίας και να τους ταξιδέψει στους σημαντικότερους σταθμούς του πολυσήμαντου συγγραφικού κόσμου της συγγραφέως. Ειδικότερα, έχουμε την ευκαιρία να γνωρίσουμε την πολυδαίδαλη, πλούσια σε γεγονότα, εμπειρίες και συναισθήματα ζωή της αλλά και το βραβευμένο έργο της, ανακαλύπτοντας δύσκολες αλλά και χαρούμενες στιγμές με ζωντανό, σχεδόν κινηματογραφικό τρόπο.
Η Μαρίζα Ντεκάστρο σπούδασε στη Σορβόνη παιδαγωγικά και λογοτεχνία για παιδιά και νέους. Γράφει βιβλία γνώσεων για παιδιά και μεταφράζει λογοτεχνία για νέους και ενηλίκους. Σε αυτό της το εγχείρημα φιλοτεχνεί μια πλούσια και μοναδική εικονογραφημένη βιογραφία. Πρόκειται για ένα πολύ χρήσιμο εκπαιδευτικό εργαλείο που προσφέρει πανοραμική επισκόπηση του τρόπου σκέψης της Ζέη στη σχεδόν εκατόχρονη ζωή της, που είναι συνυφασμένη με την Iστορία και τη λογοτεχνία. Είναι εμπλουτισμένο με ένα εντυπωσιακό εικονογραφικό υλικό, χρονολογικές λεπτομέρειες και σημεία αναφοράς μιας πολυτάραχης πορείας.
Η Μαρίζα Ντεκάστρο λέει για το βιβλίο της: «Όταν μου ζήτησε το Μεταίχμιο να γράψω ένα βιβλίο για την Άλκη Ζέη, τρελάθηκα από τη χαρά μου. Δεν δίστασα ούτε στιγμή! Μου δινόταν η ευκαιρία να γράψω κάτι διαφορετικό για τη φίλη μου, κάτι πέρα από τα συνηθισμένα κριτικά σημειώματα για τα βιβλία της. Επειδή η Άλκη ήταν φίλη, διαβάζαμε τα βιβλία μας η μία της άλλης, κάναμε διακοπές στο σπίτι της στο Πήλιο… Ήταν και μέντοράς μου, αφού με εισήγαγε στην παιδική λογοτεχνία. Έχω γράψει κι αν έχω γράψει για την Άλκη Ζέη, αυτό το βιβλίο που θα διαβάσετε όμως είναι διαφορετικό. Η ματιά μου εδώ είναι αλλιώτικη, γιατί από τη μια πλημμύριζα με συναισθήματα και από την άλλη έπρεπε να γράψω τη βιογραφία της. Χρειαζόταν, λοιπόν, να ταιριάξω συναισθήματα και αναμνήσεις με μαρτυρίες βασισμένες στα γραπτά και τις απόψεις της, ώστε όλα να γίνουν μια βιογραφία που θα ενδιέφερε τους αναγνώστες της και το ευρύ κοινό. Όταν γράφεις μια βιογραφία, ανατρέχεις σε πηγές, και αυτό έκανα. Πρώτη πηγή, το ξαναδιάβασμα του έργου της. Ξεκίνησα, λοιπόν, με τη νιοστή ανάγνωση όλων των γραπτών της. Τα βιβλία της τα ξέρω απέξω και ανακατωτά. Κι αν όμως μου είχε διαφύγει κάτι που το είχα προσπεράσει γιατί μου είχε φανεί μικρό και χωρίς σημασία; Πράγματι, υπήρχαν πολλά –σκέτες προτάσεις, μια ιδέα, ένα σύντομο απόσπασμα από κάποιο μυθιστόρημα– που μπήκαν στο βιβλίο».
Και συνεχίζει: «Στα αυτοβιογραφικά έργα της για ενήλικες βρήκα γεγονότα, τη ροή της ζωής της διανθισμένη με τα χίλια δυο που την απασχολούσαν. Στα παιδικά βιβλία βρήκα τις ιδέες της για το πώς έγραφε, τη σύνθεση, τους χαρακτήρες, τα θέματα, τη σύνδεσή τους με την Ιστορία και τη δική της ιστορία, αλλά κυρίως με την παιδαγωγική της, αυτά τα οποία την έκαναν την πρώτη από τις σπουδαιότερες Ελληνίδες συγγραφείς για παιδιά. Ωστόσο η μεγαλύτερη πηγή ήταν όσα είχαμε πει και ζήσει από κοντά στη διάρκεια των χρόνων, από το 1973 μέχρι τον θάνατό της. Έπρεπε όλα να συντεθούν σε έναν εκ των υστέρων διάλογο και επιπλέον να ειπωθούν και με τα δικά της λόγια, ώστε να φανεί το ανήσυχο πνεύμα της, το μαχητικό, το γενναιόδωρο, το γεμάτο χιούμορ».
Διαβάζω ένα απόσπασμα από το βιβλίο: «Όταν έφυγε από τη ζωή η Άλκη Ζέη, οι δικοί της άνοιξαν συρτάρια και ντουλάπια για να τακτοποιήσουν τα αρχεία της. Κι εκεί βρέθηκε, ανάμεσα στα χαρτιά της, όπως συμβαίνει πολλές φορές με τους συγγραφείς, μια ανέκδοτη ιστοριούλα με τίτλο ΤΙΤΛΟΣ. Η αφιέρωση έγραφε: "Στον Αντώνη που δεν τρώει πεπόνι". Ήταν ένα δωράκι για τον εγγονό της που τον λένε Αντώνη. Η υπογραφή, Κούλι Άντερσεν, που την είχε γράψει με το χέρι της, ήταν πολύ μυστήρια. Βέβαια, όλοι ήξεραν ότι Κούλι ήταν το χαϊδευτικό της. Αλλά Άντερσεν; Τι γύρευε ο μεγάλος παραμυθάς στο δώρο της γιαγιάς Άλκης; Έστησε παιχνίδι, συγγραφικό, η Άλκη! Πήρε τον Μολυβένιο Στρατιώτη του Χανς Κρίστιαν Άντερσεν, εμπνεύστηκε από τη δυστυχία του κουτσού στρατιωτάκου κι έγραψε την ιστορία ενός ταλαίπωρου, άχρηστου Πόκεμον». Αυτή ήταν η μεγάλη κυρία της παιδικής και εφηβικής λογοτεχνίας.
Και σε ένα άλλο σημείο διακρίνουμε την άσβεστη αγάπη της για τους νέους: «Την αγάπησαν την Άλκη οι νεαροί αναγνώστες επειδή ήταν ειλικρινής, σεβόταν κι έπαιρνε στα σοβαρά τις σκέψεις τους. Και αν κάτι τους δίδασκε, δεν ήταν από καθέδρας και δασκαλίστικο, αλλά βγαλμένο μέσα από τη ζωή της και τις αξίες της. Την εκτίμησαν οι εκπαιδευτικοί και οι γονείς για τον τρόπο να μιλάει στα παιδιά και στους νέους για καθετί, δύσκολο ή απλό. Ωστόσο, ήταν η Άλκη των παιδιών».
Αναμφίβολα, πρόκειται για μια καλαίσθητη έκδοση με μεγάλο εικαστικό ενδιαφέρον, η οποία αποκαλύπτει τον πολύπτυχο χαρακτήρα και τη σύνθετη προσωπικότητα της πολυαγαπημένης συγγραφέως που έζησε μια ζωή σαν παραμύθι και με τη λογοτεχνική της ματιά καθόρισε μια ολόκληρη εποχή.
