Στην καρδιά της Νέας Σμύρνης, λίγο πιο πέρα από την πλατεία, άνοιξε ένα νέο βιβλιοπωλείο που φιλοδοξεί να γίνει στέκι, καταφύγιο για τους αναγνώστες που θέλουν να μείνουν στον χώρο για ώρα και να περιπλανηθούν ανάμεσα σε πάγκους και ράφια. Το όνομά του είναι Penny Lane, από τον πρώτο δίσκο βινυλίου που αγόρασε η ιδιοκτήτριά του, με το ταιριαστό με το τραγούδι των Beatles όνομα Πέννυ Μοσχογιάννη.
Το γαλάζιο βιβλιοπωλείο είναι φωτεινό και ολοκαίνουριο, ενώ το ισόγειό του είναι περίπου 70 ωφέλιμα τετραγωνικά μέτρα και το πατάρι του, που έχει διαμορφωθεί σαν καθιστικό με τραπεζάκι, καναπέ και βιβλιοθήκες, είναι άλλα 40 τ.μ. Μπορεί κανείς ανενόχλητος να διαβάσει και ολόκληρο βιβλίο, αν θέλει.
Η σχέση της Πέννυς με το βιβλίο άρχισε από μικρή ηλικία και έγινε μια σχέση μόνιμη, με τα πάνω της και τα κάτω της, όπως είναι όλες οι ζωντανές σχέσεις. Μεγάλωσε σε ένα σπίτι με βιβλία και γονείς που διάβαζαν και όταν αποφάσισε να σπουδάσει γραφιστική, δουλεύοντας παράλληλα, τι πιο φυσικό από το να αναζητήσει εργασία σε βιβλιοπωλείο. Η αρχή έγινε δουλεύοντας στο Λυχνάρι, ένα μικρό συνοικιακό βιβλιοπωλείο, έναν χώρο οικείο, που φώτισε τη ζωή της.
«Καθώς έχω μόλις δύο μήνες που άνοιξα, ακόμα είμαι σε φάση επεξεργασίας σχετικά με το ποιες θεματογραφίες θα ενισχύσω και ποιες θα ελαττώσω. Το σίγουρο είναι πως το παιδικό βιβλίο πρέπει να έχει τιμητική θέση, καθώς έχω τη χαρά να έχω πολλούς μικρούς πελάτες στη γειτονιά».
«Η δουλειά μου στην αρχή ήταν να φέρνω τις παραγγελίες των πελατών από τους εκδοτικούς οίκους στο κέντρο. Έτσι έμαθα το κέντρο της Αθήνας από άκρη σε άκρη, μάθαινα για νέα βιβλία, γνώριζα ανθρώπους του χώρου, εκδότες, πρακτορεία εκδοτικών οίκων, “ψήθηκα” στη δουλειά, που λένε. Με τη γραφιστική που σπούδασα ασχολήθηκα ελάχιστα, όχι γιατί δεν με ενδιέφερε, ίσα ίσα, είναι ένα δημιουργικό επάγγελμα, απλώς ένιωθα έξω από τα νερά μου. Ένιωθα αποκομμένη και μόνη. Μου έλειπε η επικοινωνία με τους αναγνώστες και η σχέση που είχα δημιουργήσει μαζί τους. Όταν έκλεισε το μικρό βιβλιοπωλείο της γειτονιάς, εργάστηκα σε διάφορους εκδοτικούς οίκους και βιβλιοπωλεία για πάνω από 25 χρόνια, αποκομίζοντας πολλές καλές αλλά και δύσκολες εμπειρίες», λέει.
Όπως συμβαίνει με πολλούς παλιούς συναδέλφους της που άνοιξαν δικά τους βιβλιοπωλεία, έτσι και η Πέννυ, αν και δούλεψε με επιτυχία σε άλλες δουλειές, κατάλαβε ότι θα ήταν ευτυχισμένη μόνο κοντά στον κόσμο των βιβλίων.
«Το βιβλίο είναι ένα εμπορικό προϊόν αλλά πρωτίστως είναι ένα προϊόν πολιτισμού. Η χαρά που σου δίνει, λοιπόν, δεν είναι η πώληση αυτή καθαυτή αλλά η διεργασία μέχρι την πώληση. Από τη στιγμή που ανοίγεις την κούτα, το πιάνεις στα χέρια σου, το βάζεις στο ράφι, μέχρι τη στιγμή που το αποχωρίζεσαι γιατί κάποιος το παίρνει σπίτι του! Ίσως ακούγονται κάπως ρομαντικά όλα αυτά, μα εγώ μέσα στο βιβλιοπωλείο μου αισθάνομαι προστατευμένη και ασφαλής από τη δύσκολη καθημερινότητα που πολλές φορές πρέπει να αντιμετωπίσουμε», λέει.
Η απόφαση να ανοίξει δικό της βιβλιοπωλείο είχε παρθεί πολλά χρόνια πριν· στην ουσία ήταν κάτι που ήθελε πάντα. Για το βιβλίο σχεδόν πάντα είναι δύσκολη εποχή, γιατί πολλοί το θεωρούν είδος πολυτελείας, εκείνη όμως ρίσκαρε και κατάφερε τελικά να νοικιάσει αυτόν τον πανέμορφο χώρο που ήταν τσαγερί στη δεκαετία του ’90 και βρήκε καλούς, συμπαθείς και υποστηρικτικούς ιδιοκτήτες μέσα στην τρέλα της εποχής, με τα νοίκια να είναι στα ύψη.
«Το όνειρό μου πάντα ήταν να ανοίξω ένα γενικό βιβλιοπωλείο, έτσι ώστε και ο πιο απαιτητικός αναγνώστης να βρει κάτι που μπορεί να τον ενδιαφέρει. Για μένα το πιο κολακευτικό σχόλιο είναι όταν μου λένε “τι ωραία βιβλία έχετε!”. Δίνω μεγάλη έμφαση στις καλές μεταφράσεις. Το ξέρετε καλά πως ένα κείμενο χάνει τη μισή του αξία αν δεν αποδοθεί όπως του αξίζει. Μπορεί να αδικηθεί τρομερά. Στο Penny Lane μπορείτε να βρείτε πεζογραφήματα κλασικά και σύγχρονα, ποίηση, δοκίμια, θεατρικά, βιβλία ψυχολογίας και αυτογνωσίας, παιδικά για όλες τις ηλικίες και φυσικά Ιστορία, φιλοσοφία, πολιτική, οικονομία, κοινωνιολογία.
Ξεκινώ σιγά σιγά και μια γωνία με κάποιους τίτλους, λογοτεχνίας κυρίως, στα αγγλικά. Στο μέλλον θα ήθελα να φτιάξω και ένα διαδικτυακό βιβλιοπωλείο το οποίο θα λειτουργεί συμπληρωματικά. Αν και η επίσκεψη σε ένα βιβλιοπωλείο είναι μια μοναδική έξοδος και διέξοδος, θα πω, υπάρχουν πολλοί φίλοι αναγνώστες που είτε είναι δύσκολο να μετακινηθούν είτε προτιμούν την ιδιωτικότητά τους. Το καταλαβαίνω και το σέβομαι απόλυτα. Ακόμα και στο βιβλιοπωλείο μου, αν κάποιος χρειάζεται την επικοινωνία, είμαι εκατό τοις εκατό διαθέσιμη, ειδάλλως, αν κάποιος προτιμά την ησυχία του, γίνομαι και αόρατη αν χρειαστεί. Νομίζω από τα μεγαλύτερα προσόντα ενός βιβλιοπώλη είναι να ξέρει πότε να σταματά. Αυτό γενικά με γοητεύει και στη ζωή εκτός βιβλιοπωλείου. Ένα χαρακτηριστικό που ψάχνω στους ανθρώπους είναι να ξέρουν πότε να σταματούν», λέει.
Αν και το διάβασμα αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ζωής της, αυτό που αγαπά περισσότερο στη δουλειά της είναι η σύνδεση και η επαφή που έχει με τους πελάτες της. «Θα προτείνω κάποιο βιβλίο, θα ξεκινήσω μια ωραία κουβέντα με τον αναγνώστη, η οποία μπορεί εν συνεχεία και να εξελιχθεί, αλλά τι πιο όμορφο όταν και ο αναγνώστης με τη σειρά του μού εμπιστεύεται τις δικές του εμπειρίες από ένα βιβλίο, τα συναισθήματά του, τις ενστάσεις του.
Για μένα είναι μεγάλο κέρδος όλο αυτό και πιστεύω πως μέσα από τη δουλειά αυτή, και κατ’ επέκταση μέσα από τη σχέση με τους αναγνώστες, έχω γίνει καλύτερος άνθρωπος. Έχω περισσότερη υπομονή, δεκτικότητα, κατανόηση και ενσυναίσθηση. Λειτουργώ λοιπόν και ως πομπός και ως δέκτης. Από τις πιο συγκινητικές στιγμές, βέβαια, είναι όταν έρχονται κάποια παιδιά, ως ενήλικοι πλέον, και μου λένε πως κάποια βιβλία που τους είχα προτείνει τους είχαν αρέσει πολύ», λέει.
Όσο περνούν τα χρόνια, φυσικά και αλλάζουν οι προτιμήσεις των αναγνωστών. Εκτός από τους ανθρώπους που διαβάζουν εμμονικά κάποιο είδος, υπάρχουν και εκείνοι που, ανάλογα με την περίοδο, πολλές φορές και με την ηλικία, έχουν άλλες προτιμήσεις.
«Δεν μου αρέσουν οι γενικεύσεις, όμως θα πω πως υπάρχει μια τάση στις πιο νεαρές ηλικίες, εκτός από τα μυθιστορήματα με ερωτικές ιστορίες και τα κόμικς, να ξεκινούν και μια αναγνωριστική σχέση με την κλασική λογοτεχνία και την ποίηση. Νομίζω πως αυτή η τάση είναι παγκόσμια. Διάβαζα ένα άρθρο πρόσφατα γι’ αυτό και εντόπισα πολλά κοινά σημεία με το ελληνικό νεανικό κοινό.
Συμπληρωματικά να πω πως οι πιο μεγάλες ηλικίες συνεχίζουν να αγαπούν τη μυθοπλασία, τα βιβλία αυτοβελτίωσης και Ιστορίας. Ειδικά η Ιστορία κερδίζει διαρκώς έδαφος. Μιλώ βέβαια για το αναγνωστικό κοινό που εγώ γνωρίζω, γιατί πιστεύω πως από περιοχή σε περιοχή και από γειτονιά σε γειτονιά όλα αυτά είναι ρευστά. Η επιλογή της τοποθεσίας του βιβλιοπωλείου έγινε βάση αυτού του χαρακτηριστικού. Εκτός του ότι ζω στην περιοχή από πάντα, η Νέα Σμύρνη είναι μια περιοχή με έντονη πολιτιστική δραστηριότητα και φιλαναγνωσία. Καθώς έχω μόλις δύο μήνες που άνοιξα, ακόμα είμαι σε φάση επεξεργασίας σχετικά με το ποιες θεματογραφίες θα ενισχύσω και ποιες θα ελαττώσω. Το σίγουρο είναι πως το παιδικό βιβλίο πρέπει να έχει τιμητική θέση, καθώς έχω τη χαρά να έχω πολλούς μικρούς πελάτες στη γειτονιά», λέει.
Η Πέννυ σκοπεύει να κάνει πολλές εκδηλώσεις, φιλοδοξεί να οργανώσει μια λέσχη ανάγνωσης, να οργανώσει εκθέσεις νέων καλλιτεχνών, βραδιές ποίησης, καλλιτεχνικές δραστηριότητες για παιδιά και άλλα πολλά. Όταν τη ρωτώ γιατί δεν το έκανε βιβλιοπωλείο-café, μου λέει ότι προτιμά το Penny Lane να είναι αμιγώς βιβλιοπωλείο. Της αρέσουν και τα βιβλιοκαφέ και τα επισκέπτεται, αλλά ομολογεί ότι δεν μπορεί να συγκεντρωθεί και να διαβάσει με την ηρεμία που χρειάζεται.
Προς το παρόν θέλει να απολαύσει το όνειρό της που έγινε πραγματικότητα και αποχαιρετώντας με μού ζητάει να προσθέσει λίγα λόγια για την υποστήριξη των δικών της ανθρώπων. «Όσο πείσμα, επιμονή και όρεξη κι αν είχα, αν δεν είχα την υποστήριξη του άντρα μου και του παιδιού μου –που αν και μόλις δέκα χρονών, είχε πολλές ωραίες ιδέες–, της αδελφής μου και του γαμπρού μου, δεν θα ήταν εύκολο να τα καταφέρω. Είναι όμορφο πολύ να πιστεύουν σε σένα οι δικοί σου άνθρωποι και να σε στηρίζουν».
Βιβλιοπωλείο Penny Lane, Ομήρου 2, Νέα Σμύρνη, 210 9406547
