«Η ερωμένη του Γάλλου υποπλοιάρχου»: Η αινιγματική ηρωίδα του Τζον Φόουλς

Τζον Φόουλς Facebook Twitter
Ο Τζον Φόουλς(1926-2005) φωτογραφημένος στο Σέντραλ Παρκ της Νέας Υόρκης το 1985. Φωτ.: Oliver Morris/Getty Images/Ideal Image
0

«O ΛΕΒΑΝΤΕΣ είναι ο πιο δυσάρεστος άνεμος στον κόλπο του Λάιμ – το μεγαλύτερο κοίλωμα στο κάτω μέρος του μυτερού, προτεταμένου νοτιοδυτικού άκρου της Αγγλίας. Και κάποιος περίεργος θα μπορούσε να κάνει αμέσως διάφορες εικασίες σχετικά με το ζευγάρι που άρχισε να βαδίζει στην αποβάθρα του Λάιμ Ρίτζις, του ασήμαντου επινείου με την αρχαία ονομασία, ένα τσουχτερό και διαπεραστικά παγερό πρωϊνό περί τα τέλη Μαρτίου του 1867»…

Ο πρώτος που βάλθηκε να κάνει εικασίες γι’ αυτό το ζευγάρι, τη νεαρή Ερνεστίνα, κόρη ευκατάστατου Λονδρέζου εμπόρου, και τον υποψήφιο σύζυγό της, τον τριανταδυάχρονο αριστοκράτη και ερασιτέχνη παλαιοντολόγο Κάρολο Σμίθσον, ήταν εκείνος που το επινόησε: ο Τζον Φόουλς.

Ο Βρετανός συγγραφέας, ωστόσο, γράφοντας γι’ αυτά τα πρόσωπα έναν αιώνα μετά,  έσπευσε να τοποθετήσει ανάμεσά τους ένα πρόσωπο ακόμα, τη βικτοριανή δεσποσύνη Σάρα Γούντροφ. Την αινιγματική ηρωίδα που θα καταγραφεί στα χρονικά της παγκόσμιας λογοτεχνίας ως η «Ερωμένη του Γάλλου υποπλοιάρχου» (μτφρ. Φ. Ταμβακάκης, Εστία), ενώ στα μάτια των σινεφίλ θα ταυτιστεί με την εικόνα της Μέριλ Στριπ.

Πέρα από το πορτρέτο μιας γυναίκας απρόβλεπτης, με φαντασία και πάθος –χαρίσματα που στη βικτοριανή Αγγλία ήταν συνώνυμα της φαντασιοπληξίας και του αισθησιασμού–, ο Φόουλς θα τους προσέφερε και μυστικά της τέχνης του και εγκυκλοπαιδικές γνώσεις και τιμητικές αναφορές στον επιφανή «πρόγονό» του Τόμας Χάρντι.

Το 1967, άρτι εγκατεστημένος και ο ίδιος στο Λάιμ Ρίτζις του Ντόρσετ, παντρεμένος με τη γυναίκα που είχε γνωρίσει μια δεκαπενταετία νωρίτερα στις Σπέτσες, όταν δίδασκε στην Αναργύρειο Σχολή αγγλικά, και έχοντας ήδη δημοσιεύσει τον «Συλλέκτη» και τον «Μάγο», ο Τζον Φόουλς (1926-2005) ξεκινούσε με τις παραπάνω φράσεις το τρίτο μυθιστόρημά του, αποφασισμένος να μοιραστεί με τους αναγνώστες κάτι παραπάνω από το χρονικό ενός απαγορευμένου έρωτα σε μια απίστευτα πουριτανική εποχή.

Πέρα από το πορτρέτο μιας γυναίκας απρόβλεπτης, με φαντασία και πάθος –χαρίσματα που στη βικτοριανή Αγγλία ήταν συνώνυμα της φαντασιοπληξίας και του αισθησιασμού–, ο Φόουλς θα τους προσέφερε και μυστικά της τέχνης του και εγκυκλοπαιδικές γνώσεις και τιμητικές αναφορές στον επιφανή «πρόγονό» του Τόμας Χάρντι.

Κάθε τόσο, μάλιστα, θα σταματούσε την αφήγησή του και, με περίσσευμα ειρωνείας, θα σχολίαζε πώς είχαν αλλάξει τα ήθη στο μεταξύ. Η «Ερωμένη του Γάλλου υποπλοιάρχου» γράφεται την εποχή του Ρολάν Μπαρτ και του Αλέν Ρομπ-Γκριγιέ και ο δημιουργός της δεν έχει καμιά διάθεση να εκληφθεί ως…«θεός της βικτοριανής απεικόνισης» αποκλειστικά.

Ερωμένη του γάλλου υποπλοιάρχου Facebook Twitter
H «Ερωμένη του Γάλλου υποπλοιάρχου» στα μάτια των σινεφίλ θα ταυτιστεί με την εικόνα της Μέριλ Στριπ.

Εξού και οι εμβόλιμες σελίδες (βλ. κεφ. 35), όπου μας θυμίζει ότι στον δέκατο ένατο αιώνα η γυναίκα ήταν ιερή, αλλά με μερικά σελίνια εύκολα εξαγόραζες ένα δεκατριάχρονο κορίτσι για δύο ώρες… «Παρά το γεγονός πως εμάς μας πετάνε το σεξ στα μούτρα, νύχτα και μέρα (όπως σ’ εκείνους τη θρησκεία), οι Βικτοριανοί ήταν πολύ πιο απασχολημένοι με το σεξ απ’ ό,τι είμαστε εμείς πραγματικά», γράφει ο Φόουλς. Απλώς «διάλεξαν να είναι σοβαροί, σχετικά με κάτι που εμείς αντιμετωπίζουμε κάπως ελαφρά». Κι αν προτιμούσαν «τη σύμβαση της καταπίεσης, της κατάπνιξης και της σιωπής», ήταν για «να διατηρήσουν την ένταση της απόλαυσης».

Μέσα σ’ ένα τέτοιο κλίμα φουντώνει και η σχέση του Καρόλου με τη φτωχή, αλλά μορφωμένη Σάρα, η οποία αγναντεύει το πέλαγος μήπως και επιστρέψει ο παλιός Γάλλος εραστής της, επιδεικνύοντας σχεδόν την ατίμωσή της στους κατοίκους του χωριού. Γιατί, όμως, με το που γεύεται ο ανοιχτόμυαλος βαρονέτος τον απαγορευμένο καρπό, νιώθει εξαπατημένος; Τι θέλει η Σάρα από αυτόν; Και τι θα μετρήσει περισσότερο, η αμοιβαία έλξη τους ή τα ταμπού μιας εξαιρετικά υποκριτικής κοινωνίας;

«Πάντοτε είχα προβλήματα με τους ήρωές μου. Ποτέ δεν ξέρω πώς θα τελειώσουν τα μυθιστορήματά μου», εξομολογούνταν ο Φόουλς στον Φαίδωνα Ταμβακάκη το 1989 (βλ. «Η εξορία του συγγραφέα», Εστία). Στη συγκεκριμένη περίπτωση, η αρσενική πλευρά του ήθελε ο ήρωας να πάρει το κορίτσι στο τέλος, αλλά εκείνη του καλλιτέχνη ήξερε πως ήταν λάθος, «ήξερα πως ήταν ουσιώδες να μην την κερδίσει τελικά».

Αποφάσισε να γράψει και τις δύο εκδοχές, αναγνωρίζοντας, βέβαια, τη ζαβολιά του – «ήξερα πως το αληθινό τέλος για τον αναγνώστη θα ήταν πάντοτε το τελευταίο». Ήταν μια επιλογή που του κόστισε αρκετές αρνητικές κριτικές. Κι όμως, η «Ερωμένη του Γάλλου υποπλοιάρχου» παραμένει το δημοφιλέστερο μυθιστόρημά του και χάρη στη σύμπραξη του Κάρελ Ράις με τον Χάρολντ Πίντερ το 1981 ήταν το μόνο που αξιώθηκε μια ικανοποιητική για τον ίδιο κινηματογραφική μεταφορά.

Βιβλίο
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ανί Ερνό

Βιβλίο / Ανί Ερνό: Ένα Νόμπελ Λογοτεχνίας που δικαιώνει τη Σουηδική Ακαδημία

Η Γαλλίδα συγγραφέας που τιμήθηκε με το Νόμπελ Λογοτεχνίας για το 2022 γεφυρώνει, με τη μυθιστορηματοποίηση της μνήμης, τη μεγάλη λογοτεχνία, από τον Μαρσέλ Προυστ μέχρι τον σύγχρονό μας Εντουάρ Λουί.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
ΤΡΙΤΗ 04/10 - H απόλαυση των κειμένων που μας παρέδωσε η Κρητική Αναγέννηση

Βιβλία και Συγγραφείς / H απόλαυση των κειμένων που μας παρέδωσε η Κρητική Αναγέννηση

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητά με τον Στέφανο Κακλαμάνη, καθηγητή Νεοελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, για την κρητική λογοτεχνία στην εποχή της Αναγέννησης.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
ΕΥΠΩΛΗΤΑ ΣΤΟΥΣ ΝΕΟΥΣ

Βιβλίο / Διαβάζει λογοτεχνία και ποίηση η gen Z;

Άραγε μπορεί η γενιά Ζ, η οποία μεγάλωσε μπροστά σε μια οθόνη, ταυτίζεται με το διαδίκτυο, κάνει πολλά πράγματα συγχρόνως (multitasking) και που το καλύτερο δώρο που μπορείς να της κάνεις είναι ένα τελευταίας τεχνολογίας gadget, να αναγνωρίζει την ανεκτίμητη αξία του βιβλίου, να επενδύει στην ανάγνωση ως μορφή ψυχαγωγίας, να επιλέγει το βιβλίο ως πηγή γνώσης, πληροφοριών αλλά και ως έναν μοναδικό τρόπο χαλάρωσης;
ΑΝΝΑ ΚΟΚΟΡΗ
Meli Kiyak

Βιβλίο / Mely Kiyak: Από την άκρη του Κουρδιστάν στην ελευθερία

Η συγκλονιστική εξομολόγηση της κουρδικής καταγωγής συγγραφέως Μελί Κίγιακ για την πορεία της από το Κουρδιστάν έως την αυτοπραγμάτωση και την ελευθερία που την έκαναν να λέει ότι είναι υπέροχο «το να είσαι γυναίκα».
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Νυχτερινή επίσκεψη στη Γεννάδειο

Βιβλίο / Νυχτερινή επίσκεψη στη Γεννάδειο

Η LiFO μπήκε στα άδυτα της Γενναδείου Βιβλιοθήκης, είδε τους σπάνιους θησαυρούς και κατέγραψε, με οδηγό τη διευθύντριά της, Μαρία Γεωργοπούλου, τους σημαντικότερους σταθμούς της ιστορίας της αλλά και το άνοιγμα που πραγματοποιεί σήμερα, με τις διαλέξεις και τις εκθέσεις, προς τον κόσμο.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
ΤΡΙΤΗ 27/09-Πόσο διαβάζεται σήμερα ο Νίκος Καζαντζάκης;

Βιβλία και Συγγραφείς / Πόσο διαβάζεται σήμερα ο Νίκος Καζαντζάκης;

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητάει με την Έρη Σταυροπούλου, ομότιμη καθηγήτρια Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών, για τον συγγραφέα του «Αλέξη Ζορμπά» και την αντοχή του έργου του, με αφορμή τον επανασχεδιασμό των βιβλίων του από τον Γιάννη Καρλόπουλο.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Ο Χίτλερ ζει

Βιβλίο / Ο Χίτλερ ζει: Πέντε θεωρίες συνωμοσίας για τον αρχηγό του ναζισμού

Ο Βρετανός ιστορικός Ρίτσαρντ Έβανς, που τον γνωρίσαμε μέσα από την τριλογία του για το Γ’ Ράιχ, δείχνει γιατί στον εικοστό πρώτο αιώνα οι θεωρίες συνωμοσίας αποδεικνύονται ανθεκτικές και δημοφιλείς, γνωρίζοντας νέα διάδοση.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Ο γενναιόδωρα οργισμένος Τζορτζ Όργουελ

Βιβλίο / Ο γενναιόδωρα οργισμένος Τζορτζ Όργουελ

Η έκδοση με τα κριτικά κείμενα του Τζορτζ Όργουελ για τη λογοτεχνία και την πολιτική με τον τίτλο «Ό,τι μου κάνει κέφι» μας φέρνει ενώπιον ενός τρομερά οξυδερκούς και ενίοτε γενναιόδωρα οργισμένου στοχαστή.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Μπρους Κλαρκ: «Οι μικρογειτονιές της Αθήνας και οι μικροκοινωνίες τους είναι από τα γοητευτικότερα στοιχεία αυτής της πόλης»

Βιβλίο / Μπρους Κλαρκ: «Τα μικρά χωριά της Αθήνας είναι το γοητευτικότερο στοιχείο της»

Οι αέναες αλλαγές της Αθήνας, η βρετανική μοναρχία αλλά και ο πόλεμος στην Ουκρανία σε μια απολαυστική συζήτηση με έναν εκλεκτό δημοσιογράφο, συγγραφέα και διάπυρο φιλέλληνα με αφορμή την κυκλοφορία του τελευταίου του βιβλίου «Athens, City of Wisdom» (εκδ. Head of Zeus) και τη βράβευσή του από την ελληνική πρεσβεία στο Λονδίνο.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ

σχόλια

Δεν υπάρχει δυνατότητα σχολιασμού

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ