ΑΠΕΡΓΙΑ ΓΣΕΕ

1814-1821: Η προετοιμασία μιας Επανάστασης σε ένα νέο βιβλίο Ιστορίας Facebook Twitter
Bρυζάκης Θεόδωρος, ο Παλαιών Πατρών Γερμανός ευλογεί τη σημαία της επανάστασης, 1865.

1814-1821: Η προετοιμασία μιας Επανάστασης σε ένα νέο βιβλίο Ιστορίας

0

Το 2021 θα γιορτάσουμε την επέτειο των 200 χρόνων από την Επανάσταση του 1821. Τα γεγονότα, οι ήρωες, οι καθοριστικές μάχες, ο ξεσηκωμός των υπόδουλων Ελλήνων εναντίον της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, το πάθος και οι προσδοκίες για ελευθερία και αυτοδιάθεση καθιστούν την επέτειο της Παλιγγενεσίας το πιο σημαντικό γεγονός στην ιστορία της νεότερης Ελλάδας, ενώ παράλληλα συνθέτουν τις αιτίες που συνέβαλαν καταλυτικά στη θεμελίωση του νεοελληνικού κράτους.


Αναμφίβολα, η Ελληνική Επανάσταση σφράγισε την εποχή της νεωτερικότητας και εντάσσεται στα κομβικά σημεία της ευρωπαϊκής ιστορίας του 19ου αιώνα. Έτσι, η επέτειος των δύο αιώνων αναζωπυρώνει το ενδιαφέρον του αναγνωστικού κοινού και αποτελεί ιδανική ευκαιρία για αναστοχασμό, κατάθεση προβληματισμών και σκέψεων. Η προετοιμασία της Ελληνικής Επανάστασης το 1821 μέσα από τους πρωταγωνιστές, τα γεγονότα και τις συγκυρίες αναδεικνύεται στο τελευταίο βιβλίο του Στέφανου Καβαλλιεράκη που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Μεταίχμιο. Στο βιβλίο αυτό σκιαγραφούνται τα πορτρέτα κορυφαίων προσωπικοτήτων της Επανάστασης και χαρτογραφούνται βασικές θεματικές.


Ουσιαστικά, πρόκειται για μια ιστορική μελέτη που ξεδιπλώνει πτυχές της πιο μεγαλειώδους στιγμής της νεότερης ελληνικής ιστορίας και προσφέρει στον αναγνώστη μια πλήρη ιστοριογραφική αφήγηση και ανάλυση η οποία συμβάλλει στη δημόσια συζήτηση. Τι προηγήθηκε της προεπανασταστικής περιόδου; Ποιοι λόγοι συντέλεσαν αποφασιστικά στην εκδήλωση της Επανάστασης; Ποια ερωτήματα προκύπτουν; Γιατί ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης αποτελεί, εκτός από εμβληματική μορφή του 1821, και ένα εξαιρετικό παράδειγμα συνάντησης δύο κόσμων;

  

H ελληνική επανάσταση συνιστά ένα γεγονός ιδιαίτερα σύνθετο, το οποίο κινητοποίησε πολλές και διαφορετικές δυνάμεις του ελληνισμού, όπως ο εμπορικός κόσμος, οι Έλληνες της Διασποράς, ο πνευματικός κόσμος, και, βέβαια, οι Έλληνες, οι Ρωμιοί που έμεναν στον ελλαδικό χώρο, οι οποίοι ανέλαβαν κυρίως το έργο του πολέμου. 

Στέφανος Καβαλλιεράκης

«Το βιβλίο αυτό είναι μια προσπάθεια κατανόησης ενός κόσμου που ξεκίνησε από τόσο διαφορετικές γεωγραφικές, κοινωνικές και πολιτισμικές αφετηρίες και αφήγησης της ιστορίας αυτού του κόσμου που επέλεξε να επανατοποθετηθεί μέσα από την Επανάσταση του 1821, διεκδικώντας ελευθερία, νέα τοποθέτηση στον χώρο και τον χρόνο, μια προσέγγιση με νεωτερικές ιδέες, μια νέα ιστορική αφήγηση που θα μετέτρεπε μια επαρχία της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας σε μια νέα οντότητα, εκείνη του έθνους-κράτους. Ενιαίο ελληνικό κράτος δεν συγκροτήθηκε στην αρχαιότητα, όμως υπήρχε η Ελλάδα ως μια κοινή πατρίδα την οποία όλοι όφειλαν να σέβονται και να υπερασπίζονται. Αυτό το αδιόρατο νήμα της υπεράσπισης αλλά και της πατρίδας επανεμφανίζεται μετά από τέσσερις αιώνες οθωμανικής κυριαρχίας στον ελληνικό χώρο και οδηγεί σε μια σειρά επαναστατικών και ρηξικέλευθων γεγονότων για τον ευρωπαϊκό και βαλκανικό χώρο.


Η επανάσταση εναντίον μιας πανίσχυρης αυτοκρατορίας, η διάσπαση της ορθόδοξης κοινότητας των Βαλκανίων αλλά και η πρωτοφανής ιδέα για τη δημιουργία ενός έθνους-κράτους που έμελλε να διαρρήξει τον ως τότε πανίσχυρο κόσμο των αυτοκρατοριών: η περίοδος από το 1789 ως το 1848 είναι δυναμική και γεμάτη εντάσεις για την Ευρώπη, ξεκινώντας από τη Γαλλική Επανάσταση και φτάνοντας σε μια σειρά επαναστατικών κινημάτων που έχουν ως κίνητρο την ελευθερία, την κινητικότητα, την κοινωνική και πολιτική αναδιανομή. Το 1820-1822 είναι η στιγμή που ο άνεμος του Διαφωτισμού μοιάζει να εξασθενεί στην Ευρώπη, ακολουθώντας την ίδια αποτυχημένη μοίρα με τα επαναστατικά κινήματα της εποχής. Η Ελληνική Επανάσταση του 1821 όχι μόνο έχει πετυχημένη έκβαση αλλά προτάσσει και πρωτοποριακά διακυβεύματα, όπως η εθνική ενοποίηση, η ενδυνάμωση της εθνικής συνείδησης και το χτίσιμο μιας ισχυρής εθνικής ταυτότητας.


Έτσι, συνιστά ένα γεγονός ιδιαίτερα σύνθετο, το οποίο κινητοποίησε πολλές και διαφορετικές δυνάμεις του ελληνισμού, όπως ο εμπορικός κόσμος, οι Έλληνες της Διασποράς, ο πνευματικός κόσμος (οι γνωστοί ως σήμερα εκπρόσωποι του Νεοελληνικού Διαφωτισμού), και, βέβαια, οι Έλληνες, οι Ρωμιοί που έμεναν στον ελλαδικό χώρο, οι οποίοι ανέλαβαν κυρίως το έργο του πολέμου. Αυτήν τη διαδρομή προς την Ελληνική Επανάσταση του 1821, ξεκινώντας από το 1814 και το Συνέδριο της Βιέννης, που επανέφερε πιο ισχυρό τον κόσμο των αυτοκρατοριών και περιθωριοποίησε τα επαναστατικά κινήματα, επιχειρεί να εξετάσει το παρόν βιβλίο, προσπαθώντας να συνδυάσει το διεθνές και το εσωτερικό πολιτικό πεδίο, τις ζυμώσεις, την οργάνωση, τα νήματα και τις παράλληλες πορείες, ώστε να καρποφορήσει αυτό που εύστοχα αποκλήθηκε "υβριδικό φυτό του 1821"».

1814-1821: Η προετοιμασία μιας Επανάστασης σε ένα νέο βιβλίο Ιστορίας Facebook Twitter
Βαρβέρης Νέστωρ λ. (1867 - 1954) ο Κολοκοτρώνης κατευθυνόμενος προς τη Νεμέα, 1908.

Ιάκωβος Δ. Μιχαηλίδης

«Η Ελληνική Επανάσταση κατατάσσεται δικαιολογημένα στις μεγάλες επαναστάσεις που σφράγισαν την εποχή της νεωτερικότητας. Η συμπλήρωση διακοσίων ετών από την έκρηξή της εύλογα έχει προκαλέσει το ενδιαφέρον των Νεοελλήνων, προκειμένου να πληροφορηθούν τα βασικά χαρακτηριστικά της. Προς αυτή την κατεύθυνση στοχεύει και η υπό έκδοση σειρά των εκδόσεων Μεταίχμιο. Φιλοτεχνώντας τα πορτρέτα πέντε εκ των κορυφαίων προσωπικοτήτων της Ελληνικής Επανάστασης (Θεόδωρος Κολοκοτρώνης, Ιωάννης Καποδίστριας, Πετρόμπεης Μαυρομιχάλης, Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα, Ρήγας Φεραίος) και αναλύοντας πέντε από τις βασικές θεματικές που σχετίζονται με αυτήν ("1814-1821: Η προετοιμασία μιας Επανάστασης", "Τα συντάγματα του Αγώνα", "Εσωτερικές έριδες και διενέξεις", "Από τη σφαγή της Χίου στην έξοδο του Μεσολογγίου", "Ο ρόλος των Μεγάλων Δυνάμεων στην Επανάσταση") φιλοδοξεί να συμβάλει στη δημόσια ιστορία και στον διάλογο για τον χαρακτήρα και τις μορφές της Παλιγγενεσίας των Ελλήνων. Τους τόμους της σειράς υπογράφουν διακεκριμένοι συνάδελφοι και ειδικοί επιστήμονες, χρησιμοποιώντας όλους τους κανόνες της επιστημονικής έρευνας.


Η πρώτη μελέτη της σειράς εστιάζει στον αδιαμφισβήτητο στρατιωτικό ηγέτη της Ελληνικής Επανάστασης, τον Θεόδωρο Κολοκοτρώνη. Για τη δίχως εξωραϊσμούς και αποσιωπήσεις σκιαγράφηση της προσωπικότητας του Γέρου του Μοριά αξιοποιείται η ογκώδης βιβλιογραφία αλλά και η πλούσια απομνημονευματογραφία του Αγώνα, που περιλαμβάνει απομνημονεύματα και αναμνήσεις αγωνιστών αλλά και δεκάδων Φιλελλήνων.


Ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης εξελίχθηκε στην αντιπροσωπευτικότερη προσωπικότητα της Ελληνικής Επανάστασης. Όχι άδικα, αν σκεφτεί κανείς τη συνολική του δράση. Επομένως, ήταν αναπόφευκτο να συγκεντρώσει την προσοχή, τη συμπάθεια και την αντιπάθεια, τη λατρεία αλλά και τον φθόνο, την αγάπη αλλά και το μίσος, όχι μόνο των Ελλήνων συνοδοιπόρων του αλλά και των Φιλελλήνων που συχνά έρχονταν σε επαφή μαζί του. Τα φυσικά χαρακτηριστικά του, η ηθική του συγκρότηση αλλά και το σύνολο των ενεργειών του κρίνονταν και εξυμνούνταν ή επικρίνονταν ανάλογα με τις πολιτικοκοινωνικές σκοπιμότητες και τις γεωγραφικές ιδιαιτερότητες. Όπως σωστά έχει παρατηρηθεί, στον βίο του συμφύρονταν διάφοροι ρόλοι, αυτοί του κλέφτη και του καπετάνιου των κλεφτών, αλλά και του συνεργάτη των προεστών, του λαϊκού ηγέτη, καθώς και του πολιτικού που συνδεόταν με εκπροσώπους των μεγάλων ευρωπαϊκών δυνάμεων της εποχής.


Η ελληνική πολιτεία, αναγνωρίζοντας την προσφορά του μεγάλου Έλληνα, τίμησε και εξακολουθεί να τιμά τη μνήμη του, δίνοντας το όνομά του σε δρόμους και πλατείες, φιλοτεχνώντας αγάλματα και διαδίδοντας το παράδειγμά του. "Ο Γέρος του Μοριά δεν υπήρξεν άτομον. Υπήρξεν ιδέα ... Ο Κολοκοτρώνης ήτο η Ελλάς. Ήτο ο πιστός, ο ακατάβλητος, ο φλογερός οραματιστής του ονείρου, το οποίον εσφυρηλάτησε με την θερμήν πνοήν του εις ζωντανήν πραγματικότητα" έγραψε σε κύριο άρθρο της το 1930 η εφημερίδα "Εμπρός". Και είχε δίκιο. Στο πρόσωπό του εκφράστηκε με τον πιο αντιπροσωπευτικό τρόπο η συλλογική εθνική συνείδηση. Αυτήν ακριβώς που ο ίδιος ο Θεόδωρος Κολοκοτρώνης είχε φροντίσει να περιγράψει με την ιστορική του φράση: "Ο Θεός υπέγραψε την ελευθερία της Ελλάδος και δεν παίρνει πίσω την υπογραφή του"».

ΑΓΟΡΑΣΤΕ ΕΔΩ ΤΟ ΒΙΒΛΙΟ

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στην έντυπη LiFO.

To νέο τεύχος της LiFO δωρεάν στην πόρτα σας με ένα κλικ.

 

Βιβλίο
0

ΑΠΕΡΓΙΑ ΓΣΕΕ

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Χάρης Εξερτζόγλου: «Στην Ελλάδα καταναλώνουμε περισσότερο παρελθόν απ' ό,τι μπορούμε να χωνέψουμε»

Βιβλίο / Χάρης Εξερτζόγλου: «Στην Ελλάδα καταναλώνουμε περισσότερο παρελθόν απ' ό,τι μπορούμε να χωνέψουμε»

Μια επίκαιρη συζήτηση για τη δημόσια ιστορία, τις κατασκευές, τις προσλήψεις της και τη σχέση της με την ακαδημαϊκή της εκδοχή με αφορμή την έκδοση του βιβλίου «Η δημόσια ιστορία – μια εισαγωγή» (Εκδόσεις του Εικοστού Πρώτου) του καθηγητή Χάρη Εξερτζόγλου.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
1821-2021: Η συνείδηση της ενότητας

Στήλες / 1821-2021: Η συνείδηση της ενότητας

Ο εορτασμός για το 1821 βρίσκεται ήδη στο βάθρο που του αξίζει γιατί είναι ένα γεγονός ελευθερίας, πατριωτισμού και ενότητας και αυτές είναι αξίες που δεν πρέπει ούτε να ευτελίζονται ούτε να χαρίζονται στα άκρα.
ΣΤΕΦΑΝΟΣ ΚΑΒΑΛΛΙΕΡΑΚΗΣ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Έτσι μας πέταξαν μέσα στην Ιστορία

Βιβλίο / Το φιλόδοξο λογοτεχνικό ντεμπούτο του Κώστα Καλτσά είναι μια οικογενειακή σάγκα με απρόβλεπτες διαδρομές

«Νικήτρια Σκόνη»: Μια αξιοδιάβαστη αφήγηση της μεγάλης Ιστορίας του 20ού και του 21ου αιώνα στην Ελλάδα, από τα Δεκεμβριανά του 1944 έως το 2015.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Γκρέγκορ φον Ρετσόρι: Αποχαιρετώντας μια Ευρώπη που χάνεται

Βιβλίο / Γκρέγκορ φον Ρετσόρι: Αποχαιρετώντας μια Ευρώπη που χάνεται

Ένας από τους τελευταίους κοσμοπολίτες καλλιτέχνες και συγγραφείς αυτοβιογραφείται στο αριστουργηματικό, σύμφωνα με κριτικούς και συγγραφείς όπως ο Τζον Μπάνβιλ, βιβλίο του «Τα περσινά χιόνια», θέτοντας ερωτήματα για τον παλιό, σχεδόν μυθικό κόσμο της Ευρώπης που έχει χαθεί για πάντα.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
CARRIE

Βιβλίο / H Carrie στα 50: Το φοβερό λογοτεχνικό ντεμπούτο του Στίβεν Κινγκ που παραλίγο να καταλήξει στα σκουπίδια

Πάνω από 60 μυθιστορήματα που έχουν πουλήσει περισσότερα από 350 εκατομμύρια αντίτυπα μετράει σήμερα ο «βασιλιάς του τρόμου», όλα όμως ξεκίνησαν πριν από μισό αιώνα με την πρώτη περίοδο μιας ντροπαλής και περιθωριοποιημένης μαθήτριας γυμνασίου.
THE LIFO TEAM
Οι «Αρχάριοι» του Ρέιμοντ Κάρβερ, ήρωες τσακισμένοι από το κυνήγι του αμερικανικού ονείρου

Το πίσω ράφι / Οι «Αρχάριοι» του Ρέιμοντ Κάρβερ, ήρωες τσακισμένοι από το κυνήγι του αμερικανικού ονείρου

Γεννημένος στο Όρεγκον τα χρόνια που ακολούθησαν την οικονομική κρίση του '29, γιος μιας σερβιτόρας κι ενός εργάτη σε εργοστάσιο ξυλείας, ο κορυφαίος εκπρόσωπος του «βρόμικου ρεαλισμού» βίωσε στο πετσί του την αθλιότητα, τις δυσκολίες και την αποξένωση που αποτύπωσε στο έργο του.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ
Μιχάλης Μακρόπουλος: «Ζούμε σε μια εποχή βαθιάς μοναξιάς, μέσα σε μια θάλασσα διαδικτυακών “φίλων”».

Βιβλίο / Μιχάλης Μακρόπουλος: «Ζούμε στη βαθιά μοναξιά των διαδικτυακών μας “φίλων”»

Ο συγγραφέας και μεταφραστής μιλά για τη δύναμη της λογοτεχνίας, για τα βιβλία που διαβάζει και απέχουν απ’ όσα σήμερα «συζητιούνται», για τη ζωή στην επαρχία αλλά και για το πόσο τον ενοχλεί η «αυτοπροσωπολατρία στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης».
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
To «παράνομο» σεξ στην Αθήνα του Μεσοπολέμου σε μια νέα μελέτη

Βιβλίο / To «παράνομο» σεξ στην Αθήνα του Μεσοπολέμου σε μια νέα μελέτη

Κόντρα στα κυρίαρχα ήθη, ο Μεσοπόλεμος υπήρξε διεθνώς μια εποχή σεξουαλικής ελευθεριότητας. Μια πρωτότυπη έκδοση από τους Τάσο Θεοφίλου και Εύα Γανίδου εστιάζει στις επιδόσεις των Αθηναίων στο «παράνομο» σεξ, μέσα από δημοσιεύματα εφημερίδων της εποχής, με τα ευρήματα να είναι εντυπωσιακά, ενίοτε και σπαρταριστά.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Εύα Στεφανή: «Με συγκινεί ακόμα ο «Πεισίστρατος» του Γιώργου Χειμωνά»

The Book Lovers / Εύα Στεφανή: «Βρίσκω θεραπευτικά τα μυθιστορήματα της Άγκαθα Κρίστι»

Ο Νίκος Μπακουνάκης συζητάει με την Εύα Στεφανή, σκηνοθέτιδα και καθηγήτρια Κινηματογράφου στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, για τη διαδρομή της από την Δάφνη ντι Μοριέ στον Ε.Χ. Γονατά κι από τον Τσβάιχ στον Γιώργο Χειμωνά.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Το συναρπαστικό ντεμπούτο της Ρένας Λούνα είναι καλή λογοτεχνία

Βιβλίο / Το συναρπαστικό ντεμπούτο της Ρένας Λούνα είναι καλή λογοτεχνία

Οι «Αλεπούδες του Περ-Λασαίζ» είναι ένα μυθιστόρημα άριστα δομημένο, με πυκνό λόγο και πλήθος πραγματολογικών στοιχείων, που αναπλάθει τη γαλλική επαρχία των ’50s μέσα από μια απελπισμένη ερωτική ιστορία με φεμινιστική χροιά. 
M. HULOT
Η σημασία του Le Corbusier σήμερα

Βιβλίο / Η σημασία του Le Corbusier σήμερα

Ο σπουδαίος αρχιτέκτονας και στοχαστής, που έβαλε ποίηση στο σκυρόδερμα και συνέδεσε τα οράματα ενός σύγχρονου «Blade Runner» με τον Παρθενώνα, μοιάζει σήμερα να έχει μεγαλύτερο αντίκτυπο και σημασία όσο ποτέ. Η «Συζήτηση με τους φοιτητές της αρχιτεκτονικής» από εκδόσεις ΠΕΚ αποδεικνύει γιατί.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Οι δεσποινίδες της Αβινιόν ήταν από το Τσανάκ Καλέ

Βιβλίο / Οι δεσποινίδες της Αβινιόν ήταν από το Τσανάκ Καλέ

Τα κεραμικά των Δαρδανελλίων, ο συσχετισμός τους με την ταυτότητα, με το συναίσθημα. Ένα γοητευτικό βιβλίο δείχνει πώς τα «λαϊκά», «αγροτικά» κεραμικά συνδέονται με το κίνημα Arts & Crafts, με τον ιαπωνισμό, με τις διακοσμητικές τέχνες και το ντιζάιν στο τέλος του 19ου αιώνα και στις αρχές του 20ού.
ΝΙΚΟΣ ΜΠΑΚΟΥΝΑΚΗΣ
Τζούντιθ Μπάτλερ: Μιλώντας για το «φάντασμα του φύλου» χωρίς φόβο και πάθος

Βιβλίο / Τζούντιθ Μπάτλερ: Μιλώντας για το «φάντασμα του φύλου» χωρίς φόβο και πάθος

Mία από τις σημαντικότερες θεωρητικούς της εποχής μας, που έχει δεχθεί επιθέσεις και έχει λογοκριθεί για τις απόψεις της μόλις κυκλοφόρησε το τελευταίο της βιβλίο με τίτλο «Ποιος φοβάται το φύλο;» το οποίο αναμένεται να συζητηθεί, ενώ πολλοί αναρωτιούνται αν η ίδια έγινε mainstream.
EΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Ντον Ντελίλο: «Άνθρωπος σε πτώση»

Το πίσω ράφι / «Άνθρωπος σε πτώση»: Το ρεαλιστικό έργο ενός από τους σπουδαιότερους εξερευνητές της μοντέρνας εποχής

Ο πολυβραβευμένος Ντον Ντελίλο γράφει για την ανάγκη των ανθρώπων να ανήκουν κάπου και να επικοινωνήσουν, όταν εισπράττουν από την Ιστορία οδύνη, απώλειες και χιλιάδες ερωτηματικά.
ΣΤΑΥΡΟΥΛΑ ΠΑΠΑΣΠΥΡΟΥ