Το waacking είναι ένα είδος χορού του δρόμου που έχει τις ρίζες του στο punking, έναν χορό που γεννήθηκε στα γκέι κλαμπ του Λος Άντζελες κατά τη διάρκεια της εποχής της ντίσκο τη δεκαετία του ’70, κυρίως στις κοινότητες των Μαύρων και των Λατίνων. Χαρακτηρίζεται από περιστροφικές κινήσεις των χεριών πάνω από το κεφάλι, έντονες, δραματικές πόζες με δυναμισμό και έμφαση στην εκφραστικότητα, που είναι εμπνευσμένες από τις πόζες των σταρ του Χόλιγουντ, τις πολεμικές τέχνες, την τζαζ και τη γυμναστική. Είναι ένας πολύ ιδιαίτερος χορός που σχετίζεται με τη θηλυκή ενέργεια και την ελευθερία.
«Το waacking είναι ένας ιδιαίτερα εκρηκτικός και εκφραστικός club style χορός», λέει η Ειρήνη Δαμιανίδου, η χορογράφος και χορεύτρια που διοργανώνει το Follow The Waack, το πανευρωπαϊκό φεστιβάλ το οποίο βάζει την Αθήνα στο επίκεντρο του παγκόσμιου χορευτικού χάρτη και δίνει την ευκαιρία στο ελληνικό κοινό να γνωρίσει κάπως καλύτερα αυτό το απελευθερωτικό είδος χορού. «Έχει μουσικότητα και μια δυναμική ιδιαίτερη, με μια θηλυκότητα, υπάρχει μια αφήγηση, ένα στοιχείο storytelling∙ έχει και disco vibe. Μπορείς να το φανταστείς σε ένα κλαμπ με μια ντισκομπάλα. Για μένα πολύ σημαντικό στο waacking είναι το θηλυκό στοιχείο, ότι υπάρχει ένας ιδιαίτερος χώρος όπου μπορεί να εκφράζεται αυτό το στοιχείο, ενώ στους υπόλοιπους χορούς έχουμε συνηθίσει να μη βλέπουμε πολύ θηλυκές πλευρές.
«Επειδή το waacking συνδέεται πάρα πολύ με την LGBTQΙ+ κοινότητα, υπάρχει μια συγκεκριμένη ευαισθητοποίηση και το γεγονός ότι δημιουργεί και προστατεύει αυτό το ασφαλές περιβάλλον για να τιμήσει τη μοναδικότητα και την ατομικότητα το κάνει πιο δυνατό».
Το πρωτοείδα να χορεύεται όταν ήμουν περίπου δεκάξι ετών, αλλά από τα δεκαεννιά και μετά άρχισα να καταλαβαίνω την κουλτούρα του και το ερωτεύτηκα, έτσι μπήκα πολύ βαθιά σε αυτό, με τα μούτρα, και δέκα χρόνια μετά είμαι ακόμα πολύ μέσα σ’ αυτό.
Το waacking ξεκίνησε στην Αμερική, στα underground κλαμπ της δεκαετίας του ’70, από χορευτές τζαζ ή άλλων ειδών που δεν μπορούσαν να εκφράσουν ακριβώς την γκέι πλευρά τους στη σκηνή∙ έτσι πήγαιναν στα κλαμπ και τα έδιναν όλα. Με τα χρόνια ο χορός άρχισε να αποκτά μορφή, χάθηκε στη δεκαετία του ’80 εξαιτίας του AIDS, επειδή πέθαναν πολλοί άνθρωποι, και από το 2000 ξεκίνησε ένα τρομερό travelling της κουλτούρας και του χορού σε όλο τον κόσμο. Στην Ευρώπη ιδιαίτερα έχουμε πολύ ισχυρό community. Ταξιδεύοντας στο εξωτερικό με τους street style χορούς ως φοιτήτρια, έβλεπα πολύ μεγάλα battles με waacking, οπότε το πέτυχα σε μια φάση που είχε ανθήσει και η κοινότητα είχε αποκτήσει άλλη διάσταση. Υπήρχαν μεγάλοι χορευτές που το ξεκίνησαν και το έζησαν, από τότε που ξεκίνησε το waacking μέχρι τώρα, οι οποίοι το διδάσκουν, και είμαι τυχερή που το διδάχτηκα από αυτούς».
Τη ρωτάω πόσο έχει εξελιχθεί το είδος και αν έχει αλλάξει από το αρχικό του στυλ. «Έχει αλλάξει, αλλά έχει κρατήσει τα βασικά στοιχεία και τη βασική αίσθηση. Σίγουρα αλλάζουν οι μουσικές, και επειδή η μουσική έχει μεγάλη σχέση με τον χορό, ιδίως σε αυτά που κάνουμε εμείς, που είναι street και κλαμπ χοροί, αλλάζοντας η μουσική αλλάζει και ο τρόπος που εκφραζόμαστε. Έχει αλλάξει έτσι κι αλλιώς στην εποχή που ζούμε ο τρόπος που εκφραζόμαστε και προβάλλουμε τον εαυτό μας, οπότε σίγουρα έχει αλλάξει και το waacking. Αλλά επειδή είναι μια πολύ κλειστή κοινότητα και αφορά συγκεκριμένα άτομα, νιώθω ότι έχει διατηρηθεί η κουλτούρα μέσα σ’ αυτή την εξέλιξη. Ναι μεν υπάρχει αλλαγή, αλλά δεν έχει ξεχάσει τις ρίζες του.
Στην Ελλάδα υπάρχει κοινότητα waacking στην Αθήνα και τη Θεσσαλονίκη, που δεν είναι ακόμη πολύ μεγάλη, ωστόσο είναι δυνατή, με παρουσία και στην Ευρώπη, σε διαγωνισμούς, σε events. Υπάρχουν φεστιβάλ, όπως το δικό μου∙ γίνονται και κάποια ακόμα φεστιβάλ στη Θεσσαλονίκη. Ο κόσμος της κοινότητάς μας, της street, το ξέρει, απλώς ακόμα δεν είναι ευρέως γνωστό, γι’ αυτό δουλεύουμε τόσο, για να το μάθει περισσότερος κόσμος.
Το waacking είναι γκέι, είναι στρέιτ, είναι κουίρ, ό,τι θέλεις μπορεί να είσαι για να το χορέψεις, τα αγκαλιάζει όλα. Επειδή συνδέεται πάρα πολύ με την LGBTQΙ+ κοινότητα, υπάρχει μια συγκεκριμένη ευαισθητοποίηση και το γεγονός ότι προστατεύει και δημιουργεί αυτό το ασφαλές περιβάλλον για να τιμήσει τη μοναδικότητα και την ατομικότητα το κάνει πιο δυνατό.
Γενικά, νομίζω πως ο χορός είναι εκεί για να θρέφει και να γεννά ερωτήματα και να προβληματίζει. Και για να παίρνει μέρος. Ακόμα και το να μην παίρνει μέρος, κάτι σημαίνει. Είναι μια πολύ έντονη γλώσσα η χορευτική, το σώμα από μόνο του μπορεί να πει πράγματα. Αποκτά μια ελευθερία που δεν μπορεί να κριθεί τόσο πολύ όσο ο λόγος και νιώθω ότι οι χορευτές τη ζουν περισσότερο. Οπότε, μαθαίνουμε ότι έχουμε το δικαίωμα να είμαστε ελεύθεροι».
Η Ειρήνη έχει σημαντικό έργο ως χορογράφος και το βιογραφικό της είναι εντυπωσιακό. Έχει αποφοιτήσει από τη Νομική του ΑΠΘ, έχει συνεργαστεί με κορυφαίους χορογράφους, όπως ο Kader Attou, έχει συμμετάσχει σε μεγάλα φεστιβάλ, έχει διακριθεί σε διαγωνισμούς στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, και έχει διδάξει χορό σε σημαντικά ιδρύματα στην Ευρώπη. Είναι, όμως, περισσότερο γνωστή για τη συνεργασία της με τη Μαρίνα Σάττι στο P.O.P Tour και στη Eurovision. Χορογραφεί τα βιντεοκλίπ της από το «Σπίρτο και βενζίνη» και μετά, και φυσικά έχει κάνει τη χαρακτηριστική χορογραφία στο «Zari». Πέρσι χορογράφησε και την εμφάνιση της Αρμενίας στη Eurovision.
Marina Satti - ZARI (Official Music Video)
«Είμαι από τη Θεσσαλονίκη, εκεί έζησα, σπούδασα και χόρεψα», λέει. «Στην Αθήνα κατέβηκα πριν από πέντε χρόνια. Με το που τελείωσα τις σπουδές μου στη Νομική και ήμουν σε φάση να δώσω εξετάσεις για άδεια ασκήσεως επαγγέλματος, έκανα οντισιόν για μια παραγωγή στο Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου (την παράσταση “The Roots – Transmission” του Γάλλου χορογράφου Kader Attou) και ήρθα με αυτή την αφορμή. Δεν έφυγα ποτέ, έμεινα στην Αθήνα για πάντα και δεν το μετάνιωσα ποτέ, ούτε ότι δεν ασχολήθηκα με τη δικηγορία».
Τη ρωτάω τι λένε οι δικοί της που άφησε μια καριέρα στη Νομική μετά από χρόνια σπουδών για να αφοσιωθεί στον χορό. «Βλέπουν τι κάνω και είναι περήφανοι», λέει, «δεν ήταν κάτι που δεν περίμεναν. Έκανα χορό από τριών χρονών και πάντα με έβλεπαν και με παρακολουθούσαν όπου κι αν χόρευα, επειδή ασχολιόμουν γενικά με τις τέχνες, κι ακόμα προσπαθώ με κάθε τρόπο. Δεν έπεσαν από τα σύννεφα. Το ήξεραν και ήταν πολύ υποστηρικτικοί σε όλα μου τα βήματα. Ξεκίνησα με μουσικοκινητική, μπαλέτο, τζαζ, λάτιν, σύγχρονο χορό, έχω περάσει από διάφορα. Τώρα με το street είναι λίγο πιο ανοιχτά τα πράγματα. Χορεύω και σύγχρονο, και σε χοροθέατρα είμαι, αλλά το background μου νιώθω ότι είναι το street, περισσότερο αυτό είναι που φέρω.
Τα battles γενικά με έχουν καθορίσει και με έχουν βοηθήσει να βελτιωθώ πάρα πολύ, γιατί η συνθήκη είναι ζόρικη. Δηλαδή το να έχεις 45 δευτερόλεπτα και 1 λεπτό στα οποία θα πρέπει να χορέψεις, και μάλιστα με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, το κομμάτι που ακούς πρώτη φορά εκείνη τη στιγμή και να αυτοσχεδιάσεις είναι πολύ απαιτητικό, οπότε εμένα αυτή η πρόκληση πάντα με εξίταρε. Τα battles πάντα με ενθουσίαζαν. Το να μαθαίνεις να προσαρμόζεσαι σε δευτερόλεπτα, λαμβάνοντας υπόψη τους κριτές, τον κόσμο, τον αντίπαλο, τη μουσική, όλο αυτό είναι κάτι που σου κάνει δυνατό training, οπότε σίγουρα με έχει διαμορφώσει από άποψη training, ενδεχομένως και στο performance. Στα battles εκτίθεσαι συνέχεια επειδή αυτοσχεδιάζεις, εκείνη τη στιγμή είσαι εσύ, το σώμα σου και η μουσική, δεν υπάρχει κάποια χορογραφία να ακολουθήσεις. Οπότε νιώθω ότι έτσι ξεκλειδώνουν η δημιουργικότητα και άλλοι δρόμοι έκφρασης και υποστήριξης του εαυτού σου.
Ο street χορός ήταν μέχρι πολύ πρόσφατα κάτι ξένο στην Ελλάδα, οπότε, επειδή δεν το ξέρουν, το παραβλέπουν, το νιώθουν ξένο, το αμφισβητούν, δεν το καταλαβαίνουν. Όταν ήρθα στην Αθήνα, το αισθανόμουν πάρα πολύ αυτό, και επειδή συναναστρεφόμουν πάρα πολύ με κόσμο, και οι φίλοι μου είχαν μόλις τελειώσει την Κρατική Σχολή Χορού, καταλάβαινα γενικά ότι με έβλεπαν ως κάτι άλλο. Όσο γεφυρώνεται αυτό το χάσμα μεταξύ του street και του κλασικού, βοηθάει στο να δουν τη δυσκολία, να καταλάβουν την κουλτούρα ή κάπως να τη νιώσουν οικεία.
Νομίζω ότι αυτό βελτιώνεται συνεχώς, από την άλλη όμως θα υπάρχει αναγκαστικά αυτός ο διαχωρισμός όσο οι ανώτερες επαγγελματικές σχολές στην Ελλάδα κάνουν μόνο μπαλέτο και σύγχρονο, ενώ στα πανεπιστήμια του εξωτερικού διδάσκονται κανονικά street χοροί. Αυτό δημιουργεί μια απόσταση από το street ακόμα και σήμερα. Βέβαια, επειδή κάποιοι χορογράφοι παίρνουν χορευτές κι άλλων ειδών, και οι χορευτές από μόνοι τους ψάχνουν νέα εργαλεία, και υπάρχει γενικότερα στη γενιά μας έρευνα και awareness, νιώθω ότι είναι πολύ καλύτερα τα πράγματα τα τελευταία χρόνια.
Υπάρχει πολύς νέος κόσμος που κάνει street χορό, υπάρχει πολύς κόσμος που θέλει να μάθει, υπάρχει και κόσμος που επειδή το κάνει στο TikTok το κάνει με διαφορετικό τρόπο, αλλά η νέα γενιά κάνει αρκετά street χορούς. Έτσι κι αλλιώς στις νεαρές ηλικίες ο χορός έχει πέραση, και τώρα τελευταία το street και ό,τι είναι διαφορετικό ελκύει. Πηγαίνω στα battles και δεν βλέπω αυτούς που ήξερα πριν από δέκα χρόνια· βλέπω άπειρα νέα παιδιά που δεν τα ήξερα μέχρι προχθές και αυτό είναι πάρα πολύ ευχάριστο.
Η Μαρίνα Σάττι είναι ένα πολύ μεγάλο κεφάλαιο στη ζωή μου, πολύ σημαντικό και είμαι πολύ τυχερή που δουλεύω μαζί της και έχουμε η μία την άλλη. Όταν αποφάσισε να κάνει το “Yenna”, είχε κάνει το βιντεοκλίπ για το “Pali”, το οποίο είχε χορογραφήσει μια καλή μου φίλη, κι εγώ είχα πάει να χορέψω. Έτσι βρεθήκαμε για εφτά μέρες στη Μαυροθάλασσα Σερρών όπου το γυρίζαμε, και εκεί έγινε τρελό bonding. Καπάκι ήρθα στην Αθήνα για το χοροθέατρο και η Μαρίνα μου ζήτησε να κάνουμε μαθήματα. Το ένα ήρθε ακριβώς μετά το άλλο. Ξεκινήσαμε μαθήματα, τα οποία κάνουμε ακόμα, έρχονται οι ιδέες της και τα καινούργια της τραγούδια και τα χορεύουμε μαζί. Από το “Σπίρτο και Βενζίνη” και μετά χορογραφώ τις περιοδείες της, την P.O.P. tour, τα βιντεοκλίπ, τα κάνουμε όλα παρέα.
Μου αρέσει πολύ η FKA twigs, όλο το αισθητικό αποτέλεσμα, συγκινήθηκα πολύ από την παράσταση του Μάριο Μπανούσι, μου άρεσε η τελευταία ταινία του Πολ Τόμας Άντερσον.
Το φεστιβάλ, το Follow the Waack, φέτος θα είναι τριήμερο. Είναι η τέταρτη χρονιά του και είναι ένα πανευρωπαϊκό φεστιβάλ που μαζεύει ανθρώπους από όλον τον κόσμο. Είναι πολύ συγκινητικό για μένα, γιατί ξεκίνησε από κάτι πολύ μικρό και έχει φτάσει σε ένα επίπεδο παγκόσμιο, οπότε θα μαζευτούμε όλοι μαζί της κοινότητας του waacking, απ' όλη την Ελλάδα και από το εξωτερικό, στις 20, 21 και 22 Φλεβάρη στην Αθήνα».
Μου εξηγεί ότι την πρώτη μέρα του φεστιβάλ θα παρουσιάσει μια νέα χορογραφία της στο θέατρο Ρεκτιφιέ και μιλάει για τα επόμενα σχέδιά της που είναι αρκετά και έχουν μεγάλο ενδιαφέρον. «Μετά το φεστιβάλ ξεκινάει μια παράσταση που έχω χορογραφήσει με τον Kader Attou, τον Γάλλο χορογράφο, έχω κάποιες δουλειές και ένα χοροθέατρο στη Γαλλία και και κάποια ταξίδια με το waacking στην Πολωνία και την Κύπρο. Έχουμε τη συνεργασία με τη Μαρίνα και την περιοδεία στην Αμερική, οπότε ανυπομονώ να έρθει ο Μάιος...»
Follow the waack, 20-22/2
20/2: Θέατρο Ρεκτιφιέ, Κωνσταντινουπόλεως 119
21/2: secret location που θα ανακοινωθεί στο Instagram
22/2: Casa de Kabeira, Ηρακλειδών 74
Instagram: @followthewaack
