Στο χαμηλό, θερμό φως οι φιγούρες της μητέρας, τα πολλαπλά της είδωλα, κινούνται σαν φασματικές φιγούρες. Ο ομφάλιος λώρος που απλώνει με την οπτική του γλώσσα ο Μάριο Μπανούσι αυτήν τη φορά διευρύνει τα όρια των σχέσεων, των ιστοριών και των εικόνων. Οι αναφορές του, μητέρα - τροφός - τροφή - επιθυμία - έλεγχος - νεότητα - γήρας, δίπολα που ανατροφοδοτούνται με εικόνες απροσδόκητης δύναμης εμπλουτίζονται με σχέσεις παράλληλες και δράσεις καταλυτικές, ωστόσο σχεδόν αδιόρατες.
Ποια είναι η ιστορία που θα μας αφηγηθεί στο ΜΑΜΙ ο 26χρονος δημιουργός που με τα προηγούμενα έργα του, τα Goodbye, Lindita και Taverna Miresia - Mario, Bella, Anastasia, εξερεύνησε το πένθος μέσα από τα βιώματα και την προσωπική του μυθολογία και σιωπηλά έπλασε συμβάντα βαθιάς συγκίνησης που παρακίνησαν ένα κοινό και διεθνές κοινό να εξετάσει τη δική του εμπειρία από την απώλεια. Η πρεμιέρα του ΜΑΜΙ στις 6 Φεβρουαρίου στη Στέγη του Ιδρύματος Ωνάση μοιάζει με έναν σταθμό και μια νέα αφετηρία στην πορεία των προηγούμενων έργων του που περιόδευσαν σε δεκάδες σταθμούς, σε ευρωπαϊκά φεστιβάλ και μερικά από τα μεγαλύτερα θέατρα της Ευρώπης.
Ο Μάριο Μπανούσι έχει μεγαλώσει με γυναίκες και η αλληλεπίδραση μεταξύ τους και μαζί του τον έχει επηρεάσει βαθιά. Έχει παρατηρήσει τη λεπτομέρεια στις σχέσεις τους, ένα αδιόρατο σχεδόν νεύμα, τη νευρικότητα, τη σιωπή, τα χέρια που σφίγγονται σε ένα ρούχο, όλα όσα δεν εκφράζονται ποτέ με λόγια.
«Σε αυτό το έργο ξεδιπλώνεται ο χαρακτήρας της μητέρας, βλέπεις διάφορες εκδοχές του. Στα προηγούμενα έργα υπήρχε η φιγούρα αυτή σε μια συγκεκριμένη στιγμή, ενώ εδώ βλέπεις έναν χαρακτήρα να εξελίσσεται –ξεκινά από μωρό, ζει τη νεότητα και να φτάνει μέχρι το τέλος της ζωής της– σαν να ξεφυλλίζεις ένα άλμπουμ. Φέρνεις στα μάτια σου κάθε φωτογραφία της, πως ήταν, τι φορούσε, τον τρόπο που κοιτούσε τον φακό, την κορμοστασιά της, πώς άρχισε να αλλάζει μέσα στον χρόνο και τι συνέβαινε στη ζωή της. Αυτή την αίσθηση θα ήθελα να μεταφέρω. Δεν θα μιλήσω για τη μητέρα μου αλλά για την ιστορία μιας γυναίκας μέσα από τα μάτια ενός αγοριού που δεν θέλει να τη θεοποιήσει και να την υμνήσει αλλά να την παρατηρήσει. Η μητρική φιγούρα πάντα υπάρχει εδώ, είτε φανερά είτε πιο υπόγεια», λέει ο Μάριο Μπανούσι.
Ένα απέραντο χέρσο σκοτεινό χωράφι απλώνεται μπροστά μας. Η ξύλινη κολόνα της ΔΕΗ φωτίζει ένα μικρό κομμάτι του ομιχλώδους τοπίου. Στην άλλη άκρη, ένα σπίτι, ένας συμπαγής κύβος με ένα φωτισμένο παράθυρο. Αν κοίταζες από το παράθυρο του σπιτιού στο Goodbye, Lindita και στην Taverna Miresia, αυτό το τοπίο θα έβλεπες. Εδώ βγαίνει η δράση από το προστατευτικό κουκούλι του εσωτερικού χώρου με όλα τα περιστατικά του ιδιωτικού βίου να συμβαίνουν στον εξωτερικό χώρο. Πρόκειται για μια κρίσιμη μετάβαση που οδηγεί σε σύνθετες δράσεις, ανοίγοντας πολλά παράλληλα παράθυρα.
«Ανοίγω μια πόρτα και βγαίνω σε έναν χώρο στον οποίο μπορεί να φοβόμαστε να βρεθούμε. Με τρομάζει κι εμένα με έναν τρόπο γιατί υπάρχει έντονο το στοιχείο της μοναξιάς. Είχα την ανάγκη να μιλήσω γι’ αυτό από τα προηγούμενα έργα. Τώρα μιλάω πιο έντονα, μεγαλώνω και δείχνω με έναν τρόπο ότι όλα είναι φανερά, ακόμα και όταν δεν το κατανοούμε.
Πλέον ακόμα και ο χρόνος έχει σημασία στον εξωτερικό χώρο, έχει άλλο ρυθμό, άλλη ποιότητα, όπως και αυτό που ακούς, που είναι ένας εσωτερικός ήχος της παράστασης, όχι μια μουσική που τη συνοδεύει· είναι ο ήχος της φύσης, τα τριξίματα, τα ζώα, ένα κλαρίνο, ένα πολυφωνικό σχήμα, πυροτεχνήματα που μοιάζουν με ήχους πολέμου, ήχοι διφορούμενοι», λέει.
Όταν η σκηνή μετατρέπεται σε τοπίο σκοτεινό και ανοιχτό μαζί που καθένας μας τροφοδοτεί με τη δική του μνήμη έρχονται στο φως σχέσεις όχι μόνο με το γενικό τους περίγραμμα αλλά και με τη λεπτομέρεια που καθορίζει δραματικά τη συνύπαρξη των προσώπων. Η γυναίκα που γεννά, η μητέρα τροφός, η νεαρή ποδηλάτισσα, η μητέρα που καραδοκεί πίσω από ένα ερωτευμένο, άσπιλο ζευγάρι που θυμίζει τους πρωτόπλαστους, η μητέρα που ηρεμεί μια ηλικιωμένη γυναίκα πριν από τον θάνατο και ο γιος, το αγόρι που παίρνει θέση στην ιστορία όχι μόνο ως αφηγητής αλλά και ως ζωτικό πρόσωπο που κάνει δυναμικά την εμφάνισή του ως συνέχεια μιας τυπικής οικογενειακής ιστορίας αλλά και ως πειρασμός σε σχέσεις και ρόλους που αλλάζουν ριζικά μέσα στον χρόνο και κρύβουν στιγμές και αναπάντεχες ποιότητες, άλλοτε αφοσίωσης και άλλοτε θυμού. Σε αυτό το σύμπαν ο ένας χαρακτήρας καθρεφτίζεται στον άλλο.
Φυσικά, από αυτό το παλίμψηστο των σχέσεων δεν θα μπορούσε να λείπει η αινιγματική και πάντα δυσερμήνευτη σχέση μάνας - κόρης. Ο Μάριο Μπανούσι έχει μεγαλώσει με γυναίκες και η αλληλεπίδραση μεταξύ τους και μαζί του τον έχει επηρεάσει βαθιά. Έχει παρατηρήσει τη λεπτομέρεια στις σχέσεις τους, ένα αδιόρατο σχεδόν νεύμα, τη νευρικότητα, τη σιωπή, τα χέρια που σφίγγονται σε ένα ρούχο, όλα όσα δεν εκφράζονται ποτέ με λόγια. Κάνοντας το τολμηρό βήμα να απλωθεί στον εξωτερικό χώρο, εξακολουθεί να ζουμάρει με επιμονή στις λεπτομέρειες που τώρα είναι πιο ορατές, φτάνουν στο προσκήνιο, για να καταγράψει τον δισταγμό, τον φόβο, την ανυπόκριτη αγάπη.
«Στις ιστορίες μου μού αρέσει να μην κλειδώνει το έργο, να υπάρχει αυτή η αίσθηση ονείρου, όπως όταν ξυπνάς και δεν είσαι απόλυτα βέβαιος τι σημαίνει αυτό που είδες ή όταν μέσα στο όνειρο εμφανίζεται ένα πρόσωπο από το πουθενά και ψάχνεις να βρεις τη σημασία αυτής της παρουσίας. Σε έναν τέτοιο διάλογο θα ήθελα να ανοιχτώ, χωρίς θέσεις ή βεβαιότητες, και νιώθω ότι κάθε θεατής θα ταυτιστεί ή θα εντοπίσει κάτι άλλο, δικό του, προσωπικό, ακόμα και πέρα από την κεντρική δράση, στις παράλληλες σκηνές», λέει.
Στο ΜΑΜΙ, μαζί με τα πρόσωπα σε πρώτο πλάνο έρχονται και τα συμβολικά αντικείμενα. Το νερό και το θαμπό φως, το ποδήλατο της νεότητας και το κρεβάτι της γέννας και του γήρατος, αντικείμενα-αναθήματα που χωρίς την ανθρώπινη παρουσία να τους δίνει νόημα είναι απλώς ένας σωρός από σκουπίδια.
Αν στο σύμπαν του ΜΑΜΙ υπάρχουν κοινά στοιχεία με τα προηγούμενα έργα του, εδώ οι κυρίαρχες μορφές των ερμηνευτών (Παναγιώτα Γιαγλή, Βασιλική Δρίβα, Δημήτρης Λαγός, Αγγελική Στελλάτου, Ευτυχία Στεφάνου / Ήλια Κουκουζέλη και Φώτης Στρατηγός), μέσα στο σκηνικό του Σωτήρη Μελανού, υπό τον ήχο που δημιουργεί ο Jeph Vanger, μας οδηγούν σε μια ποιητική ανάγνωση των εκφάνσεων του βίου μας, σε μια αφιέρωση στην ίδια τη ζωή και στον ατέρμονο κύκλο της, σε μια ελευθερία μέσα στην οποία ο καθένας θα δει και θα έχει να αφηγηθεί τη δική του ιστορία.
Το ΜΑΜΙ κλείνει μια τριλογία για τη μητέρα, ανοίγοντας έναν νέο, πελώριο και ολόφωτο κύκλο που μιλάει με τρυφερότητα και σχολαστική παρατήρηση για τη γέννηση, τις σχέσεις και τη φθορά της ανθρώπινης ύπαρξης.
Βρείτε περισσότερες πληροφορίες για την παράσταση «ΜΑΜΙ» εδώ.
