Σκληρός ρεαλισμός και όνειρο στην παράξενη άνοιξη του αθηναϊκού θεάτρου

Σκληρός ρεαλισμός και όνειρο στην παράξενη άνοιξη του αθηναϊκού θεάτρου Facebook Twitter
Κεντρική θέση στον θεατρικό ορίζοντα έχει κατακτήσει, το «οικοσύστημα» που έχει χτίσει μεθοδικά ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης με παραστάσεις όπως το φετινό «Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ». Φωτο: Ελίνα Γιουνανλή
0

Συνεχίζεται και φέτος η μικρή θεατρική άνοιξη της Αθήνας που είχε ανιχνευθεί τα δύο προηγούμενα χρόνια. Πάνω από 1.500 παραστάσεις(!) και έργα για όλα τα γούστα, για ευρύ και πιο περιορισμένο κοινό, με αφορμή κλασικούς συγγραφείς ή εγχειρήματα θεατρικών ομάδων και πειραματικών σκηνών, αλλά και με φρέσκα έργα που προώθησαν οι αναζητήσεις ενός επίμονου κοινού το οποίο έμεινε πιστό τη 10ετία της κρίσης.


Σε αυτό τον θεατρικό ορίζοντα έχει βρει τη θέση του ο Σταμάτης Φασουλής, ο οποίος, μετά από πολύχρονη πορεία και εμπειρία στις θεατρικές σκηνές της πρωτεύουσας, φέτος μας έδωσε τον τόσο φιλόδοξο «Ωνάση». Κεντρική θέση έχει κατακτήσει, επίσης, το «οικοσύστημα» που έχει χτίσει μεθοδικά ο Κωνσταντίνος Μαρκουλάκης με τον «Πουπουλένιο», τον «Αύγουστο» και το φετινό «Ποιος φοβάται τη Βιρτζίνια Γουλφ». Ακόμα, φαίνεται ότι υπάρχει και ένα κοινό που περιμένει την ιδιαίτερη ματιά της Κατερίνας Ευαγγελάτου. Φέτος, με τον «Άμλετ», έχει την ευκαιρία να μοιραστεί αυτά που νιώθει ότι πήρε από τον πατέρα της, Σπύρο Ευαγγελάτο, στο Αμφι-θέατρο που άνοιξε ξανά στην Πλάκα ‒ το σημείο και ο χώρος είναι εξόχως συμβολικά για τη θεατρική ζωή της Αθήνας. Ο φετινός «Άμλετ» είναι ένας φόρος τιμής στην παράσταση του σαιξπηρικού έργου που είχε ανεβάσει ο πατέρας της στον ίδιο χώρο το 1991 ‒ και το υπενθυμίζει με κάποιες βιντεο-παρεμβάσεις.

Μοιάζει με αντίδοτο στα χρόνια της κρίσης και των μνημονίων η νέα ορμή του ρεαλισμού μέσα από κείμενα φρέσκα, που γράφτηκαν ειδικά για αθηναϊκές παραστάσεις. Το «Στέλλα κοιμήσου» του Γιάννη Οικονομίδη, ο «Άγριος Σπόρος» , το «Άνθρωποι και Ποντίκια» και φέτος ο ξεχωριστός «Πατέρας» είναι από τις επιλογές που βρήκαν γόνιμο έδαφος.


Η Κατερίνα Ευαγγελάτου, με προτάσεις όπως το δυστοπικό «1984», η δροσερή «Κωμωδία των Παρεξηγήσεων» και τώρα ο «Άμλετ», είδε με μια φρέσκια ματιά κλασικά κείμενα που προορίζονται για απαιτητικό κοινό. Στα νέα της καθήκοντα ως διευθύντριας του Φεστιβάλ Αθηνών θα έχει την ευκαιρία να μπολιάσει με αυτό το πνεύμα τον σημαντικό θεσμό.


(Στο νέο σκηνικό της Αθήνας συμβάλλει η σοβαρότητα του Εθνικού, σε σχέση με παλιότερες δεκαετίες, οπότε αποτελούσε μόνιμο θέμα συζήτησης, όπως και η προσήλωση της Στέγης σε εγχειρήματα που ξεχωρίζουν).

Σκληρός ρεαλισμός και όνειρο στην παράξενη άνοιξη του αθηναϊκού θεάτρου Facebook Twitter
Φαίνεται ότι υπάρχει και ένα κοινό που περιμένει την ιδιαίτερη ματιά της Κατερίνας Ευαγγελάτου που φέτος, με τον «Άμλετ», έχει την ευκαιρία να μοιραστεί αυτά που νιώθει ότι πήρε από τον πατέρα της, Σπύρο Ευαγγελάτο.

Ρεαλισμός σε γερές δόσεις

Μοιάζει με αντίδοτο στα χρόνια της κρίσης και των μνημονίων η νέα ορμή του ρεαλισμού (πείτε τον νεορεαλισμό, αν θέλετε) μέσα από κείμενα φρέσκα, που γράφτηκαν ειδικά για αθηναϊκές παραστάσεις (ακόμα και αν η αρχική ιδέα κάποιων βασίστηκε σε έργα του Ξενόπουλου ή του Στρίντμπεργκ). Το «Στέλλα κοιμήσου» του Γιάννη Οικονομίδη, ο «Άγριος Σπόρος» (τελευταίος πρωταγωνιστικός ρόλος του Τάκη Σπυριδάκη ‒ συνεχίζει για 5η χρονιά με τον Στάθη Σταμουλακάτο), το «Άνθρωποι και Ποντίκια» και φέτος ο ξεχωριστός «Πατέρας» είναι από τις επιλογές που βρήκαν γόνιμο έδαφος. Το επιβεβαίωσε και το κοινό με κατηγορηματικό τρόπο, που έδειξε αντοχή και επιμονή, μια ευχάριστη όαση όλα αυτά τα χρόνια της αναστάτωσης και της λιτότητας. Δεν είναι ομοιογενές, αλλά οι επιλογές του δείχνουν πως ένα μεγάλο μέρος του αντιστέκεται στην κατιούσα της TV και στην ολοένα αυξανόμενη εξάρτηση από τις σειρές τύπου Netflix.

Σε αυτή την περιοχή κινήθηκαν κι άλλα έργα όπως ο «Αρίστος» (η υπόθεση του δράκου του Σέιχ Σου), ο «Εθνικός Ελληνορώσων» κ.λπ. Το κέρδος απ' όλες αυτές τις παραστάσεις ελληνικού «νεορεαλισμού» είναι τριπλό. Πρώτον, αναδεικνύουν κάτι που έχει ανάγκη το νεοελληνικό θέατρο, μια νέα γενιά συγγραφέων που γράφουν δικά τους έργα ή διασκευάζουν «επιθετικά» κάποιο γνωστό. Δεύτερον, δίνουν την ευκαιρία σε ηθοποιούς που έχουν δώσει μάχη με το ταλέντο τους για να παραμείνουν στον χώρο της υποκριτικής (ο Σταμουλακάτος δουλεύοντας ως κούριερ, ο Βασίλης Μπισμπίκης περνώντας από πολλά και διάφορα και καταλήγοντας, όπως ο ίδιος μου έχει πει, σε μια κολεκτίβα). Τρίτον, διαμορφώνεται ένα κοινό που ενδιαφέρεται για τον ρεαλισμό, γιατί μέσα από αυτήν τη διάσταση ζει ή ξορκίζει πολλά από αυτά που βίωσε τα προηγούμενα χρόνια.

 
Α, υπάρχει και ένα τέταρτο σημείο. Παρά τα πενιχρά μέσα, τις λιτές σκηνές και τη σκληρή ανεργία που έχει περάσει το σινάφι των ηθοποιών, πάντα βρίσκεται τρόπος να εντοπίζονται τα στοιχειώδη μέσα που επιτρέπουν να μη χάνεται ούτε το ταλέντο ούτε το κοινό που ψάχνεται. Η μαζική προαγορά εισιτηρίων από το Viva ήταν και είναι βασικός αιμοδότης. Η επί της ουσίας αυτοχρηματοδότηση πολλών ομάδων που φτιάχνουν μια παράσταση ως αντίδοτο στην ανεργία μοιάζει με λότο: κάποια από αυτά τα εγχειρήματα τόλμης ή ανάγκης κερδίζουν το στοίχημα.

Σκληρός ρεαλισμός και όνειρο στην παράξενη άνοιξη του αθηναϊκού θεάτρου Facebook Twitter
Το «Στέλλα κοιμήσου» του Γιάννη Οικονομίδη ήταν από τις παραστάσεις του που προτίμησε το αθηναϊκό κοινό. Φωτο: Πάρις Ταβιτιάν/LIFO

Show me the money

Την περσινή, αλλά κυρίως τη φετινή χρονιά φάνηκε ότι, εκτός από τους μοναχικούς ή μικρούς θεατρικούς παραγωγούς, υπάρχουν πλέον περί τους οκτώ παραγωγούς που ανταποκρίνονται στην αυξημένη ζήτηση που παρατηρείται στην Αθήνα. Υπάρχει πια περισσότερη οικονομική ασφάλεια κι έτσι μπορούν να πάρουν μεγαλύτερο ρίσκο, αφού έχουν συγκεντρώσει και την απαραίτητη τεχνογνωσία.


Παράγοντες που ενδιαφέρονται να επεκτείνουν τη σκηνή της πόλης πέρα από το θέατρο πρόζας, που δεν έχει πολλά περιθώρια, σημειώνουν δύο δυσκολίες: στην Ελλάδα δεν υπάρχει επάρκεια ούτε σε χώρους ούτε σε καλλιτέχνες με επιδόσεις και στην υποκριτική, και στον χορό, και στο τραγούδι (τουλάχιστον στο επίπεδο που έχουν γειτονικές χώρες ‒ μέχρι και η Ρουμανία).


Να δούμε αν η καινούργια διοίκηση του (κρατικού πλέον) Μεγάρου Μουσικής θα βρει τον τρόπο ώστε οι χώροι του να είναι πιο ανοιχτοί σε παραστάσεις, γιατί οι όροι που έθετε μέχρι πρόσφατα ήταν αποτρεπτικοί για πολλές παραγωγές, καθώς στην ουσία το κόστος εκτοξευόταν και δεν υπήρχε καμία ευελιξία σε περίπτωση επιτυχίας μιας παράστασης. Η δημοσιοϋπαλληλική νοοτροπία του το φορτώνει με έλλειμμα και ακυρώνει έναν σημαντικό πολυχώρο παραστάσεων.


Νέα δεκαετία λοιπόν, με ταλέντο που επιβίωσε τα πέτρινα χρόνια, κάποια κεφάλαια που μπορούν να φέρουν πιο φιλόδοξα εγχειρήματα και μια Αθήνα που μπορεί να αναζητήσει κάτι καλύτερο από μια απλή «καλή προσπάθεια».

Θέατρο
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Ηλίας Λογοθέτης: Ένας κάτοικος εντός της γλώσσας του Βιζυηνού

Θέατρο / Ηλίας Λογοθέτης (1939 - 2024): Ένας εργάτης του θεάτρου και του σινεμά που δεν υπήρξε σνομπ

Από τους Πέρσες του Κουν μέχρι το τηλεοπτικό Έτερος Εγώ Νέμεσις, ο Ηλίας Λογοθέτης διέσχισε όλα τα είδη με μπρίο, αξιοπρέπεια και ακατάβλητο ποιητικό οίστρο.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΚΟΥΤΣΟΓΙΑΝΝΟΠΟΥΛΟΣ
ΓΙΑΝΝΗΣ ΜΑΥΡΙΤΣΑΚΗΣ

Θέατρο / Γιάννης Μαυριτσάκης: «Για δύο χρόνια απομονώθηκα και έγραφα, μόνος, σαν τα θηρία»

Λίγο πριν την πρεμιέρα του νέου του έργου «Rayman ούρλιαξε» σε σκηνοθεσία Περικλή Μουστάκη, ο συγγραφέας της ποιητικής ενατένισης και του σκληρού ρεαλισμού μιλάει για τα παιδικά του χρόνια, την πορεία του στο θέατρο, τη «συνάντησή» του με τον Μπερνάρ-Μαρί Κολτές και την αφοσίωσή του στη συγγραφή.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Στην ανανεωμένη σκηνή του Θεάτρου της Οδού Κυκλάδων του Λευτέρη Βογιατζή όλα είναι δρόμος

Θέατρο / Το Θέατρο της Οδού Κυκλάδων αλλάζει για τη νέα παράσταση του Στάθη Λιβαθινού

Το έργο του Τομ Στόπαρντ «Ο Ρόζενκραντζ και ο Γκίλντενστερν είναι νεκροί» ανεβάζει η ομάδα του Στάθη Λιβαθινού, ένα από τα λίγα θεατρικά ανσάμπλ στην Αθήνα που τον ακολουθεί εδώ και χρόνια.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
«Αίθουσα Αναμονής. Humanity»: Ο Ένκε Φεζολλάρι μιλάει για μια παράσταση που αναδεικνύει την ομορφιά και τον εφιάλτη του ανθρώπινου είδους. 

Θέατρο / «Αίθουσα Αναμονής. Humanity»: Μια παράσταση για την ομορφιά και το σκοτάδι του ανθρώπινου είδους

Ο Ένκε Φεζολλάρι μιλά για την παράσταση που κινείται μεταξύ του mockumentary και του documentary, αφηγείται ιστορίες που συγκινούν και σοκάρουν, στιγμές επιτευγμάτων ή σκοτεινών σελίδων της ανθρωπότητας που ξετυλίγονται σε αίθουσες αναμονής.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Ο Τζων Φούλτζεϊμς επιστρέφει με Βάγκνερ

Όπερα / «Η Βαλκυρία σχετίζεται με τους κόσμους του Τόλκιν και της Ρόουλινγκ»: Ο Τζων Φούλτζεϊμς επιστρέφει στη Λυρική

Μετά τον τολμηρό «Ντον Τζιοβάνι», ο διακεκριμένος Βρετανός σκηνοθέτης περνάει στην απαιτητική «Βαλκυρία», το δεύτερο μέρος της επικής τετραλογίας «Το δαχτυλίδι των Νιμπελούνγκεν» του Ρίχαρντ Βάγκνερ που ανεβαίνει για πρώτη φορά από την Εθνική Λυρική Σκηνή.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Ποια «σκέψη» οδηγεί στην τρέλα;

Κριτική Θεάτρου / «Η Σκέψη»: Στον λαβύρινθο της τρέλας

Ο Χάρης Φραγκούλης σκηνοθετεί και ο Κωνσταντίνος Αβαρικιώτης δίνει μια υποδειγματική ερμηνεία επάνω στο δύσκολο είδος του μονολόγου με αφορμή τη «Σκέψη» του Λεονίντ Αντρέγιεφ, στο θέατρο Σφενδόνη.
ΛΟΥΙΖΑ ΑΡΚΟΥΜΑΝΕΑ
Η Στέγη Ιδρύματος Ωνάση στο Άμστερνταμ

Θέατρο / Οι παραστάσεις της Στέγης εντυπωσιάζουν κοινό και κριτικούς στο Άμστερνταμ

Οι γεμάτες αίθουσες του θεάτρου Huis van het Nederlandse στο Άμστερνταμ ήταν η απόδειξη ότι το Διεθνές Φεστιβάλ Brandhaarden κέρδισε φέτος το στοίχημα, επιλέγοντας για ένα δεκαήμερο τις παραστάσεις της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση. Η LiFO έζησε την εμπειρία από κοντά.
ΤΙΝΑ ΜΑΝΔΗΛΑΡΑ
Αναζητώντας τη προσβασιμότητα στις θεατρικές παραστάσεις

Ζούμε, ρε! / Αναζητώντας προσβασιμότητα στις θεατρικές παραστάσεις

Μπορεί να υπάρξει καθολική προσβασιμότητα σε μια πολιτιστική εκδήλωση; Ποια είναι τα εμπόδια σε αυτή; Η Χρυσέλλα Λαγαρία και ο Θοδωρής Tσάτσος συζητούν για το θέμα της προσβασιμότητας των ΑμεΑ στο θέατρο με τον ιδρυτή και εκπαιδευτή του πολιτιστικού οργανισμού Liminal, Χρίστο Παπαμιχαήλ.
THE LIFO TEAM
«Σαλό, 120 ημέρες στα Σόδομα», από την ταινία

Αφιέρωμα Σαλό / «Αν η βία σοκάρει στη σκηνή είναι γιατί υπάρχει ακόμα γύρω μας»

Η Έλενα Τριανταφυλλοπούλου, θεατρολόγος-δραματουργός, που συνυπογράφει τη μετάφραση, τη δραματουργία και η θεατρική διασκευή του «Σαλό», γράφει για τη δική της επαφή με το έργο του Παζολίνι και την εμπειρία της από τη δημιουργία της παράστασης.
ΕΛΕΝΑ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΠΟΥΛΟΥ
Ο Παζολίνι και το Σαλό στην ΕΛΣ

Αφιέρωμα Σαλό / Ο Παζολίνι και το «Σαλό» στην ΕΛΣ

«Αν και δεν πρόκειτα για μια κλασική παράσταση μουσικού θεάτρου, που αποτελεί το βασικό δημιουργικό πεδίο της Εναλλακτικής Σκηνής, το κατά Μπινιάρη Σαλό φιλοδοξούμε να εγγραφεί στην ανήσυχη αναζήτηση της ΕΛΣ για επικοινωνία με ομάδες κοινού που δεν σχετίζονται παραδοσιακά με το έργο της».
ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΥΜΕΝΤΑΚΗΣ