Ρολάν Πετί και Ζιζί Ζανμέρ: Ένα διάσημο ζευγάρι του χορού και η συλλογή έργων τέχνης τους Facebook Twitter

Ρολάν Πετί και Ζιζί Ζανμέρ: Η συλλογή τους στο σφυρί (κι ένας Φασιανός)

0

Τον Ιούλιο του 2020 πέθανε στην Ελβετία σε ηλικία 96 ετών η Ζιζί Ζανμέρ, μια από τις πιο διάσημες χορεύτριες του 20ού αιώνα, εξίσου διάσημη και για την κομψότητα και το στυλ της. Εννέα χρόνια νωρίτερα, το 2011, είχε πεθάνει σε ηλικία 87 ετών ο σύζυγός της Ρολάν Πετί, ένας από τους σημαντικότερους μεταπολεμικούς Γάλλους χορογράφους, ο οποίος ανέτρεψε τα ταμπού που κυριαρχούσαν στον χορό.

Οι συνομήλικοι, γεννημένοι το 1924, Ρολάν Πετί και Ζιζί Ζανμέρ, που γνωρίστηκαν σε ηλικία 9 ετών, όταν φοιτούσαν στα μπαλέτα της Όπερας του Παρισιού, υπήρξαν ένα από τα πιο γοητευτικά μεταπολεμικά ζευγάρια της Γαλλίας. Όπως αποδεικνύεται από μια δημοπρασία των έργων που είχαν στην κατοχή τους, την οποία διοργανώνει ο οίκος Κρίστις, λίγοι γνώριζαν την έκταση της συλλογής τους μέχρι που μια έκθεση του 2007 στο Musée d'Art et d'Histoire της Γενεύης την έκανε πιο γνωστή και έδωσε την ευκαιρία στο κοινό να εκτιμήσει το ευρύ τους γούστο αλλά και τον κύκλο των καλλιτεχνών μέσα στον οποίο πρωταγωνίστησαν.

Τα έργα της συλλογής τους αντικατοπτρίζουν τα χρόνια της διεθνούς τους καριέρας, από το Παρίσι και το Λονδίνο έως το Μπρόντγουεϊ και το Χόλιγουντ.

Από το ταπεινό τους ξεκίνημα ως χορευτές του corps de ballet, εξελίχθηκαν σε ένα από τα πιο αξιόλογα καλλιτεχνικά δίδυμα του 20ού αιώνα.

Ρολάν Πετί και Ζιζί Ζανμέρ: Ένα διάσημο ζευγάρι του χορού και η συλλογή έργων τέχνης τους Facebook Twitter
Ζιζί Ζανμέρ και Ρολάν Πετί.

Τα έργα της συλλογής τους  αντικατοπτρίζουν τα χρόνια της διεθνούς τους καριέρας από το Παρίσι και το Λονδίνο έως το Μπρόντγουεϊ και το Χόλιγουντ.

Μετά τη γνωριμία τους το 1933 στην École de danse de l'Opéra de Paris έγιναν χορευτές στο Μπαλέτο της Όπερας του Παρισιού το 1940. Μετά από λίγα χρόνια ο Πετί έφυγε για να ακολουθήσει το όνειρό του να γίνει χορογράφος, ενώ η Ζανμέρ, δυσαρεστημένη με τους ρόλους που της προσφέρονταν στο Παρίσι, εντάχθηκε στα Nouveau Ballets de Monte-Carlo το 1946.

Το 1948 ένωσαν ξανά τις δυνάμεις τους όταν ο Πετί ίδρυσε τον δικό του θίασο, Les Ballets de Paris. Στο μπαλέτο «Κάρμεν» του 1949, προσαρμοσμένο στην όπερα του Μπιζέ, η Ζανμέρ πρωταγωνίστησε στον ομώνυμο ρόλο. Με αυτήν τη χορογραφία έγιναν και οι δυο διάσημοι σταρ της εποχής τους και θα συνέχιζαν να εργάζονται σε πολλά ακόμη μπαλέτα, καθώς και σε ταινίες, καμπαρέ και θέατρο. Παντρεύτηκαν το 1954 και έναν χρόνο αργότερα γεννήθηκε η κόρη τους Βαλεντίν.

Ο Πετί ήταν γιος ενός εστιάτορα και της Rose Repetto, μιας Ιταλίδας που το 1947 ίδρυσε τη διάσημη εταιρεία παπουτσιών μπαλέτου, αφού ο Ρολάν παραπονέθηκε ότι με εκείνα που έπρεπε να χορεύει τον πονούσαν τα πόδια του. Η Ζιζί, όπως την αποκαλούσαν οι γονείς της, ήταν το πολυπόθητο μοναχοπαίδι τους και το όνομά της προερχόταν από το «Jésus», όπως χαϊδευτικά την αποκαλούσε η μητέρα της.

Η δημοπρασία είναι η συνέχεια μιας άλλης που πραγματοποιήθηκε πριν από λίγο καιρό και στην οποία βγήκαν προς πώληση τα ρούχα Yves Saint Laurent, περίπου 120 κομμάτια, της Ζιζί Ζανμέρ, πολλά από τα οποία υπήρχαν και σε σχέδια, με προσωπικά μηνύματα από τον Σεν Λοράν, του οποίου υπήρξε μούσ


Ο Ρολάν Πετί και η Ζιζί Ζανμέρ δεν ήταν συλλέκτες με την τυπική έννοια, έτσι η πώληση δίνει μια επισκόπηση της ζωής και του κοινού έργου του ζευγαριού και του καλλιτεχνικού περιβάλλοντος του οποίου αποτέλεσαν κεντρικό κομμάτι. Περιλαμβάνει ασυνήθιστα αντικείμενα, όπως ένα μπουστάκι που σχεδιάστηκε από τον ρωσικής καταγωγής καλλιτέχνη Erté (Romain de Tirtoff) το οποίο φτιάχτηκε για μία από τις παραστάσεις της Ζανμέρ.

Ρολάν Πετί και Ζιζί Ζανμέρ: Ένα διάσημο ζευγάρι του χορού και η συλλογή έργων τέχνης τους Facebook Twitter
Έργο της σουρεαλίστριας ζωγράφου Λεονόρ Φινί για το σκηνικό του έργου ''Les Demoiselles de la Nuit'', 1947.

Για την «Κάρμεν» του 1949 ο Πετί ήθελε η κύρια μπαλαρίνα του να έχει μια ανδρόγυνη εμφάνιση και πρότεινε στην Ζανμέρ να κόψει τα μαλλιά της σε ένα pixie bob. Ήταν ένα στυλ που διατήρησε για το υπόλοιπο της καριέρας της. Τη μιμήθηκαν ευρέως και υπήρξε μια από τις λίγες μπαλαρίνες με κοντά μαλλιά στην εποχή της, αν όχι η μοναδική.

Μετά την επιτυχία της στην «Κάρμεν», η Ζιζί εξασφάλισε ρόλους ηθοποιού σε ταινίες, όπως το «Hans Christian Andersen» (1952), με τον Danny Kaye, και το «Anything Goes» (1956) με τον Bing Crosby, ενώ από το 1950 άρχισε να εμφανίζεται και ως τραγουδίστρια. Πήγε στο Χόλιγουντ στη συνέχεια και χορογράφησε το 1955 τη μουσική κωμωδία «Daddy Long Legs», με πρωταγωνιστές τους Fred Astaire και Leslie Caron. Επιστρέφοντας στη Γαλλία, το 1961 ανέβασε το «La Revue», στο οποίο η Ζιζί τραγούδησε το «Mon truc en plumes», το πιο διάσημο τραγούδι της. Για να το ερμηνεύσει εμφανίστηκε με ένα στενό μπλουζάκι με παγιέτες και διάφανο καλσόν (σχεδιασμένο από τον Yves Saint Laurent, στενό της φίλο), συνοδευόμενη από νεαρούς άνδρες που τη χάιδευαν με τεράστια ροζ φτερά.

Ρολάν Πετί και Ζιζί Ζανμέρ: Ένα διάσημο ζευγάρι του χορού και η συλλογή έργων τέχνης τους Facebook Twitter
Έργο του Φερνάντ Λεζέ, "Ο χορός", 1972.

Ο επαγγελματικός και κοινωνικός κύκλος των Ζανμέρ και Πετί ήταν ένα «who's who» των καλλιτεχνών, σχεδιαστών, μουσικών και συγγραφέων του 20ού αιώνα. Δεν υπήρχε τίποτα στους τοίχους τους που να μην ήταν από κάποιον φίλο τους και φίλοι τους ήταν ο Σερζ Πολιακόφ, η Νίκι Ντε σαν Φαλ, ο Μαξ Έρνστ, η Λεονόρ Φινί, ο Πολ Ντελβό και ο Ζαν Κοκτό.

Στην παρτίδα των έργων που πωλείται υπάρχουν σχέδια και μακέτες από έργα που χορογράφησε ο Πετί όπως και το σκίτσο του Ζαν Τινκελί για μια γλυπτή κουρτίνα για την παραγωγή «L'éloge de la folie» του 1966.

Η συλλογή τους περιλαμβάνει επίσης διάφορα σχέδια με αφιερώσεις στο ζευγάρι, όπως ένα σχέδιο του Keith Haring που γράφει «For Roland», ενώ τα χαρακτηριστικά της Ζανμέρ ενέπνευσαν τον Ζαν Κοκτό και τον Μαρσιάλ Ρες.

Ο Πετί υπήρξε ένας καλλιτέχνης των αντιθέσεων, επιπόλαιος και σοβαρός μαζί, γεμάτος πάθη, που κατάφερε να αγγίξει ένα ευρύ κοινό.

Η πολυσυζητημένη σκηνή που τον καθιέρωσε διεθνώς ήταν η ερωτική σκηνή στην «Κάρμεν» με τη Ζιζί Ζανμέρ ντυμένη με ένα κοντό φόρεμα και αγορίστικο κούρεμα να παρασύρει τον Ντον Χοσέ (Ρολάν Πετί) σ’ ένα ακροβατικό ντουέτο στο πάτωμα.

Ο Πετί υπήρξε για ένα διάστημα καλλιτεχνικός διευθυντής του Μπαλέτου της Όπερας του Παρισιού και ύστερα μετακόμισε στη Μασσαλία όπου ανέλαβε υπεύθυνος των Μπαλέτων της Μασσαλίας έως το 1998, όταν αποχώρησε έπειτα από διαφωνία με τη διεύθυνση.

Η Ζιζί Ζανμέρ έκανε και μια μοναδική καριέρα μακριά από τον κόσμο του μπαλέτου. Από τη δεκαετία του 1970 στο Casino de Paris πρωταγωνιστούσε, και ήταν διάσημη για τη φανταχτερή της εμφάνιση, την ανδρόγυνη σεξουαλικότητά της και τη γοητευτική βραχνή της φωνή. Ο Ρολάν Πετί χορογραφούσε τα σόου της και το ζευγάρι ήταν μια λαμπερή, περιζήτητη παρουσία στη γαλλική πολιτιστική σκηνή. «Χωρίς αυτήν», φέρεται να είπε ο Γάλλος ποιητής Λουί Αραγκόν, «το Παρίσι δεν θα ήταν Παρίσι».

Ρολάν Πετί και Ζιζί Ζανμέρ: Ένα διάσημο ζευγάρι του χορού και η συλλογή έργων τέχνης τους Facebook Twitter
Έργο του γλύπτη Σεζάρ, για το σκηνικό του ‘’Toi et ton sax’’.
Ρολάν Πετί και Ζιζί Ζανμέρ: Ένα διάσημο ζευγάρι του χορού και η συλλογή έργων τέχνης τους Facebook Twitter
Έργο του Πολ Ντελβό για το σκηνικό του '''Adame Miroir'', 1948.

Είναι αξιοσημείωτος ο τρόπος που επαναπροσδιοριζόταν, ξεκινώντας ως κλασική χορεύτρια, χορεύοντας με τον Ρούντολφ Νουρέγιεφ και τον Μιχαήλ Μπαρίσνικοφ, μεταξύ άλλων επιφανών ονομάτων, περνώντας στο τραγούδι και στην υποκριτική. Οι κριτικοί μιλούσαν για μια νεραϊδόσχημη ερμηνεύτρια, με τα γυαλιστερά μαλλιά της και την χαρακτηριστική αίσθηση του music-hall που πετύχαινε να μεταφέρει. Διάσημοι Γάλλοι τραγουδιστές και συγγραφείς –Marcel Aymé, Guy Béart, Boris Vian, Barbara και Serge Gainsbourg– έγραψαν τραγούδια γι' αυτήν (ο Gainsbourg έγραψε μια ολόκληρη επιθεώρηση γι' αυτήν, το «Zizi, Je t' aime»), και κατά τη διάρκεια της καριέρας της κυκλοφόρησε σχεδόν 30 άλμπουμ. «Η μεγαλύτερή μου τραγωδία θα ήταν να μην μπορώ πλέον να παίζω» είχε πει στη «Φιγκαρό» λίγα χρόνια πριν από τον θάνατό της.

Ρολάν Πετί και Ζιζί Ζανμέρ: Ένα διάσημο ζευγάρι του χορού και η συλλογή έργων τέχνης τους Facebook Twitter
Σκηνικό του Αντρέ Μπορπέρ για το ''Ciné bijou'', 1953.
Ρολάν Πετί και Ζιζί Ζανμέρ: Ένα διάσημο ζευγάρι του χορού και η συλλογή έργων τέχνης τους Facebook Twitter
Έργο του Λε Κορμπιζιέ, Γυμνές γυναίκες στο τραπέζι, 1938.
Ρολάν Πετί και Ζιζί Ζανμέρ: Ένα διάσημο ζευγάρι του χορού και η συλλογή έργων τέχνης τους Facebook Twitter
Σύνθεση με οκτώ μεγάλες βεντάλιες από φτερά στρουθοκαμήλου σε απαλό ροζ χρώμα.
Ρολάν Πετί και Ζιζί Ζανμέρ: Ένα διάσημο ζευγάρι του χορού και η συλλογή έργων τέχνης τους Facebook Twitter
Έργο του Αρμπί Μπλατά με την Κάρμεν.
Ρολάν Πετί και Ζιζί Ζανμέρ: Ένα διάσημο ζευγάρι του χορού και η συλλογή έργων τέχνης τους Facebook Twitter
Σχέδιο του Ιβ Σεν Λοράν με αφιέρωση "Για τη Ζιζί που αγαπώ", 1977.
Ρολάν Πετί και Ζιζί Ζανμέρ: Ένα διάσημο ζευγάρι του χορού και η συλλογή έργων τέχνης τους Facebook Twitter
Έργο του Μαρσιάλ Ρες "You are my lucky star", 1966.
Ρολάν Πετί και Ζιζί Ζανμέρ: Ένα διάσημο ζευγάρι του χορού και η συλλογή έργων τέχνης τους Facebook Twitter
Αλέκος Φασιανός, σχέδια για τα έργα " Επέστρεφε" και "Την εμορφιά ατένισα τόσο πολύ".
Ρολάν Πετί και Ζιζί Ζανμέρ: Ένα διάσημο ζευγάρι του χορού και η συλλογή έργων τέχνης τους Facebook Twitter
Πολ Ντελβό, "'Adame Miroir", 1948.
Ρολάν Πετί και Ζιζί Ζανμέρ: Ένα διάσημο ζευγάρι του χορού και η συλλογή έργων τέχνης τους Facebook Twitter
Νίκι ντε Σεν Φαλ, "Ο έπαινος της τρέλας, σχέδια για τις Νανά", 1966.
Εικαστικά
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΙΣΕΤ: Το μεγαλύτερο αρχείο για τη σύγχρονη ελληνική τέχνη δωρίζεται στην Εθνική Πινακοθήκη

Εικαστικά / ΙΣΕΤ: Το μεγαλύτερο αρχείο για τη σύγχρονη ελληνική τέχνη δωρίζεται στην Εθνική Πινακοθήκη

Η διευθύντρια του Ινστιτούτου Σύγχρονης Ελληνικής Τέχνης Τζούλια Δημακοπούλου μιλά για την πορεία αυτού του πολύτιμου εγχειρήματος που περνά σήμερα, μέσω δωρεάς, στην Εθνική Πινακοθήκη.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Το αμερικανικό «πραξικόπημα» στη Μπιενάλε της Βενετίας και οι θεωρίες συνωμοσίες που εξακολουθούν 60 χρόνια μετά

Εικαστικά / Το αμερικανικό «πραξικόπημα» στην Μπιενάλε της Βενετίας και οι θεωρίες συνωμοσίες 60 χρόνια μετά

Ένα νέο ντοκιμαντέρ εστιάζει στις έντονες αντιδράσεις που προκάλεσε η «σκανδαλώδης» βράβευση του αρχιερέα της ποπ αρτ Ρόμπερτ Ράουσενμπεργκ στην Μπιενάλε του 1964, με τη χορηγία της αμερικανικής κυβέρνησης.
THE LIFO TEAM
Οι ζωές και τα έργα της Lorenza Böttner

Εικαστικά / Οι ζωές και τα έργα της Lorenza Böttner

Η Lorenza Böttner (1959-1994) ήταν μια καλλιτέχνις που είχε έντονα βιωματική, σωματική σχέση με τη μεταμόρφωση. Μεταμόρφωσε μια ζωγραφική πρακτική σε εικαστική περφόρμανς που «βγήκε» στον δρόμο και έκανε τον δημόσιο χώρο θεατρική σκηνή για μια πολιτικοποιημένη σωματική διαφορετικότητα.
PAUL B. PRECIADO
Ένας Μάιος γεμάτος με σύγχρονη τέχνη στην Αθήνα

Πολιτισμός / Ένας Μάιος γεμάτος με σύγχρονη τέχνη στην Αθήνα

Το τρίτο μέρος του αφιερώματος του ΕΜΣΤ στις γυναίκες εικαστικούς, Jonathan Meese στην Bernier/Eliades, Θανάσης Τότσικας στη Rodeo, Ιωάννα Λημνιού στην Breeder και ό,τι άλλο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι γκαλερί και οι χώροι τέχνης τον Μάιο.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Σεξ, ερωτισμός, χλιδή και λάμψη: Ο πολυτάραχος κόσμος της Tamara de Lempicka

Εικαστικά / Ερωτισμός, χλιδή και λάμψη: Ο πολυτάραχος κόσμος της Tamara de Lempicka

Εκθέσεις, ένα μιούζικαλ στο Μπρόντγουεϊ και τιμές-ρεκόρ σε δημοπρασίες φέρνουν στο προσκήνιο μία από τις γυναίκες με τη μεγαλύτερη καλλιτεχνική επιρροή στις αρχές του 20ού αιώνα
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Η Μαντάμ ντε Πομπαντούρ δεν ήταν μόνο η ερωμένη του βασιλιά

Εικαστικά / Η Μαντάμ ντε Πομπαντούρ δεν ήταν μόνο η ερωμένη του βασιλιά

Μια γυναίκα με εξουσία στην Αυλή των Βερσαλλιών, η οποία ήταν υπέρ των μεταρρυθμίσεων και του «φιλοσοφικού» κόμματος που υποστήριζε τον Διαφωτισμό, υπήρξε καλλιτέχνιδα και προστάτιδα των τεχνών. Ήταν όμως και λαομίσητη.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
Ο ζωηρόχρωμος, μυστηριώδης, πνευματικός κήπος της Ιωάννας Λημνιού

Εικαστικά / Η Ιωάννα Λημνιού μεταμορφώνει την γκαλερί The Breeder σε ιδεώδη κήπο

Στην πρώτη της ατομική έκθεση της που συζητιέται, μέσα από την πυκνή βλάστηση των έργων της αχνοφαίνεται και μια ελπίδα ότι αξίζουμε μια καλύτερη πραγματικότητα από αυτή που ζούμε στις ασφυκτικά φτιαγμένες πόλεις.
ΑΡΓΥΡΩ ΜΠΟΖΩΝΗ
«Για τους αγρότες δεν έχει προτεραιότητα η “οικολογική ευαισθησία” της πόλης, αλλά η πραγματικότητά τους»

Εικαστικά / «Για τους αγρότες δεν έχει προτεραιότητα η “οικολογική ευαισθησία” της πόλης, αλλά η πραγματικότητά τους»

Ανάμεσα σε εκατοντάδες έργα που υπαγορεύονται από τα «επείγοντα» της εποχής, το «Ξηρόμερο», η ελληνική συμμετοχή στην 60ή Μπιενάλε της Βενετίας, εστιάζει στην εντοπιότητα και λειτουργεί ως φόρος τιμής στα πανηγύρια της επαρχίας.
ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΔΙΑΚΟΣΑΒΒΑΣ
Η Βενετία γιορτάζει τη εικονογραφία και τον συμβολισμό του στήθους

Εικαστικά / Μια μεγάλη εικαστική έκθεση αφιερωμένη στο γυναικείο στήθος

Στη Βενετία και στο Palazzo Franchetti μια έκθεση αφηγείται την «περιπέτεια» ενός σημείου της γυναικείας ανατομίας που έχει κατανοηθεί και αναπαρασταθεί στην τέχνη, τη διαφήμιση, τη μόδα, σε όλους τους πολιτισμούς και τις παραδόσεις με πολλούς διαφορετικούς τρόπους.
NEWSROOM
Το λεπτεπίλεπτο έργο του Στρατή Ταυλαρίδη που το κατέστρεψε μια γάτα στη Σμύρνη 

Εικαστικά / Το λεπτεπίλεπτο έργο του Στρατή Ταυλαρίδη που το κατέστρεψε μια γάτα στη Σμύρνη 

Ο νεαρός εικαστικός εκπροσώπησε την Ελλάδα στη Μεσογειακή Μπιενάλε της Σμύρνης με ένα έργο για την ιστορία ενός παιδιού που έχει υποστεί ενδοοικογενειακή κακοποίηση, το οποίο καταστράφηκε από μια γάτα. Και δεν βρέθηκε κανείς να τη σταματήσει! 
M. HULOT
Έντεκα μουσικοσυνθέτες μάς καλούν να τους ξανα-ανακαλύψουμε

Εικαστικά / Έντεκα μουσικοσυνθέτες μάς καλούν να τους ξανα-ανακαλύψουμε

"Νομίζω ήρθε η ώρα ν' ακούσουμε..." - Το Ινστιτούτο Ελληνικής Μουσικής Κληρονομιάς, σε συνεργασία με το Μουσείο Μπενάκη, επιχειρεί μια πρωτότυπη μουσειακή παρέμβαση στη μόνιμη έκθεση της Πινακοθήκης Γκίκα.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ