Το διαμέρισμα των εικαστικών Βαγγέλη Τζολάκη και Τάνιας Καπόγλου είναι από αυτά τα αγαπησιάρικα σπίτια που τα νιώθεις αμέσως σαν φιλόξενη αγκαλιά. Πηγαίνω από δωμάτιο σε δωμάτιο και συνειδητοποιώ ότι χρειάζεσαι χρόνο για να το εξερευνήσεις, αφού και οι δύο είναι «συλλέκτες αναμνήσεων» και τους αρέσει να συγκεντρώνουν ό,τι τους προκαλεί συγκίνηση.
Το διαμέρισμα έχει όμορφες αντίκες, οικογενειακά τους κειμήλια, επιλογές από το Facebook marketplace και από flea markets, στα οποία πηγαίνουν ακούραστα. Το σαλόνι έχει δύο κλειστές πόρτες που τις έχουν βάψει σε ένα ωραίο, βαθύ κόκκινο χρώμα. Οι τοίχοι έχουν μια οικεία απόχρωση που κάνει διάλογο με την πράσινη ταπετσαρία, η οποία είναι αγορασμένη στο Λονδίνο. Ένα vintage ρολό βρήκε τον σωστό τοίχο και ντύνει όμορφα τη γεμάτη βιβλιοθήκη.
«Πώς ήρθατε σε αυτό το σπίτι;» ρωτάω. Ήταν, μαθαίνω, του παππού του Βαγγέλη. Έζησε εδώ προς το τέλος της ζωής του, καθώς πριν ταξίδευε πολύ. Ήταν και συγγραφέας· σε αυτό το σπίτι είχε γράψει ένα από τα βιβλία του. Όταν μπήκαν, το βρήκαν άδειο, σαν λευκό καμβά. Τους άρεσε πολύ το σημείο, το πόσο κεντρικό είναι, αλλά και η πατίνα του χρόνου που διατηρεί. Θα το ήθελαν ίσως πιο φωτεινό, όμως αγαπούν το φως που έχει η κρεβατοκάμαρα.
Τίποτα δεν είναι τοποθετημένο στην τύχη· έχουν δώσει σημασία σε κάθε λεπτομέρεια. Αντιμετώπισαν το σπίτι ως «βιωματικό πρότζεκτ».
Τα περισσότερα έπιπλα είναι αγορασμένα από το Facebook marketplace του Λονδίνου και της Αθήνας, μου λένε, και μου δείχνουν μια υπέροχη δανέζικη βιβλιοθήκη που βρήκαν σε πολύ καλή τιμή. Ένα άλλο δανέζικο επιπλάκι βρέθηκε τυχαία ένα βράδυ στις 2 π.μ., θυμούνται. Μου εκμυστηρεύονται ότι για κάτι που τους αρέσει είναι διατεθειμένοι να φτάσουν πολύ μακριά.
Μου δείχνουν μια αγιογραφία που θυμίζει Φαϊτάκη, την οποία έτρεχαν μέσα στη νύχτα ώστε να προλάβουν προτού την πάρει κάποιος άλλος. Ο καναπές ήρθε από το προηγούμενο διαμέρισμα. Δεν θυμούνται από πού είναι αγορασμένος, μόνο ότι είναι βολικός. Κάποια άλλα έπιπλα μεταφέρθηκαν από το σπίτι τους στο Λονδίνο, όπου έζησαν δέκα χρόνια. Μου εξηγούν ότι η λογική τους δεν είναι «αγοράζω για να γεμίσω», αλλά «επιλέγω ό,τι με συγκινεί». Κάθε αντικείμενο έχει περάσει από φίλτρο, από διάλογο, από αναζήτηση. Στα ράφια έχουν τοποθετήσει μικρές συλλογές: μπλε γυαλικά και, χαμηλότερα, κεραμικά της Βερναδάκη και κάποια αντικείμενα του παππού και της γιαγιάς της Τάνιας.
Ο Βαγγέλης συλλέγει και παλιά ιατρικά δοχεία. Ξεχωρίζω μια εξαιρετική καρέκλα με ιδιαίτερο ύφασμα – είναι αντίκα. Μου λέει ότι ο πατέρας του μάζευε έπιπλα και αγαπούσε τις αγγλικές αντίκες. «Έχει ένα σωρό· έχω πάρει πολλά δικά του, που με γενναιοδωρία μάς τα παραχώρησε», λέει.
Δυο κοντά βάθρα, χάρμα οφθαλμών, είναι αγορασμένα από το Παρίσι. Ένας οικογενειακός φίλος είχε πάθει εμμονή με αυτά.
Τα είχε δει σε έναν κατάλογο πολύ προτού υπάρξει το ίντερνετ και άρχισε να τηλεφωνεί παντού μέχρι να εντοπίσει ποιος τα είχε. Τόσο στον Βαγγέλη όσο και στην Τάνια αρέσει να γνωρίζουν την ιστορία πίσω από τα αντικείμενα. Το σπίτι έχει πολύ «πίτσι πίτσι», χωρίς όμως να είναι κουραστικά γεμάτο.
Τα περισσότερα αντικείμενα προέρχονται από flea markets σε χώρες που έχουν ταξιδέψει: Λίβανο, Ρουμανία, Ελβετία, Βέλγιο, Τουρκία, Ιταλία. Ο Τσαρούχης στο καθιστικό προέρχεται επίσης από το οικογενειακό περιβάλλον του Βαγγέλη, μέσω της χαράκτριας θείας του, που ήταν στενή φίλη τόσο του Τσαρούχη όσο και του Μόραλη. Το εικονοστάσι το βρήκαν σε μια αγορά και αποφάσισαν να τοποθετήσουν μέσα αγαλματίδια από διαφορετικές θρησκείες, δημιουργώντας ένα «ανεξίθρησκο ιδεώδες».
Στον χώρο δεσπόζουν δύο μεγάλοι πίνακες του Βαγγέλη από την πιο πρόσφατη σειρά έργων που ετοιμάζει, ενώ μικρά κεραμικά της Τάνιας είναι σκορπισμένα διακριτικά στο διαμέρισμα. Ανάμεσα σε άλλα έργα νέων καλλιτεχνών, ξεχωρίζει ένας πίνακας της καλλιτέχνιδας Τζόνας Σαχπάζη· είναι το πρώτο έργο που απέκτησαν ως συλλέκτες, όπως μου λένε. Η αισθητική τους κινείται σε μια λεπτή γραμμή ανάμεσα στο intellectual και σε αυτό που βιώνεται.
Η τραπεζαρία είναι ίσως το πιο «αθηναϊκό» σημείο του σπιτιού. Πρόκειται για ένα παλιό σετ από το καφενείο του Φλόκα στην Αθήνα. Όταν έκλεισε, έγινε εκποίηση και έτσι βρέθηκαν με το τραπέζι και τις καρέκλες.
Από την μπαλκονόπορτα μπαίνει ο ήχος της πόλης. Τους ρωτάω αν τους ενοχλεί και μου λένε πως προς το παρόν τούς αρέσει γιατί είναι σαν να πιάνουν τον σφυγμό της. Το βράδυ μπαίνουν στο σπίτι μουσικές από τα διπλανά μπαράκια, πράγμα που τους ευχαριστεί. Τους λέω ότι η νιότη σε κάνει πιο ανθεκτικό και σκέφτομαι τον εαυτό μου στη θέση τους να κυκλοφορεί με ωτοασπίδες και ηρεμιστικά.
Το μάτι μου πέφτει ξανά στην πράσινη ταπετσαρία της βιβλιοθήκης. «Μα πόσο ωραία είναι!» μονολογώ. Το παλιό ραδιόφωνο είναι της γιαγιάς της Τάνιας και, ναι, λειτουργεί. Τίποτα δεν είναι τοποθετημένο στην τύχη· έχουν δώσει σημασία σε κάθε λεπτομέρεια. Αντιμετώπισαν το σπίτι ως «βιωματικό πρότζεκτ». Μου δείχνουν έναν ζωγραφισμένο καθρέφτη από την Τουρκία. Είναι από εκείνους που δίνονται προίκα στις νύφες και φέρνουν καλή τύχη. Όταν πήγαν ξανά πριν από λίγο καιρό στην Κωνσταντινούπολη, ο πωλητής τούς θυμόταν – του έδειξαν μάλιστα φωτογραφία με το πώς έχει ενταχθεί ο καθρέφτης στον χώρο. Εκείνος τούς ευχήθηκε καλή τύχη. Το πορτοκαλί design φωτιστικό είναι vintage, από συλλέκτη στο Facebook marketplace, που σχεδόν τους πέρασε από «συνέντευξη» προτού το δώσει, θέλοντας να βεβαιωθεί ότι θα το αγαπήσουν.
Η κουζίνα είναι μικρή και ντελικάτη. Μου αρέσει το κέντημα με τη γάτα στον τοίχο, ενώ ο φούρνος, σφηνωμένος σχεδόν σε μια γωνιά, είναι πράγματι κάτι που είδα για πρώτη φορά. Θέλει, μου λένε, μεγάλη μαεστρία για να βάλεις και να βγάλεις το ταψί. Όμως είναι μια ζωντανή κουζίνα. Τη ζουν, τη χαίρονται και μαγειρεύουν. Το σπίτι δεν είναι σκηνικό αλλά χώρος συνάντησης. Και, όπως μου λένε, είναι πάντα γεμάτο φίλους.
Τους λέω ότι είναι εντυπωσιακό πως, ενώ είναι τόσο νέοι, αγαπούν τόσο πολύ τα παλιά αντικείμενα. Μου απαντούν ότι το παρελθόν συνομιλεί πάντα με το παρόν. Ότι αγαπούν αυτήν τη χορογραφία. Κι αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη αρετή του σπιτιού: δεν προσπαθεί να αποδείξει τίποτα. Δεν φωνάζει «είμαστε καλλιτέχνες». Το δείχνει, αθόρυβα, με τον τρόπο που συνδυάζει το καινούργιο με το παλιό.
Έπειτα, υπάρχει αυτός ο αόρατος αέρας, ο αστικός. Παρότι στον πρώτο όροφο, παρότι στο κέντρο, το διαμέρισμα έχει μια απρόσμενη αίσθηση απομόνωσης. Σαν να αιωρείται ελαφρώς πάνω από τον θόρυβο. Υπάρχει κάτι ουσιαστικά καλλιτεχνικό στον πυρήνα του. Άλλωστε, λειτουργεί και ως ατελιέ. Υπάρχει ένα δωμάτιο που είναι χώρος έμπνευσης και δημιουργίας.
Το νεαρό ζευγάρι είναι ανήσυχο καλλιτεχνικά. Εδώ και λίγους μήνες δημιούργησαν στο Κολωνάκι το Upper Ankyle, ένα υβριδικό gallery/project space που ξεκίνησε ως pop-up τις πρώτες του εκθέσεις στο Λονδίνο στα τέλη του 2023. Αυτή την περίοδο παρουσιάζουν την έκθεση «Syndromes of Synthetic Never», που διαρκεί έως τα τέλη Απριλίου. Πρόκειται για μια ομαδική έκθεση που διερευνά τη σχέση ανάμεσα στην πραγματικότητα, την εμπειρία και τους συνθετικούς κόσμους που κατασκευάζουμε σήμερα – ψηφιακούς, βιωματικούς, μνημονικούς.
Φεύγω από το σπίτι τους με μια γλύκα. Η αγγλική αυστηρότητα των επίπλων συναντά την αθηναϊκή χαλαρότητα. Το ίδιο συμβαίνει και με τους ίδιους. Έχουν όραμα αλλά και γερή ραχοκοκαλιά. Είναι παρήγορο να βλέπεις στα νιάτα τόση πειθαρχία, αλλά και όλη αυτήν τη φρεσκάδα που οφείλει να έχει η νιότη. Και ίσως αυτό να είναι το πιο σύγχρονο statement: να έχεις ρίζες αλλά να ζεις στο τώρα.
