Σπάνιες ηχογραφημένες μαρτυρίες του Ολοκαυτώματος για πρώτη φορά στη δημοσιότητα

Σπάνιες ηχογραφημένες μαρτυρίες του Ολοκαυτώματος για πρώτη φορά στη δημοσιότητα Facebook Twitter
Το κομμάτι που έλειπε από τη λίστα τελικώς βρέθηκε, όμως, παρά τις πολύχρονες προσπάθειες, οι ερευνητές του Πανεπιστημίου του Akron δεν ήταν σε θέση να αναπαράξουν τον ήχο αυτού του ευρήματος. Είχαν κάποιες παλιές συσκευές ηχογράφησης που θα μπορούσαν να εξυπηρετήσουν προς αυτή την κατεύθυνση, όμως, καμία δεν ήταν συμβατή.
0

Χαμένες ηχογραφήσεις που είχαν γίνει λίγο μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο από επιζήσαντες του Ολοκαυτώματος βρέθηκαν ξανά μετά από χρόνια στα αρχεία του Πανεπιστημίου του Akron. Αυτές οι ηχογραφημένες συνομιλίες και αρκετά τραγούδια αποτελούσαν τμήμα ενός πρότζεκτ του δόκτωρος David Boder, ενός λετονο-εβραίου ψυχολόγου που ήδη από τη δεκαετία του '20 έκανε καριέρα στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής. Την αμερικανική υπηκοότητα την απέκτησε το 1932, ωστόσο, ταξίδευε συχνά στην Ευρώπη και κρατούσε επαφή με την οικογένεια του μέχρι που ο πόλεμος διέρρηξε τους δεσμούς τους.  

Τον Μάιο του 1945, λίγες μόνο μέρες μετά την άνευ όρων παράδοση της Γερμανίας στου συμμάχους, ο Boder είχε την ιδέα  να προχωρήσει σε μία από σειρά συνεντεύξεις με ανθρώπους που επέζησαν από το Ολοκαύτωμα, όλα εκείνα τα θύματα της θηριωδίας του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Στόχος του ήταν να δημιουργηθεί ένα πλήρες αρχείο με μαρτυρίες των επιζησάντων από τις νωπές ακόμη μνήμες τους από τα στρατόπεδα συγκέντρωσης.

Χρειάστηκαν στον Boder γύρω στα 200 καρούλια ατσάλινο σύρμα ηχογράφησης -αυτή ήταν η τεχνολογία της εποχής- για να δημιουργήσει αυτό που σήμερα αποτιμάται ως το πρώτο ηχογραφημένο αρχείο από την εποχή του Ολοκαυτώματος που βρίσκεται στη διάθεση της Ιστορίας.

Για εκείνον το ουσιώδες ήταν να εξασφαλίσει το γεγονός ότι οι Αμερικανοί θα καταλάβαιναν πλήρως τι είχε συμβεί στους ανθρώπους που είχαν καταφέρει να επιβιώσουν μέσα στα γκέτο και τα στρατόπεδα συγκέντρωσης, στους χώρους καταναγκαστικής εργασίας και σε κάθε ακόμη τόπο μαρτυρίου ή αυτοσχέδιου καταφυγίου στο οποίο είχαν αναζητήσει τη σωτηρία τους. Ήλπιζε ότι με τη διάδοση αυτών των μαρτυριών θα κινητοποιούσε ακόμη περισσότερο το λαϊκό αίσθημα υπέρ του κύματος προσφύγων και μεταναστών προς τις ΗΠΑ. Παράλληλα, με την ιδιότητα του ψυχολόγου επιθυμούσε να αποκτήσει μία πιο ευρεία γνώση για τον τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι διαχειρίζονται το μετατραυματικό στρες μιας τέτοιας φρικτής εμπειρίας. Αυτός, άλλωστε, υπήρξε και ο άξονας της συνολικής επαγγελματικής του πορείας. 

Σπάνιες ηχογραφημένες μαρτυρίες του Ολοκαυτώματος για πρώτη φορά στη δημοσιότητα Facebook Twitter

Οι συνθήκες εκείνης της εποχής καθυστέρησαν για περίπου έναν χρόνο τα σχέδια του. Έπρεπε μόνος του να χρηματοδοτήσει το ταξίδι στην κατεχόμενη Δυτική Ευρώπη και μόνο τους να διασφαλίσει τις εγκρίσεις, προκειμένου να μην αντιμετωπίσει νομικό πρόβλημα. Τελικώς, τον Ιούλιο του 1946 έφτασε στο Παρίσι και έπιασε κατ' ευθείαν δουλειά. Με μία συσκευή ηχογράφησης της εποχής, ο Border πέρασε το καλοκαίρι, επισκεπτόμενος 16 διαφορετικά μέρη, στη Γαλλία, την Ελβετία, την Ιταλία και τη Γερμανία. Πήρε συνεντεύξεις από 130 ανθρώπους, στην πλειονότητα τους Εβραίους, ωστόσο εντόπισε και 21 μη Εβραίους που είχαν βρεθεί σε στρατόπεδα συγκέντρωσης. Έπρεπε να τα βγάλει πέρα με συνομιλίες σε 9 διαφορετικές γλώσσες. Στις ηχογραφήσεις περιλαμβάνονταν εκτός από τις συνεντεύξεις και ιουδαϊκά θρησκευτικά τελετουργικά, καθώς και ύμνοι. Χρειάστηκαν στον εργατικό επιστήμονα γύρω στα 200 καρούλια ατσάλινο σύρμα ηχογράφησης -αυτή ήταν η τεχνολογία της εποχής- για να δημιουργήσει αυτό που σήμερα αποτιμάται ως το πρώτο ηχογραφημένο αρχείο από την εποχή του Ολοκαυτώματος που βρίσκεται στη διάθεση της Ιστορίας. 

Ο Boder πέθανε το 1961. Οι σημειώσεις, το σύνολο του αρχείου και οι ηχογραφημένες συνομιλίες διασκορπίστηκαν σε διάφορους πολιτιστικούς οργανισμούς, μουσεία και πανεπιστημιακά ιδρύματα. Το 1967, 48 από τα πολύτιμα καρουλάκια ηχογράφησης του πέρασαν στην κατοχή του Πανεπιστημίου Akron για να συμπληρώσουν τη συλλογή των Nicholas και Dorothy Cummings, ως κομμάτια της σύγχρονης Ιστορίας της Ψυχολογίας. Μέχρι τα τέλη της δεκαετίας του '90, άλλα τμήματα του αρχείου του Boder είχαν βρεθεί στο UCLA, στη Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου και στο Ινστιτούτο Τεχνολογίας του Ιλινόις.

Υπήρχε όμως και ένα τμήμα αυτών των ηχογραφήσεων που έλειπε και αφορούσε τραγούδια και εβραϊκή μουσική που επιζήσαντες είχαν τραγουδήσει σ' εκείνη τη συσκευή ηχογράφησης για χάρη του Boder. Το κομμάτι που έλειπε από τη λίστα τελικώς βρέθηκε, όμως, παρά τις πολύχρονες προσπάθειες, οι ερευνητές του Πανεπιστημίου του Akron δεν ήταν σε θέση να αναπαράξουν τον ήχο αυτού του ευρήματος. Είχαν κάποιες παλιές συσκευές ηχογράφησης που θα μπορούσαν να εξυπηρετήσουν προς αυτή την κατεύθυνση, όμως, καμία δεν ήταν συμβατή. Τελικώς, μία συσκευή παρόμοια με αυτή του Boder που βρήκαν στο eBay μπόρεσε να παίξει τα κομμάτια που είχαν κυριολεκτικά μασήσει άλλες συσκευές. Με μία παλιά Frankenrecorder, η ερευνητική ομάδα κατάφερε να κάνει τη μετατροπή του ήχου από τα καρούλια ηχογράφησης του τότε σε ψηφιακή πλέον μορφή. 

Αυτή την ψηφιακή αποκατάσταση των ηχογραφήσεων του Boder η ερευνητική ομάδα του Akron, αμέσως μετά την ολοκλήρωση της εργασίας της, την απέστειλε στο Μουσείο Μνήμης του Ολοκαυτώματος της Ουάσινγκτον: εκεί ειδικοί με έκπληξη πια μετέφρασαν τα τραγούδια, πέντε στα Γίντις, ένα στα Γερμανικά, καθώς και τις συνομιλίες των ανθρώπων που ακούγονται στο βάθος...  

Αρχαιολογία & Ιστορία
0

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Δήλος: H καρδιά των Κυκλάδων

Ιστορία μιας πόλης / Δήλος: H καρδιά των Κυκλάδων

Στη μέση των Κυκλάδων, σ’ ένα νησί χωρίς μόνιμους κατοίκους, η γη κρύβει ακόμη φωνές. Αν ξέρεις πού να κοιτάξεις, η Δήλος αρχίζει να σου μιλά για θεούς που λατρεύτηκαν, εμπορικές αυτοκρατορίες που γεννήθηκαν, λαούς που ήρθαν και έφυγαν, και τελετές που παραμένουν μυστήριο. Το νησί αυτό υπήρξε κάποτε το κέντρο του κόσμου – και ακόμη κρατά μυστικά. Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με την αρχαιολόγο Ζώζη Παπαδοπούλου.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Εν μέσω των γυναικών της αμαρτίας. Μια επίσκεψη στα Βούρλα τον Φλεβάρη του 1936

Αρχαιολογία & Ιστορία / Εν μέσω των γυναικών της αμαρτίας. Μια επίσκεψη στα Βούρλα τον Φλεβάρη του 1936

Η συγγραφέας, δημοσιογράφος και φεμινίστρια Λιλίκα Νάκου επισκέφθηκε το –υπό κρατική διαχείριση– πορνείο των Βούρλων τον Φλεβάρη του 1936, συνομίλησε με τις «γυναίκες της αμαρτίας» και μετέφερε τις εντυπώσεις της.
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ
Μέλι, Ρόδια, Aμβροσία: Τι έτρωγαν τελικά στον Όλυμπο οι Θεοί;

Αρχαιολογία & Ιστορία / Μέλι, Ρόδια, Aμβροσία: Τι έτρωγαν τελικά στον Όλυμπο οι Θεοί;

Τόσο οι γραπτές πηγές όσο και η εικονογραφία της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας αποκαλύπτουν ότι οι θεοί και οι ήρωες ήταν μάλλον εκλεκτικότεροι των θνητών ως προς τη διατροφή τους. Και τα φαγητά τους έκρυβαν κίνητρα πέρα από την πείνα...
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Ματίας Ρουστ: Μια ατέλειωτη ιστορία των ’80s

Αρχαιολογία & Ιστορία / Ματίας Ρουστ: Μια ατέλειωτη ιστορία των ’80s

Το βράδυ της 28ης Μαΐου 1987 ο 18χρονος Γερμανός προσγειώνεται με ένα Cessna στην Κόκκινη Πλατεία για να αποδείξει ότι «αν κάποιος σαν εμένα μπορεί να περάσει σώος και αβλαβής στην άλλη πλευρά, τότε δεν υπάρχει τόσο μεγάλος κίνδυνος, και ίσως να μπορούμε να τα βρούμε όλοι μεταξύ μας».
ΜΑΚΗΣ ΜΑΛΑΦΕΚΑΣ
Η Μεγαλόχαρη ως αστυνομικό λαγωνικό 

Αρχαιολογία & Ιστορία / Τα «αντιλωποδυτικά θαύματα» της Παναγίας

Μια δημοσιογραφική έρευνα που έκανε το 1933 ο αστυνομικός ρεπόρτερ Ευστάθιος Θωμόπουλος κατέγραψε τους άθλους της Παναγίας· από την Κρήτη μέχρι τη Ροδόπη, οι πιστοί «έβλεπαν» τη δράση της, ένιωθαν ευγνώμονες και τη μαρτυρούσαν.
ΤΑΣΟΣ ΘΕΟΦΙΛΟΥ
Γιατί έθαβαν βρέφη μέσα σε αγγεία στο Βαθύ της Αστυπάλαιας;

Ιστορία μιας πόλης / Γιατί έθαβαν βρέφη μέσα σε αγγεία στο Βαθύ της Αστυπάλαιας;

Τι το ιδιαίτερο συμβαίνει στο Βαθύ της Αστυπάλαιας και τι συνεχίζει να αποκαλύπτει η αρχαιολογική έρευνα στην περιοχή; Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον Ανδρέα Βλαχόπουλο.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
«ΒΙΑΣ»: Τα αρχαιολογικά τοπία ως ζωντανά οικοσυστήματα

Αρχαιολογία & Ιστορία / Καμπανούλες στους Δελφούς, Πέρδικες στο Σούνιο. Ό,τι φυτρώνει και ζει στους αρχαιολογικούς χώρους

Μια πρωτοποριακή επιστημονική προσέγγιση του πολιτιστικού τοπίου αποκαλύπτει έναν άγνωστο κόσμο χιλιάδων ζώων και φυτών σε είκοσι εμβληματικούς αρχαιολογικούς χώρους της χώρας. 
ΝΤΙΝΑ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ
Βασίλης Λαμπρινουδάκης: Ο αρχαιολόγος πίσω από το νέο μουσείο της Επιδαύρου

Οι Αθηναίοι / Βασίλης Λαμπρινουδάκης: Ο αρχαιολόγος πίσω από το νέο μουσείο της Επιδαύρου

Από τις ανασκαφές στην Επίδαυρο και τη Νάξο, ο ομότιμος καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας αφηγείται μια ζωή αφιερωμένη στην ανάδειξη της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Και όπως λέει, το πιο πολύτιμο εύρημα δεν ήταν αρχαιολογικό – ήταν η γυναίκα του.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Ο Δεσποτόπουλος και το αθηναϊκό όνειρο του μοντερνισμού

Ιστορία μιας πόλης / Ο Δεσποτόπουλος και το αθηναϊκό όνειρο του μοντερνισμού

Από το Ωδείο Αθηνών έως τη Σουηδία της εξορίας, ο Ιωάννης Δεσποτόπουλος δεν υπήρξε μόνο ένας σπουδαίος αρχιτέκτονας, αλλά και ένας διανοούμενος που οραματίστηκε μια πιο δημοκρατική, λειτουργική και πολιτισμένη πόλη. Ποια είναι η παρακαταθήκη του στη σύγχρονη Ελλάδα; Η Αγιάτη Μπενάρδου μιλά με τον Λουκά Μπαρτατίλα.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Τι σήμαινε να είσαι ψυχικά ασθενής στην αρχαία Αθήνα;

Ιστορία μιας πόλης / Τι σήμαινε να είσαι ψυχικά ασθενής στην αρχαία Αθήνα;

Πώς κατανοούσαν οι αρχαίοι Έλληνες την ψυχική ασθένεια; Ήταν θεϊκή τιμωρία, παθολογία του σώματος ή ένα υπαρξιακό βάρος που αποτυπωνόταν στη λογοτεχνία και στο θέατρο; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον Γιώργο Καζαντζίδη, Αναπληρωτή Καθηγητή Λατινικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Πατρών, για τον τρόπο με τον οποίο η αρχαιοελληνική κοινωνία εξηγούσε, απεικόνιζε και αντιμετώπιζε τις ψυχικές διαταραχές.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ