ΦΩΤΙΑ ΤΩΡΑ

Ό,τι έχει απομείνει από ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Βερολίνο

Ό,τι έχει απομείνει από ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Βερολίνο Facebook Twitter
Το Sachsenhausen ήταν το πρωτότυπο πάνω στο οποίο αργότερα φτιάχτηκαν και τα υπόλοιπα στρατόπεδα και φτιάχτηκε για πολιτικούς και ποινικούς κρατούμενους αρχικά, ανεξαρτήτως φυλής και θρησκείας.
0

Τον Αύγουστο του 2008 βρέθηκα για δουλειά στο Βερολίνο. Φυσικά η πόλη εκτός από εκπληκτικά κλαμπ, μπαρ, γκαλερί και θέατρα είναι ένα μνημείο ερειπίων και φαντασμάτων και οι ιστορίες τους ατελείωτες.

Θυμάμαι έντονα στο Εβραϊκό Μουσείο την εικόνα μιας κοπέλας με ακορντεόν που έπαιζε επαγγελματικά σε μαγαζιά και πέθανε στα 19 της στο Άουσβιτς, τα μέλη των αντιστασιακών οργανώσεων Κόκκινη Ορχήστρα και Λευκό Ρόδο, των οποίων τις φωτογραφίες βλέπεις παντού, την Τοπογραφία του Τρόμου όπου ήταν τα κρατητήρια της Γκεστάπο και φυσικά τους νεκρούς που προσπάθησαν να περάσουν το τείχος και τις ιστορίες με τη Στάζι.

Το στρατόπεδο ιδρύθηκε το 1936 και βρίσκεται 35 χιλιόμετρα βόρεια του Βερολίνου. Δεν είναι σε κάποιο μέρος στην μέση του πουθενά, γύρω γύρω υπάρχουν γραφικά σπιτάκια που μοιάζουν να κτίστηκαν πολλά χρόνια πριν και κατοικούνται από γλυκύτατους ηλικιωμένους που σε κάνουν να αναρωτιέσαι που ήταν τότε.

Ό,τι έχει απομείνει από ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Βερολίνο Facebook Twitter
©Κυριακή Αρκουλή

Κοιτάζoντας τον Lonely Planet ανακάλυψα πως λειτουργούσε στρατόπεδο συγκέντρωσης στις παρυφές της πόλης, πλέον μουσείο. Πήγαμε με μια φίλη και τίποτα δεν μπορεί να περιγράψει την εμπειρία, ήταν η πρώτη φορά που ένιωσα πως ένα μέρος μπορεί να είναι στα αλήθεια στοιχειωμένο. Ένα μέρος του είναι κατεστραμμένο σε διατηρητέα μπάζα καθώς οι Ναζί προσπάθησαν να το καταστρέψουν πριν μπουν οι Σύμμαχοι. Το υπόλοιπο είναι επισκέψιμο.

Το στρατόπεδο ιδρύθηκε το 1936 και βρίσκεται 35 χιλιόμετρα βόρεια του Βερολίνου. Δεν βρίσκεται στη μέση του πουθενά, γύρω γύρω υπάρχουν γραφικά σπιτάκια που μοιάζουν να κτίστηκαν πολλά χρόνια πριν και κατοικούνται από γλυκύτατους ηλικιωμένους που σε κάνουν να αναρωτιέσαι πού ήταν τότε. Πας με ένα απλό εισιτήριο του μετρό (το οποίο στο Βερολίνο είναι και υπόγειο και υπέργειο).

Ήταν το πρωτότυπο πάνω στο οποίο αργότερα φτιάχτηκαν και τα υπόλοιπα στρατόπεδα και φτιάχτηκε για πολιτικούς και ποινικούς κρατούμενους αρχικά, ανεξαρτήτως φυλής και θρησκείας. Περίπου 200.000 άνθρωποι φυλακίστηκαν εκεί μεταξύ 1936 και 1945, Εβραίοι, κομμουνιστές, Μάρτυρες του Ιεχωβά, ομοφυλόφιλοι, τσιγγάνοι, ανάπηροι και αιχμάλωτοι πολέμου. Μετά εξακολούθησε να λειτουργεί ως στρατόπεδο για εγκληματίες πολέμου και πολλοί από τους άλλοτε θύτες κατέληξαν εκεί.

Ό,τι έχει απομείνει από ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Βερολίνο Facebook Twitter
©Κυριακή Αρκουλή

Υπάρχουν όλα αυτά - οι φούρνοι, οι θάλαμοι αερίων, η εκκωφαντική σιωπή. Έχεις την αίσθηση πως τα ξέρεις από ταινίες και βιβλία αλλά το να βλέπεις είναι πολύ διαφορετικό. Είχα ξαναδεί τέτοια φρικτά μέρη και σε άλλες χώρες (πχ το ESMA στο Μπουένος Άιρες, τη Γυάρο κ.ά.). Ο πόνος είναι εμφανής παντού και θέλεις να φύγεις όσο το δυνατόν πιο γρήγορα.

Αυτό που με συγκλόνισε πάνω από όλα όμως και κάνει τα γερμανικά στρατόπεδα μοναδικά ήταν πως αυτό το τερατώδες πράγμα στο Βερολίνο ήταν πολύ καλοφτιαγμένο. Κάποιος κάθισε μπροστά σε ένα σχεδιαστήριο, πιθανά με καφέ και τσιγάρο δίπλα του, και αντί να φτιάξει ένα σχολείο, ένα νοσοκομείο, ένα εργοστάσιο, ένα ξενοδοχείο, μια πολυκατοικία, σχεδίασε αυτό. Και το σχεδίασε σωστά, προσεκτικά, με ακρίβεια. Κάθε λεπτομέρεια είναι στη θέση της.

Ό,τι έχει απομείνει από ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Βερολίνο Facebook Twitter
©Κυριακή Αρκουλή

Κάποιος μαζί με τους συνεργάτες του και τους υφισταμένους του μέτρησε και έκανε την περίμετρο σαν ένα τέλειο, ισοσκελές τρίγωνο. Έκανε ένα ημικύκλιο στη μέση έτσι ώστε να διευκολύνει το πολυβόλο και αποφάσισε το πλακάκι στον χώρο όπου έκαναν τα πειράματα στα πτώματα να πιάνει όλο τον τοίχο, μέχρι κάτω, ώστε να πλένεται εύκολα. Σχεδίασε τις τουαλέτες τη μια δίπλα στην άλλη ώστε οι κρατούμενοι να μην έχουν καν εκεί ιδιωτικότητα και τοποθέτησε (ίσως πρώτα σε μια μακέτα) ένα τούνελ με μια ξύλινη πόρτα δίπλα από τον τοίχο των εκτελέσεων έτσι ώστε τα πτώματα να πηγαίνουν εύκολα στους φούρνους. Κάποιος σχεδίασε το σιδερένιο «Η Εργασία Απελευθερώνει». Και μετά τα σχέδια πήγαν σε τεχνίτες που ανάγκασαν τους κρατούμενους να τα κάνουν πραγματικότητα.

Η ευθύνη του σχεδιαστή, του εργοδηγού, του μηχανικού, που πιθανότατα δεν σκέφτονταν καν εκείνη την ώρα και απλά ένιωθαν πως εργάζονταν, ήταν αυτό που μου έμεινε. Αναρωτιόμουν αν αυτοί οι άνθρωποι είχαν κάποια ευθύνη και πόση και κυρίως το αν αργότερα θα ένιωσαν έστω ελάχιστες ενοχές. Όσο κλισέ και αν ακουστεί, καλό θα ήταν να μην ξεχνά ποτέ κανείς τη δική του μικρή ή μεγάλη ευθύνη ώστε να μην ξαναδούμε ποτέ κάτι τέτοιο.

Ό,τι έχει απομείνει από ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Βερολίνο Facebook Twitter
©Κυριακή Αρκουλή
Ό,τι έχει απομείνει από ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Βερολίνο Facebook Twitter
©Κυριακή Αρκουλή
Ό,τι έχει απομείνει από ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Βερολίνο Facebook Twitter
©Κυριακή Αρκουλή
Ό,τι έχει απομείνει από ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Βερολίνο Facebook Twitter
©Κυριακή Αρκουλή
Ό,τι έχει απομείνει από ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Βερολίνο Facebook Twitter
©Κυριακή Αρκουλή
Ό,τι έχει απομείνει από ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Βερολίνο Facebook Twitter
©Κυριακή Αρκουλή
Ό,τι έχει απομείνει από ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Βερολίνο Facebook Twitter
©Κυριακή Αρκουλή
Ό,τι έχει απομείνει από ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Βερολίνο Facebook Twitter
©Κυριακή Αρκουλή
Ό,τι έχει απομείνει από ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Βερολίνο Facebook Twitter
©Κυριακή Αρκουλή
Ό,τι έχει απομείνει από ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Βερολίνο Facebook Twitter
©Κυριακή Αρκουλή
Ό,τι έχει απομείνει από ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Βερολίνο Facebook Twitter
©Κυριακή Αρκουλή
Ό,τι έχει απομείνει από ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Βερολίνο Facebook Twitter
©Κυριακή Αρκουλή
Ό,τι έχει απομείνει από ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Βερολίνο Facebook Twitter
©Κυριακή Αρκουλή
Ό,τι έχει απομείνει από ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Βερολίνο Facebook Twitter
©Κυριακή Αρκουλή
Ό,τι έχει απομείνει από ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Βερολίνο Facebook Twitter
©Κυριακή Αρκουλή
Ό,τι έχει απομείνει από ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Βερολίνο Facebook Twitter
©Κυριακή Αρκουλή
Ό,τι έχει απομείνει από ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Βερολίνο Facebook Twitter
©Κυριακή Αρκουλή
Ό,τι έχει απομείνει από ένα στρατόπεδο συγκέντρωσης στο Βερολίνο Facebook Twitter
©Κυριακή Αρκουλή

Το άρθρο δημοσιεύθηκε στη Lifo.gr το 2014 από την Κυριακή Αρκουλή.

Αρχαιολογία & Ιστορία
0

ΦΩΤΙΑ ΤΩΡΑ

ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

H συναρπαστική ιστορία της Αφροδίτης της Μήλου

Ιστορία μιας πόλης / H συναρπαστική ιστορία της Αφροδίτης της Μήλου

Το 1820, και ενώ η Επανάσταση μαίνεται, ένας αγρότης ανακαλύπτει σε ένα χωράφι της Μήλου ένα μαρμάρινο άγαλμα, η τύχη του οποίου έμελλε να μοιάσει με ταινία. Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με την Όλγα Παλαγγιά για μία από τις συναρπαστικότερες ιστορίες στην Ιστορία της Τέχνης.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Αποκάλυψη τώρα: Νέα στοιχεία έρχονται στο φως για την ανθρωποθυσία μέσα στις χιλιετίες

Αρχαιολογία & Ιστορία / Αποκάλυψη τώρα: Νέα στοιχεία έρχονται στο φως για την ανθρωποθυσία μέσα στις χιλιετίες

Η μελέτη του αρχαίου DNA και άλλες σύγχρονες επιστημονικές εξελίξεις αμφισβητούν τις υποθέσεις σχετικά με αυτές τις τελετουργίες που συνέβαιναν σε όλα σχεδόν τα μέρη του κόσμου.
THE LIFO TEAM
Άγνωστα σχέδια και τεκμήρια για τους φάρους της Αίγινας, της Σύρου και της Ψυττάλειας.

Αρχαιολογία & Ιστορία / Άγνωστα σχέδια και τεκμήρια για τους ιστορικούς πέτρινους φάρους της Αίγινας, της Σύρου και της Ψυττάλειας

Η LiFO, σε συνεργασία με τα Γενικά Αρχεία του Κράτους, παρουσιάζει άγνωστα σχέδια και τεκμήρια για τρεις πανέμορφους φάρους της Ελλάδας, του Πειραιά (Ψυττάλεια), της Αίγινας και της Σύρου, που μετρούν σχεδόν δύο αιώνες ζωής.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΕΛΑΣΑΚΗΣ
Τσιγγάνοι, Γύφτοι, Κατσίβελοι, Αθίγγανοι. Ποιες είναι οι «φυλές» των Ρομά στην Αθήνα;

Ιστορία μιας πόλης / Ποιες είναι οι «φυλές» των Ρομά στην Αθήνα;

Προ τριετίας, η Γενική Απογραφή του Πληθυσμού κατέγραψε σχεδόν 117.500 μόνιμους κατοίκους οι οποίοι ανήκουν στη φυλή των Ρομά, ενώ η μεγαλύτερη συγκέντρωση εντοπίζεται στην περιφέρεια Αττικής. Για κάποιους από εμάς είναι γείτονές μας ενώ για άλλους ένα ξένο σώμα. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με την Μαρία Φακιολά για τους Ρομά στην Αττική.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Λέλα Καραγιάννη: Η συγκλονιστική ιστορία της ηρωίδας - κατασκόπου της Εθνικής Αντίστασης

Σαν Σήμερα Γεννήθηκε / Λέλα Καραγιάννη: Η ηρωίδα-κατάσκοπος της Εθνικής Αντίστασης

Δρόμοι πήραν το όνομά της, προτομή της στέκεται στα Εξάρχεια, μετά θάνατον βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών, ντοκιμαντέρ περιστρέφονται γύρω από τη ζωή της. Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τον σκηνοθέτη Βασίλη Λουλέ για τη Λέλα Καραγιάννη.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Η ιστορία καινοτομίας του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών

Ιστορία μιας πόλης / Η ιστορία καινοτομίας του Οικονομικού Πανεπιστημίου Αθηνών

Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με τη Χάιδω Μπάρκουλα για το πανεπιστήμιο με το επιβλητικό κεντρικό κτίριο - σήμα κατατεθέν επί της Πατησίων, σχεδιασμένο από τον σπουδαίο αρχιτέκτονα Αναστάσιο Μεταξά, τον πρώτο πρόεδρο του ιστορικού Συλλόγου Αρχιτεκτόνων.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Ποιες ήταν οι αντιλήψεις των Βυζαντινών για το φύλο και τη σεξουαλικότητα;

Βιβλίο / Mια συζήτηση για το σεξ και το φύλο στο Βυζάντιο με τον ιστορικό Χάρη Μεσσή

Ίσως όχι πάντα τόσο σκοταδιστικές όσο θα πίστευε κανείς, και σίγουρα ενδιαφέρουσες, καθώς μάλιστα κάποιες από τις αντιλήψεις αυτές επιβιώνουν μέσω της θρησκείας μέχρι σήμερα.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Μια βόλτα στους κήπους του Τατοΐου

Ιστορία μιας πόλης / Τατόι: Τι μένει ίδιο και τι αλλάζει στους περίφημους κήπους του;

Η Αγιάτη Μπενάρδου συζητά με την αρχιτέκτονα τοπίου Έλλη Παγκάλου για τους κήπους του Τατοΐου, του θερινού ανακτόρου της πρώην βασιλικής οικογένειας. Tι θα μείνει το ίδιο και τι πρόκειται να αλλάξει στο πλαίσιο της ανάπλασής τους;
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Όταν οι εξόριστοι της Σπιναλόγκας μεταφέρθηκαν στο Αιγάλεω

Ιστορία μιας πόλης / Όταν οι εξόριστοι της Σπιναλόγκας μεταφέρθηκαν στο Αιγάλεω

Πότε δημιουργείται η αποικία των ανθρώπων που έπασχαν από τη νόσο του Χάνσεν, από ποιους και με τι σκοπό; Και πώς βρέθηκαν στην Αθήνα; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον Στέλιο Λεκάκη.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Στα άδυτα του Ιστορικού και Παλαιογραφικού Αρχείου

Αρχαιολογία & Ιστορία / Ο θησαυρός του Ιστορικού και Παλαιογραφικού Αρχείου

Μια ξενάγηση στις σπάνιες συλλογές χειρογράφων, παλαιτύπων και μικροφίλμ που σκιαγραφούν την ελληνική τυπογραφία, την ιστορία του βιβλίου αλλά και τους κώδικες της Παλαιογραφίας.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Αγάλματα του Δία και της Αφροδίτης ηλικίας 2.000 ετών ανακαλύφθηκαν στην Άσπενδο της Μικράς Ασίας

Αρχαιολογία & Ιστορία / Αγάλματα του Δία και της Αφροδίτης ηλικίας 2.000 ετών ανακαλύφθηκαν στην Άσπενδο της Μικράς Ασίας

Ο υπουργός Πολιτισμού και Τουρισμού της Τουρκίας, Μεχμέτ Νούρι Ερσόι ανακοίνωσε ότι δύο αγάλματα που απεικονίζουν τον Δία και την Αφροδίτη ανακαλύφθηκαν στην Άσπενδο
LIFO NEWSROOM
Η ζωή και ο θάνατος στην ΟΘωμανική Κρήτη

Ιστορία μιας πόλης / Η ζωή και ο θάνατος στην Οθωμανική Κρήτη

Πώς ήταν να πεθαίνεις ως μουσουλμάνα ή μουσουλμάνος στην Οθωμανική Κρήτη; Η Αγιάτη Μπενάρδου συνομιλεί με τον Αντώνη Αναστασόπουλο για τις μουσουλμανικές επιτύμβιες στήλες στην Κρήτη και τη σημασία τους.
ΑΓΙΑΤΗ ΜΠΕΝΑΡΔΟΥ
Η μόδα στις κρατικές στολές του 19ου αιώνα

Αρχαιολογία & Ιστορία / Περικεφαλαίες με φτερά και κολάν: Η μόδα στις κρατικές στολές του 19ου αιώνα

Η LiFO παρουσιάζει σε συνεργασία με τα Γενικά Αρχεία του Κράτους εικόνες και σχέδια που μαρτυρούν τη μόδα στις κρατικές στολές ανάλογα με τη χρονιά, τη νοοτροπία της διακυβέρνησης και το σώμα που υπηρετούσε κάποιος.
ΜΙΧΑΛΗΣ ΓΕΛΑΣΑΚΗΣ