O σκοτεινός ιστός, το αινιγματικό καταφύγιο των παρανόμων, το μέρος όπου υπογράφονται συμβόλαια δολοφονιών και γίνονται αγορές ανθρωπίνων οργάνων, ο παράδεισος της ανελέητης πορνογραφίας. Ένα σκυθρωπό μέρος του διαδικτύου, ίσως και το πιο απάνθρωπο, εκεί όπου τα χειρότερα πράγματα αυτής της ζωής γίνονται κάτω από την ασφαλή κάλυψη της ανωνυμίας.
Πίσω από την ανωνυμία, πώς μπορείς να πιστέψεις κάποιον που επιμένει ότι μόνο μια συγκεκριμένη μάρκα μπαταρίας προσφέρει τα κατάλληλα οξέα που προσδίδουν γεύση μοσχολέμονου, καφέ και πούρου στην meth;
Ένα μικρό μέρος των παραπάνω είναι αλήθεια. Από την πρώτη ημέρα που η λέξη «ανωνυμία» μπήκε στη ζωή του κυβερνοχώρου, απέκτησε τη φήμη ότι σχετίζεται με παράνομες δραστηριότητες, βάζοντας έτσι την μυστικότητα της ιδιωτικής ζωής, και άρα παράνομων παραγόντων, στον πυρήνα της. Μόνο που η αλήθεια είναι λίγο διαφορετική, αφού το μεγαλύτερο μέρος του σκοτεινού ιστού σήμερα είναι εντελώς νόμιμο. Ωστόσο, η δημοσιογραφική κάλυψη της πλειοψηφίας του σκοτεινού ιστού εμπίπτει σε όλες τις πιθανές κατηγορίες των παράνομων πωλήσεων ναρκωτικών, πορνογραφίας, απάτης, εκμετάλλευσης, εμπορίας όπλων ή βιοχημικών, επειδή η ανωνυμία μπορεί να διευκολύνει το έγκλημα. Η ίδια η ανωνυμία, όμως, δεν είναι έγκλημα, απλά κάποιοι τη χρησιμοποιούν για την προστασία της ιδιωτικής ζωής και της ασφάλειας.
Το σκοτεινό διαδίκτυο δέχεται τόση αρνητική προσοχή λόγω αυτής της ανωνυμίας που παρέχει. Σε κάθε εξωτερικό παρατηρητή, αυτή η μυστικότητα σημαίνει εγκληματική δραστηριότητα. Αλλά η αλήθεια είναι ότι δεν υπάρχει καμία οριστική λίστα όλων των sites του σκοτεινού ιστού, όπως δεν υπάρχει μια ιστοσελίδα η οποία σήμερα πουλάει την κοκαϊνη φτηνότερα από κάποια άλλη. Αλλά γιατί μια σύγκριση τιμών των πλαστών ηλεκτρονικών gadget είναι πιο εύκολη υπόθεση στη φωτεινή πλευρά του διαδικτύου;
Το ζήτημα είναι ότι η ταξινόμηση του περιεχομένου ή των θεμάτων δεν είναι συχνά τόσο απλή, και πάντα οι άνθρωποι θα διαφωνούν σχετικά με τους ορισμούς των κατηγοριών, ή με το περιεχόμενο που ανήκει σε κάθε κατηγορία. Εάν δηλαδή στον κυβερνοχώρο, τα Facebook, Twitter και Instagram είναι κοινωνικά δίκτυα τα οποία διαφοροποιούνται από βίντεο πλατφόρμες όπως τα YouTube, Vimeo και Twitch, με τον ίδιο τρόπο και ο σκοτεινός ιστός κατοικείται από ιστοσελίδες που πουλάνε μη εγκεκριμένα φάρμακα ή φόρουμ όπου οι άνδρες μπορούν να μιλάνε (πιο) ανοιχτά, και πάντα ανώνυμα, για τη στητική δυσλειτουργία.
Αυτά τα δύο παραδείγματα, των μη εγκεκριμένων φαρμάκων και των ανοιχτών φόρουμ, τεχνικά υπάρχουν και στο καθαρό, νόμιμο διαδίκτυο. Μην μου πείτε ότι εκεί δεν υπάρχουν χιλιάδες ιστοσελίδες που μπορούν να οδηγήσουν έναν αφελή χρήστη σε απατεώνες εμπόρους που πουλάνε μαϊμού προϊόντα από γνωστές μάρκες! Απλά στο dark web, οι περισσότερες από τις ιστοσελίδες λειτουργούν έχοντας ως βάση χώρες με ανοχή σε κάποιες παράνομες δραστηριότητες: Δυτική Σαμόα (.ws), Καμερούν (.cm), Νησιά Κόκος (.cc), Ομάν (.om) και έτσι ίσως και να τις καταλαβαίνεις και καλύτερα.
Όσο και εάν μπορεί να ακούγεται περίεργο, το μεγαλύτερο κομμάτι του σκοτεινού ιστού κάθε άλλο παρά με σκοτεινά πράγματα έχει να κάνει. Οι περισσότεροι χρήστες του Torέχουν Facebook, κάποιοι δουλεύουν σε μεγάλες επιχειρήσεις και άλλοι σε μικρότερα design γραφεία, κάποιοι διατηρούν blogs που μιλάνε ανοιχτά για το πόσο μισούν τα κυριακάτικα μπάρμπεκιου του γείτονά τους και άλλοι στέλνουν φωτογραφίες τους όπου φοράνε τα εσώρουχα της γυναίκας τους. Περιεχόμενο που αφορά ενήλικες, άλλες φορές δωρεάν και άλλες φορές επί πληρωμή. Η μαζική πληροφορία που υπάρχει στο σκοτεινό διαδίκτυο δεν διαφέρει από την πληροφορία που μπορεί να βρει κάποιος στο ανοιχτό Internet.
Τώρα, για τους πιο έμπειρους, το dark web, θεωρώ ότι πάσχει από ποικιλία. Αυτό, βέβαια, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι είναι ασφαλές και ότι μπορούμε να βολτάρουμε για να τσεκάρουμε "τι παίζει". Στις κατηγορίες που δεν είναι νόμιμες κυριαρχούν τα ναρκωτικά, οι απάτες και άλλες παράνομες δραστηριότητες σε ηλεκτρονικά καταστήματα, όπως το AlphaBay, στο οποίο κάποιος μπορεί να αγοράσει ένα ακριβό Rolex, χωρίς να είναι σίγουρος εάν πρόκειται για απομίμηση ή εάν είναι κλεμμένο. Οι σκοτεινοί έμποροι έχουν επιμελώς συστηματοποιήσει ένα εμπόριο απάτης. Από οριστικά κλεισίματα τραπεζικών λογαριασμών μέχρι ψεύτικες ταυτότητες και από ψεύτικες πιστωτικές κάρτες μέχρι πλαστά ονόματα (και πιστοποιήσεις) για συνδρομή σε συνδρομητικά κανάλια ή υπηρεσίες μουσικής ροής.
Παρόλο που ο σκοτεινός ιστός κρύβει πολλές ανησυχητικές εφαρμογές, τα ανώνυμα εργαλεία του προστασίας της ιδιωτικότητας έχουν υιοθετηθεί από mainstream οργανισμούς όπως ο New Yorker, ο Guardian και το Facebook.
Υπάρχουν εξελιγμένες αγορές όπου οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ταξινομούν, να φιλτράρουν και να αγοράζουν υπηρεσίες ανά τράπεζα, τύπο κάρτας, κράτος, μια σειρά διαφορετικών επιλογών που δεν έχουν τέλος. Αλλά σε αυτό το κομμάτι του σκοτεινού ιστού, τόσο οι έμποροι όσο και οι αγοραστές χάνουν ποσοστά, καθώς οι τράπεζες εντοπίζουν όλο και περισσότερο τα κοινά σημεία αγοράς (τα περισσότερα σε αφρικανικά κράτη) και κλείνουν άμεσα τις κάρτες που εμπλέκονται σε παραβιάσεις. Ωστόσο, το κομμάτι της οικονομικής εξαπάτησης δεν ξεπερνά το 4,6 του συνολικού περιεχομένου που φιλοξενείται στο σκοτεινό ιστό.
Αυτό που φαίνεται να κυριαρχεί είναι οι απαγορευμένες ουσίες. Τα ναρκωτικά είναι αυτό που όλοι ψάχνουν στο παράνομο dark web. Σύμφωνα με επίσημες δειγματοληπτικές έρευνες που έχουν γίνει, οι παράνομες ουσίες (η μαριχουάνα θεωρείται ναρκωτικό και όχι φάρμακο) αποτελούν το 45% του συνόλου του περιεχομένου που υπάρχει στο σκοτεινό διαδίκτυο. Αυτό το νούμερο γίνεται αυτόματα 56% εάν προσθέσουμε τα μη εγκεκριμένα φάρμακα που πωλούνται εκεί μέσα. Το σκοτεινό εμπόριο ναρκωτικών, αν μπορούμε να το ονομάσουμε έτσι, είναι πολύ πιο οργανωμένο και κοινότυπο απ' ότι μπορεί να το φανταστεί κανείς. Οι αγορές πραγματοποιούνται από καλά συντηρημένους πωλητές, η ποιότητα ελέγχεται (και κρίνεται) από τους χρήστες και η κοινότητα των ναρκωτικών μοιάζει σαν μια αυτορυθμιζόμενη ομάδα, με τη δική της αστυνόμευση.
Οι νέοι προμηθευτές θα προσφέρουν δωρεάν δείγματα και η κοινότητα θα είναι χαρούμενη να δοκιμάσει νέα προϊόντα. Οι κριτικές που θα ακολουθήσουν μετά, και ουσιαστικά θα παίξουν το βασικότερο ρόλο για την καλή λειτουργία μιας επιχείρησης, ακολουθούν ένα τυποποιημένο πρότυπο. Σαν ένας μυστικός κώδικας επικοινωνίας, που βαθμολογεί το χρόνο αποστολής, την καθαρότητα, το «χτύπημα», το «φτιάξιμο» και τη συνολική εμπειρία με τον πωλητή.
Πέρα από τις αγορές, όμως, τα ναρκωτικά αποτελούν ένα κοινό θέμα συζήτησης στα φόρουμ, όπως ακριβώς γίνεται και στον καθαρό ιστό. Απλά, εδώ, όταν βλέπεις έναν πωλητή να μιλάει άνετα, και σαν έμπειρος σομελιέ να αποκωδικοποιεί τη διακριτική γεύση της meth που πουλάει, καταλαβαίνεις ότι πρέπει να πάρεις το ρίσκο σου. Πίσω από την ανωνυμία, πώς μπορείς να πιστέψεις κάποιον που επιμένει ότι μόνο μια συγκεκριμένη μάρκα μπαταρίας προσφέρει τα κατάλληλα οξέα που προσδίδουν γεύση μοσχολέμονου, καφέ και πούρου στην meth;
Παρόλο που ο σκοτεινός ιστός έχει ανησυχητικές εφαρμογές, τα ανώνυμα εργαλεία του προστασίας της ιδιωτικότητας έχουν υιοθετηθεί από mainstream οργανισμούς όπως ο New Yorker, ο Guardian και το Facebook.
Ένα άλλο, σημαντικό κομμάτι του σκοτεινού ιστού περιέχει παλιομοδίτικη πορνογραφία. Ίσως, μάλιστα, λίγο περισσότερο παραδοσιακή από την πλαστική και καλοξυρισμένη που πλασάρει ως τάση η σύγχρονη βιομηχανία της σάρκας. Όλο το γυμνό περιεχόμενο του dark web, όμως, δεν ξεπερνάει πάνω από το 7% του συνόλου των ιστοσελίδων που λειτουργούν μέσω των Tor Hidden Services. Αυτό το ποσοστό αφορά νόμιμες φωτογραφίες, βίντεο και κείμενα. Απλά, εδώ μπορεί να βρεθούν απίστευτα μεγάλα αρχεία με σκαναρισμένα όλα τα τεύχη γνωστών πορνοπεριοδικών και ψηφιοποιημένες VHS πορνοταινίες, περιεχόμενο που με λίγο καλό ψάξιμο μπορεί να βρεθεί και στο καθαρό διαδίκτυο. Απλά εκεί, θα πρέπει να πληρώσεις κάτι παραπάνω για να το αποκτήσεις.
Μετά την πορνογραφία, ακολουθεί η πληγή της σεξουαλικής εκμετάλλευσης. Ας ορίσουμε, βέβαια, ότι μαζί με αυτήν την λέξη ζευγαρώνει και ένα μικρότερο κομμάτι της πορνογραφίας. Η σεξουαλική εκμετάλλευση περιλαμβάνει τις συζητήσεις για τη διανομή παιδικής πορνογραφίας μαζί με συνδέσμους σε αρχεία ή μυστικά chat rooms, αλλά και ιστοσελίδες που δραστηριοποιούνται εναντίον όλων αυτών και παλεύουν για τα δικαιώματα των παιδιών. Σύμφωνα με έρευνες που έχει διεξάγει η Terbium Labs για το θέμα του σκοτεινού ιστού, το ποσοστό των ιστοσελίδων με παιδική πορνογραφία στο dark web πλησιάζει το 3,7% του συνολικού περιεχομένου – οι έρευνες της εταιρείας έγιναν με απενεργοποιημένες τις εικόνες στον browser και όλες οι σελίδες που βρέθηκαν μπήκαν σε «μαύρη λίστα».
Αυτό δεν σημαίνει, βέβαια, ότι τέτοιου είδους ιστοσελίδες θα πάψουν να υπάρχουν στο σκοτεινό ιστό. Αλλά, από την άλλη, κανένας δεν μπορεί να είναι σίγουρος που αρχίζει και που τελειώνει ο ιστός αυτός. Κάτι που σήμερα είναι ανοιχτό, αύριο μπορεί να είναι κλειστό. Μια καλή ιδέα για να καταλάβουμε τι ακριβώς είναι το σκοτεινό διαδίκτυο θα ήταν να το βλέπαμε σαν ένα μέρος (όχι απαραίτητα σκοτεινό, αλλά λίγο απειλητικό) όπου δεν θα αφήναμε τις ευαίσθητες πληροφορίες μας να κυκλοφορούν όπως σε ένα κοινωνικό δίκτυο. Γιατί, βασικά, και στο MySpace υπήρχαν ναρκωτικά και στο πρώτο αγνό Facebook μπορούσες να βρεις συνδέσμους που οδηγούσαν σε περιφερειακά για καλλιέργεια μαριχουάνας. Και τελικά, τα κοινωνικά δίκτυα αυτό κατάφεραν να χτίσουν: ισχυρές κοινότητες, ψηφιακές ομάδες, εικονικές πόλεις του κυβερνοχώρου.
Το σημερινό dark web δεν κρύβει ούτε όπλα μαζικής καταστροφής, ούτε εξτρεμιστικές ομάδες που θέλουν το τέλος του κόσμου. Σίγουρα, ένα πολύ μικρό κομμάτι του φιλοξενεί πλέον ακραίες ομάδες λευκής υπεροχής, νεο-ναζί, ισλαμιστές εξτρεμιστές, παραστρατιωτικές και μυστικές οργανώσεις, αλλά όλοι αυτοί μέχρι πριν λίγους μήνες είχαν έντονη παρουσία στα μεγαλύτερα κοινωνικά δίκτυα. Απλά, τώρα έχουν ταμπουρωθεί πίσω από το 0,9% του συνολικού σκοτεινού διαδικτύου.
Το dark web φιλοξενεί πρωτίστως βαρετό υλικό, ακόμη και πλασματικό. Περιεχόμενο της φαντασίας, υλικό για την καταπολέμηση της βαρεμάρας ανθρώπων που ψάχνουν, ανώνυμα, να βρουν λύσεις στα καθημερινά τους προβλήματα ή πώς να γεμίσουν τις άδειες ζωές τους με όλα τα κουσούρια της ψηφιακής εποχής. Ναι, τα ναρκωτικά είναι ένα αγαπημένο θέμα του σκοτεινού ιστού. Ναι, εκεί μπορείς να αγοράσεις ό,τι θέλεις από ουσίες, αν και πολλές από τις «ανώνυμες» ιστορίες του dark web θα μπορούσαν να ήταν δημιουργία ενός ψυχάκια με διαταραχή πολλαπλής προσωπικότητας. Δεν μπορείς να είσαι σίγουρος τι θα αγοράσεις, όπως δεν μπορείς να είσαι σίγουρος εάν αντί αυτού που αγόρασες σου έλθει ένα ένταλμα σύλληψης. Όπως, κάποτε, δεν ήμασταν σίγουροι εάν αυτός που μας μιλούσε στο IRC ήταν άνδρας ή γυναίκα. Και, δυστυχώς, η μοναδική αλήθεια γι' αυτό το κομμάτι του κυβερνοχώρου είναι μια: η περιέργεια είναι που κάνει μια διαδρομή στο σκοτεινό διαδίκτυο γοητευτική. Tίποτα άλλο.
ΤΟ ΑΡΘΡΟ ΑΥΤΟ ΔΗΜΟΣΙΕΥΤΗΚΕ ΓΙΑ ΠΡΩΤΗ ΦΟΡΑ ΣΤΙΣ 15.2.2018
σχόλια