Παρακαλούμε απενεργοποιήστε το Adblocker για να έχετε πλήρη πρόσβαση στο περιεχόμενο και τις υπηρεσίες μας. Δείτε πώς.
Βρήκατε κάποιο λάθος ή παράλειψη;     Επικοινωνήστε μαζί μας  »
ΜΕΤΑΒΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ ΓΙΑ ΚΙΝΗΤΑ
 

Η Άννα Αχμάτοβα διαβάζει ποιήματά της σε δίσκους της «Μελόντια»

Η φωνή της μέγιστης Ρωσίδας ποιήτριας έχει σωθεί σε πολλούς δίσκους της σοβιετικής εταιρείας.

Πάνε αρκετά χρόνια από τότε που είχα βρει στο Μοναστηράκι ένα δεκάιντσο δίσκο της σοβιετικής εταιρείας «Μελωδία» (ή Μελόντια, όπως επίσης τη λέμε) με ποιήματα της Άννας Αχμάτοβα (1889-1966). Επειδή το άλμπουμ προερχόταν από το 1982 μού είχε δημιουργηθεί η εντύπωση πως θα καταγράφονταν σ' αυτό απαγγελίες ποιημάτων της Αχμάτοβα από τρίτους, όταν όμως το έβαλα στο πλατώ ένοιωσα ένα ρίγος – ήμουν σχεδόν σίγουρος πως η φωνή που έφθανε στ' αυτιά μου ήταν της ρωσίδας ποιήτριας.

Προσπάθησα να βγάλω κάποιαν άκρη από το κείμενο στο back cover, που ήταν όλο στην κυριλλική, πράγμα που τελικώς κατάφερα κάποια στιγμή με τη βοήθεια λεξικού. Οι πρώτες λέξεις που αποκρυπτογράφησα ήταν ο τίτλος του άλμπουμ... «Читает автор» δηλ. «Διαβάζει η συγγραφέας». Από 'κει και πέρα κατόρθωσα να μεταφράσω, όπως-όπως, τους τίτλους των ποιημάτων που ακούγονταν στο LP ανάμεσα στους οποίους ξεχώρισα, διαισθητικώς, το «Поэма без героя» (Ποίημα δίχως ήρωα).

Εκείνο που είχε αξία για μένα στη συγκεκριμένη ηχογράφηση (επειδή δεν αντιλαμβανόμουν τη ρωσική) ήταν η φωνή της Αχμάτοβα, ο τρόπος της, ο τόνος και η χροιά της φωνής της, και κυρίως το αίσθημα που άφηναν οι απαγγελίες της. Η ποιήτρια πρέπει να ήταν σε σχετικά προχωρημένη ηλικία (κατά πάσα πιθανότητα πάνω από 70 ). Η φωνή της σταθερή, αλλά καταπονημένη, παίρνει στην πορεία της εγγραφής διάφορα χρώματα. Άλλοτε ξερή και στριγκή, σχεδόν μακάβρια, και άλλοτε περισσότερο συναισθηματική, διαβάζει τους στίχους με πλήρη μουσικότητα. Υποβοηθά, φυσικά, το γεγονός ότι πολλοί εξ αυτών είναι ομοιοκατάληκτοι (με διπλή ή σταυρωτή ομοιοκαταληξία), όμως στο «Ποίημα δίχως ήρωα» (και στα αποσπάσματα από τους πέντε «κύκλους») τούτοι μοιάζουν πιο «ελεύθεροι» και γι' αυτό, ίσως, ακόμη πιο προσωπικοί. Καρφωμένες λέξεις, που σέρνονται σχεδόν χωρίς ανάσα...

 

Η φωνή της σταθερή, αλλά καταπονημένη, παίρνει στην πορεία της εγγραφής διάφορα χρώματα. Άλλοτε ξερή και στριγκή, σχεδόν μακάβρια, και άλλοτε περισσότερο συναισθηματική, διαβάζει τους στίχους με πλήρη μουσικότητα.

Το «Ποίημα δίχως ήρωα» είναι, ως γνωστόν, ένα από τα σημαντικότερα έργα της Άννας Αχμάτοβα. Πρόκειται για το μεγαλύτερο σε έκταση και πιο πυκνογραμμένο σε νοήματα ποίημά της, το οποίο ολοκληρώθηκε μέσα σ’ ένα διάστημα 25 χρόνων! Κατά το «Reference Guide to Russian Literature/ Edited by Neil Cornwell» [Fitzroy Dearborn Publishers, Chicago/London 1998] ξεκίνησε να γράφεται στο Λένινγκραντ τον Δεκέμβριο του 1940, με την πρώτη εκδοχή του να παίρνει σχήμα στην Τασκένδη τον Αύγουστο του 1942. (Πρόπερσι ο βρετανικός οίκος Bonhams δημοπράτησε ένα τέτοιο αντίτυπο, αυτής της πρώτης έκδοσης/εκδοχής, το οποίο «έκλεισε» στα 5000 δολάρια). Το 1962 υπάρχει μία πλήρης μορφή του, που ακολούθησε τις εκδοχές του 1946 και του 1960, με την ποιήτρια να το «ξανακοιτάζει» όμως μέχρι και τον Απρίλιο του 1965 (λίγο πριν τον θάνατό της δηλαδή).

Στα τέλη της ζωής της. Δεξιά: η έκδοση των ποιημάτων της από τον Penguin
Στα τέλη της ζωής της. Δεξιά: η έκδοση των ποιημάτων της από τον Penguin
 

   

Όπως γράφει ο μεταφραστής Δημήτρης Β. Τριανταφυλλίδης στο poiein.gr: «Το πρώτο επίπεδο είναι η συνάντηση με το παρελθόν, ο θρήνος των νεκρών. Μια νύχτα μαγική η ηρωίδα καλεί τις "γλυκές σκιές" και τότε στη σκηνή εμφανίζονται οι βασικοί συντελεστές μιας νύχτας μεταμφιεσμένων στην Πετρούπολη της δεκαετίας του 1910.(...) Στο δεύτερο επίπεδο όμως(...) πρωταγωνιστής του ποιήματος είναι ο χρόνος, γι' αυτό και εν τέλει το ποίημα, απομένει δίχως ήρωα, ενώ στο τρίτο επίπεδο ανάγνωσης, μπορούμε να διεισδύσουμε στις συμπαντικές διαδρομές της ψυχής, να διακρίνουμε το θεοσοφικό τρίγωνο "Θεός – χρόνος – άνθρωπος", πράγμα που προσδίδει στην ποιητική αυτή σύνθεση ένα βαθύ φιλοσοφικό και ηθικό περιεχόμενο».

 

Το «Ποίημα χωρίς ήρωα» κυκλοφόρησε στην Ελλάδα το 1982 (εκδόσεις Ωκεανίδα) σε μετάφραση και σημειώσεις Μίλιας Ροζίδη, ξανά στο βιβλίο «Άννα Αχμάτοβα/ Ποιήματα» [Μικρή Άρκτος, Αθήνα 2008] σε απόδοση Γιάννη Αντιόχου, ενώ υπάρχουν, φυσικά, και οι ανάλογες on line μεταφράσεις.

 

Mε τον κορυφαίο Ρώσο ποιητή Όσιπ Μάντελσταμ
Mε τον κορυφαίο Ρώσο ποιητή Όσιπ Μάντελσταμ

 

Mε την ρωσίδα ποιήτρια και δημοσιογράφο Όλγα Μπεργκχόλτς, 1947
Mε την ρωσίδα ποιήτρια και δημοσιογράφο Όλγα Μπεργκχόλτς, 1947

 

Μεταφέρω από το τρίπτυχο «Ποίημα χωρίς ήρωα» την «Αφιέρωση» (Посвящение) και την «Δεύτερη αφιέρωση» (Второе посвящение) –ακούγονται από την ίδια την Άννα Αχμάτοβα στο άλμπουμ της Μελωδίας με τα στοιχεία 33 Д 21655-6 στην έκδοση του 1982– έτσι όπως μεταφράζει (τα συγκεκριμένα ποιήματα) ο Δημήτρης Β. Τριανταφυλλίδης στο poiein.gr:

 

Αφιέρωση
27 Δεκεμβρίου 1940
Βσ. Κ.

 

... κι αφού είχα έλλειψη χαρτιού
Στο πρόχειρο τετράδιό σου γράφω.
Μια λέξη ξένη φαίνεται,
Σαν κάποτε μια του χιονιού νιφάδα,
Και λιώνει αθώα και γλυκά πάνω στο χέρι.
Κι οι μαύρες τ' Αντίνοου βλεφαρίδες
άξαφνα σηκωθήκαν – κι' εκεί
ένας πράσινος καπνός,
Φυσά ένα αεράκι γνώριμο...
Μην είναι η θάλασσα;
Όχι, πάνω στους τάφους μόνο τα φύλλα
Δέντρων κωνοφόρων είναι και η σαπίλα των ριζών
Ολοένα και πιο κοντά, πιο κοντά...
Marche funebre ...
Σοπέν...
Νύχτα. Σπίτι στη Φοντάνα

 

 

Αφιέρωση δεύτερη
Ο.Σ.

 

Εσύ είσαι Αράχνη – Ψυχή
Που με ασπρόμαυρη βεντάλια
Αέρα μου κάνεις σκυμμένη πάνω μου.

Μυστικά θέλεις να μου πεις
Πως πέρασε το Καλοκαίρι
Και περιμένεις την επόμενη Άνοιξη.

Μην μου υπαγορεύεις, τ' ακούω κι εγώ:
Μια βροχή ζεστή χτυπάει τη στέγη,
Ψίθυρους ακούω από τον κισσό.

Κάποιος μικρός αποφάσισε να ζήσει
Πρασίνισε, φούντωσε, προσπάθησε
Αύριο σε νέο αστραφτερό αντίσκηνο
Θα κοιμηθώ –
μόνη, μονάχη με τον εαυτό μου.
Εκείνο που οι άνθρωποι άνοιξη ονομάζουν,
Εγώ το λέω μοναξιά.
Κοιμάμαι –
Και ονειρεύομαι τη νιότη μας,
Εκείνη, τη στιγμή που έφυγε
Στον ξύπνιο μου,
Αν θέλεις, στην δίνω να θυμάσαι,
Σα να 'ναι φλόγα καθαρή μέσα στη λάσπη,
σα γαλανθός στου μνήματος την άκρη.

25 Μαΐου 1945, Σπίτι στη Φοντάνα

 


 

 

 

Ψάχνοντας στο διαδίκτυο περισσότερα στοιχεία για το συγκεκριμένο άλμπουμ με τις απαγγελίες της Αχμάτοβα βρέθηκα σ’ ένα ρωσικό site πωλήσεων δίσκων (33ob.ru). Εκεί διαπίστωσα κάτι που μάλλον με εξέπληξε. Άλμπουμ με τη φωνή της Άννας Αχμάτοβα τυπώνονταν στην τότε Σοβιετική Ένωση από το 1966 (το έτος του θανάτου της). Μέτρησα περισσότερα από 25 LP(!), είτε «προσωπικά» της, είτε συλλογές με απαγγελίες διαφόρων ποιητών. Κάνω copy-paste και επεξεργάζομαι κάπως μερικά από τα εξώφυλλα (επειδή ήταν σε χαμηλή ανάλυση) για να τα δείτε κι εσείς…

 

33ob.ru
33ob.ru
 
33ob.ru
33ob.ru
 

 

33ob.ru
33ob.ru
 

 

33ob.ru
33ob.ru
 

 

 

 

 

 

 

Κάποτε τελείωσα το Πολυτεχνείο. Δημοσιεύω κείμενα (για τη μουσική κυρίως) από τα τέλη του ’80. Το 1996 έγραψα ένα βιβλίο για το Ελληνικό Ροκ. Για 17 χρόνια (1996-2013) ήμουν αρχισυντάκτης στο περιοδικό Jazz & Τζαζ. Από το 2009 τρέχω το on line Δισκορυχείον και από το 2014 γράφω για το LiFO.gr…
ΑΦΙΕΡΩΜΑ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Κατερίνα Αγγελάκη - Ρουκ: «Υπερασπίζομαι το δικαίωμα να ζεις με τους όρους που εσύ επέλεξες»
Το 2007 στην έντυπη LIFO, η Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ είχε μιλήσει για τη μοναχική άσκηση που είναι το να γράφεις και να ζεις! Η έλλειψη στόμφου που χαρακτηρίζει τα λόγια της είναι μία από τις πολλές αρετές της ποίησής της.
Κατερίνα Αγγελάκη-Ρουκ
1939 - 2020
Eπίσκεψη στο σπίτι της Κατερίνας Αγγελάκη-Ρουκ στην Αίγινα
«Η ανημποριά με γεμίζει ελπίδα...»
Στον απαράβατο κήπο της Κατερίνας Αγγελάκη - Ρουκ
Ένα αφιέρωμα στην μεγάλη Ελληνίδα ποιήτρια που σχεδόν αθόρυβα τις τελευταίες δεκαετίες δημιούργησε ένα συμπαγές ποιητικό σώμα ιδιαίτερης αξίας και ομορφιάς.
Κουγιτίμ Αλία: Ο ισοβίτης που μετέφραζε Σοφοκλή μέσα στα αλβανικά γκουλάγκ
Μια μεταφραστική εργασία - πρότυπο που πραγματοποιήθηκε στο χοτζικό καθεστώς, κάτω από συνθήκες η αντιξοότητα των οποίων παραμένει ακόμη ασύλληπτη για τον δυτικό κόσμο.
Αλέξανδρος Ίσαρης: «Δεν είμαι αισιόδοξος άνθρωπος, ούτε και αισιόδοξος ποιητής»
Ένα απόγευμα με τον πολυτάλαντο συγγραφέα και καλλιτέχνη, με αφορμή το νέο του βιβλίο «Περίπατοι» και την προσεχή ατομική του έκθεση.
Ιμπραχίμ αλ Κούνι: «Αν θέλεις να ζήσεις αθάνατος για πάντα, πρέπει να πεθάνεις μια φορά από αγάπη»
Ο σημαντικότερος εν ζωή Άραβας συγγραφέας μιλά αποκλειστικά στο Lifo.gr
«Μόμπι-Ντικ» του Χέρμαν Μέλβιλ: Ξαναδιαβάζουμε το αριστούργημα της αμερικανικής λογοτεχνίας
Το μεγάλο έπος της αμερικανικής λογοτεχνίας, που στην καρδιά του περιέχει την αναμέτρηση του ανθρώπου με οτιδήποτε τον ξεπερνά, ανεβαίνει στο Θέατρο Παλλάς με τη μορφή μιούζικαλ από τον Δημήτρη Παπαδημητρίου, σε σκηνοθεσία Γιάννη Κακλέα.
Ο Τζέιμς Μπόλντουιν δεν είναι ο νέγρος σου
Σαν ένας άλλος άγριος Ζενέ της μαύρης Αμερικής, ο Μπόλντουιν άφησε το δικό του στίγμα τον περασμένο αιώνα μέσα από μυθιστορήματα άγριας ομορφιάς και μανιφέστα σκληρής αλήθειας. Παρότι δεν χώρεσε ποτέ σε ταμπέλες, έγινε το κατεξοχήν σύμβολο της μαύρης κουλτούρας της Αμερικής, και όχι μόνο.
Η εκατοντάχρονη φιλόσοφος και ο ουτοπιστής Σαρλ Φουριέ
Το έργο του Φουριέ στο επίκεντρο της αλληλογραφίας Simone Debout-André Breton.
«Η Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων»: Πού οφειλόταν η θλίψη της Ψευτοχελώνας;
Το πιο αγαπημένο βιβλίο οδηγεί, μέσα από το λαγούμι, σε νέες αποκαλύψεις και τη δικαίωση ενός παλιού γνώριμου, μετά από χρόνια.
Παρασκευή βράδυ στην οικία Κατακουζηνού με την Alice Oswald
Μπαίνουμε σ' ένα ποίημα ή σε μια οποιαδήποτε αφήγηση μόνοι.
Τα  παραμύθια των αδελφών Grimm στην αρχική hardcore εκδοχή τους
Μια έκδοση με όλα τα παραμύθια στην αρχική τους σκοτεινή έκδοση χωρίς λογοκρισία.
Ένα παραμύθι: Ολόκληρη η σπανιότατη ηχογράφηση της Αλίκης Βουγιουκλάκη ως Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων (1959)
Το πάντα μοντέρνο, αλληγορικό και trippy έργο του Λιούις Κάρολ με την Αλίκη σε ένα ρόλο που της ταιριάζει γάντι
Η Αλίκη και ο Λιούις Κάρολ: Σαν σήμερα πεθαίνει ο συγγραφέας του πιο διάσημου παραμυθιού του κόσμου
«Η λογική μες στον καθρέφτη»: Ένα κείμενο του Κωστή Παπαγιώργη για την πυκνή ύφανση του πολυδιαβασμένου βιβλίου
Συνεχίζοντας την περιήγηση στο lifo.gr, αποδέχεστε τη χρήση cookies.     Μάθετε περισσότερα.     Αποδοχή