Υπάρχουν βιβλία που δεν υψώνουν τη φωνή τους, αντιθέτως προτρέπουν τους αναγνώστες τους να χαμηλώσουν λίγο τη δική τους για να
ακούσουν. Το βιβλίο του Οδυσσέα Αθανασίου, Γιατί αυτοί πέτυχαν, ανήκει σε αυτήν τη συγγραφική παράδοση: στην ήπια, συγκροτημένη γραφή, που προτιμά την παρατήρηση και την αναζήτηση σε πηγές πριν από την ερμηνεία, τη σκέψη και όχι τις εντυπώσεις.
Το Γιατί αυτοί πέτυχαν εστιάζει σε έξι χώρες που κατάφεραν, καθεμία με τον δικό της ρυθμό, να μετακινηθούν από τη μετριότητα στη συνέπεια και από την αφάνεια στο κέντρο των παγκόσμιων εξελίξεων. Ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στοιχεία στη γραφή του Οδυσσέα Αθανασίου είναι ότι δεν αντιμετωπίζει αυτές τις έξι χώρες ως τα απόλυτα παραδείγματα προς μίμηση αλλά ως εναλλακτικές διαδρομές προς την κορυφή. Όχι μόνο για να τις θαυμάσουμε για όσα κατάφεραν αλλά για να καταλάβουμε πώς συντελείται η πρόοδος, όταν αυτή δεν περιγράφεται σε υπερθετικό βαθμό αλλά πραγματοποιείται με πράξεις μικρής ή και μεγαλύτερης κλίμακας,
με επιμονή και καθαρούς στόχους.
Στις 2 Δεκεμβρίου το απόγευμα, το αμφιθέατρο της Εθνικής Πινακοθήκης, όπου έγινε η παρουσίαση του βιβλίου του Οδυσσέα Αθανασίου, γέμισε ασφυκτικά. Αλήθεια όμως, πώς ακριβώς πήρε την απόφαση ο CEO της LAMDA να γράψει ένα βιβλίο; Στην απάντησή του αποκαλύπτει μια πτυχή της προσωπικότητάς του που δεν είναι γνωστή: είναι obsessed με τα βιβλία!
«Το καθοριστικό βήμα για το βιβλίο, ήταν ένα ταξίδι, πριν από πολλά χρόνια, στη Σιγκαπούρη. Πώς ένα τόσο μικρό μέρος, ένα μικρό νησάκι, που δεν έχει ούτε φυσικούς πόρους, ούτε καν νερό, μπόρεσε και έγινε μια από τις top 10 οικονομίες στον κόσμο; Στη συνέχεια ήρθαν κι άλλα παραδείγματα μικρών χωρών που κατάφεραν πάρα πολλά»
«Σε πόλεις όπως το Λονδίνο, τη Νέα Υόρκη, τη Γενεύη, ενώ δεν είμαι καλός στον προσανατολισμό, το μόνο που ξέρω είναι πού βρίσκονται όλα τα βιβλιοπωλεία. Στα ελληνικά νησιά ξέρω ότι η Σύρος έχει τα περισσότερα βιβλιοπωλεία, η Νάξος λίγο λιγότερα από τη Σύρο. Η Ίος, δυστυχώς, δεν έχει κανένα», λέει ο Αθανασίου, που πέρα από το διάβασμα έχει ένα ακόμα πάθος: την πίστη του στους νέους ανθρώπους, τη νέα γενιά, που, όπως λέει, θα κάνει θαύματα, αν καταφέρουμε να την εξοπλίσουμε με όσο περισσότερα εργαλεία μπορούμε. Με τους νέους ανθρώπους συζητά και ερευνά τις δυνατότητες που δίνει η τεχνητή νοημοσύνη, που τη χαρακτηρίζει μια συνταρακτική εφεύρεση, η οποία θα αλλάξει τα πάντα μέσα στην επόμενη πενταετία.
Ναι, αλλά η έμπνευση για το Γιατί αυτοί πέτυχαν ποια ήταν; «Το καθοριστικό βήμα για το βιβλίο», λέει, «ήταν ένα ταξίδι, πριν από πολλά χρόνια, στη Σιγκαπούρη, που με είχε καταπλήξει. Πώς ένα τόσο μικρό μέρος, ένα μικρό νησάκι, που δεν έχει ούτε φυσικούς πόρους, ούτε καν νερό, μπόρεσε και έγινε μια από τις top 10 οικονομίες στον κόσμο; Στη συνέχεια ήρθαν κι άλλα παραδείγματα, μικρών χωρών δηλαδή που κατάφεραν πάρα πολλά».
Έξι είναι οι χώρες των οποίων τη διαδρομή προς την επιτυχία φωτίζει ο Οδυσσέας Αθανασίου στο βιβλίο του: η Πορτογαλία των θαλασσοπόρων, η Βενετία των εμπόρων, η Ολλανδία των καινοτομιών, η Εσθονία της ψηφιακής επανάστασης, η Νότια Κορέα της τεχνολογίας και η Σιγκαπούρη του διεθνούς εμπορίου. Έχουν άραγε κοινά χαρακτηριστικά αυτές οι χώρες; «Είναι έξι μικροί κόσμοι», λέει ο Αθανασίου, «που αντί να υποταχθούν στις εγγενείς τους αδυναμίες, επέλεξαν να τις μετατρέψουν σε πλεονεκτήματα. Κράτη που μεγάλωσαν μέσα από τις προκλήσεις, που έπλασαν το μέλλον τους με ευφυΐα και στρατηγική. Μέσα από την ιστορία τους, εξερευνώ τις δυνάμεις εκείνες που σμιλεύουν την εξέλιξη ενός κράτους». Ο Οδυσσέας Αθανασίου επιμένει ότι το βιβλίο του δεν είναι βιβλίο ιστορίας –«αν και διαβάζω εντατικά ιστορία», όπως λέει– και δεν είναι ούτε βιβλίο οικονομίας. Το Γιατί αυτοί πέτυχαν είναι μια ιστοριογραφία οικονομικής ανάπτυξης.
Εκδόσεις Μεταίχμιο
Σελ.: 488
Πέρα από τη γεωγραφία, τις γεωπολιτικές συνθήκες, την ηγεσία ή τους θεσμούς, υπάρχει άραγε κάποιο κοινό χαρακτηριστικό στα έθνη; Μήπως είναι το ανθρώπινο δυναμικό τους, που είναι η βάση για να προχωρήσουν τα κράτη; «Υπάρχει», λέει ο Αθανασίου. «Η συνεχής προσαρμογή στην εξέλιξη που δεν σταματάει ποτέ και η διάθεση, η τόλμη, θα έλεγα, για ανάληψη ρίσκου. Δεν θα πω η έλλειψη φόβου, γιατί αυτό δείχνει ίσως και παραλογισμό. Το να βλέπεις όμως κάποια πράγματα και να τολμάς να τα υπερνικήσεις, το να παίρνεις ρίσκα, σε κάνει να δημιουργείς και το όραμα. Από εκεί και πέρα, αν το όραμα το συνοδεύεις με πάθος και επιμονή, πιστεύω ότι μπορείς να πετύχεις σχεδόν το αδύνατο».
«Μήπως αυτή η νοοτροπία είναι που σας έδωσε τη δύναμη για το Ελληνικό;». «Στην αρχή μάς έλεγαν “πώς θα κάνετε αυτό το τεράστιο έργο; Δεν είστε γνώστες αναπτύξεων τέτοιου μεγέθους”. Δεν σταματήσαμε όμως, και τότε άρχισαν να μας πολεμούν. Όταν σταμάτησαν να μας πολεμούν, μας αμφισβήτησαν. Έπεσαν έξω. Σήμερα οραματίζομαι τη στιγμή που οι πρώτοι κάτοικοι του The Ellinikon θα πάρουν τα κλειδιά των σπιτιών τους. Και αυτό θα γίνει το 2027».
Τελικά, ο συγγραφέας Οδυσσέας Αθανασίου έχει πολλά κοινά με τον CEO της LAMDA: Γράφει όπως μιλά κάποιος που έχει μάθει να βλέπει τη μεγάλη εικόνα, χωρίς να χάνει τη λεπτομέρεια. Δεν δίνει «συνταγή» επιτυχίας, προσφέρει προοπτική. Και αυτό είναι ένα διακριτικό δώρο, μια υπενθύμιση ότι η πρόοδος είναι σταθερή, ενίοτε αθέατη, αλλά πάντα βαθιά ανθρώπινη.
