Ο Νίκος Χουλιαράς και τα τοπία του μυαλού

Ο Νίκος Χουλιαράς και τα τοπία του μυαλού Facebook Twitter
Ο Χουλιαράς είχε ένα ύφος βαθιά προσωπικό, εξπρεσιονιστικό, εσωτερικό και ανεξιχνίαστο.© Νίκος Χουλιαράς 
0

Τον Νίκο Χουλιαρά τον γνωρίζουν πολλοί, πολλοί όμως γνωρίζουν μια ή δυο πτυχές του έργου του. Ζωγράφιζε, έγραφε λογοτεχνία και ποίηση, μουσική και στίχους, σχεδίαζε βιβλία. Είχε ένα ύφος βαθιά προσωπικό, εξπρεσιονιστικό, εσωτερικό και ανεξιχνίαστο. Έφερνε μέσα στους πίνακες την καταγωγή του, την βαριά σκιά της ανθρώπινης μοίρας, πολλές φορές σε ευτελή χαρτιά και φύλλα ημερολογίου.

Μεταφυσικά τοπία, Η ζωγραφισμένη εικόνα του Εαυτού, Βία και έρωτας, Το ζώο, Γραφή και ζωγραφική, Τοπία του ματιού, Τοπία του μυαλού και Σκιές, οι χάρτινες ιστορίες του. Δίπλα στις άλλες τις μελωδικές. Ο Χουλιαράς ήταν σημαντικός συνθέτης και στιχουργός, ερμήνευε ο ίδιος τα περισσότερα τραγούδια του με τρόπο μοναδικό.

Οι εικόνες του συνοδεύονται από χειρόγραφα κείμενα που, μερικές φορές, συμπληρώνουν νοηματικά το περιεχόμενο του έργου, αλλά κυρίως λειτουργούν σαν δομικά στοιχεία της εικαστικής σύνθεσης.

Γεννήθηκε στα Γιάννενα, το 1940 και σπούδασε στην Καλών Τεχνών γλυπτική και σκηνογραφία, αλλά προτίμησε τη ζωγραφική. Το 1969 κάνει την πρώτη του ατομική έκθεση με έργα αφαιρετικά, ακαθόριστες φόρμες σαν αστρικά σώματα σε λευκό φόντο. Τον επηρεάζει ο τόπος καταγωγής του και η υποβλητική ατμόσφαιρα του τόπου του.

"Στης πικροδάφνης τον ανθό"

Τα πιο γνωστά έργα του είναι αυτά στα οποία κυριαρχεί η εικονιστική αφήγηση σε πρώτο πρόσωπο. Τα έργα του αφηγούνται ιστορίες, όπως οι ιστορίες του είναι γεμάτες εικόνες που εκφράζουν όνειρα, αγωνίες και την γκροτέσκα ποιητική του διάθεση.

Οι εικόνες του συνοδεύονται από χειρόγραφα κείμενα που, μερικές φορές, συμπληρώνουν νοηματικά το περιεχόμενο του έργου, αλλά κυρίως λειτουργούν σαν δομικά στοιχεία της εικαστικής σύνθεσης.

"Χαλασιά μου" Τραγούδι Νίκος Χουλιαράς

Έχουν κυκλοφορήσει επτά δίσκοι με τραγούδια του και υπήρξε ο πρώτος που έκανε διασκευές σε δημοτικά τραγούδια και παρουσίασε τα ηπειρώτικα στο κοινό της Αθήνας.

Αγαπούσε τις ιστορίες, την παράδοση και την πρωτοπορία, την θέρμη των κειμένων, τον τόπο του, τις Κυκλάδες. Το σύμπαν των ποιημάτων. Και το περιέγραψε μοναδικά:

Μ’ αρέσουν τα ποιήματα που ζουν στο δρόμο, έξω απ’ τα βιβλία: αυτά που τουρτουρίζουν στις γωνιές κι όλο καπνίζουν σαν φουγάρα· που αναβοσβήνουν, μες στη νύχτα, σαν Χριστουγεννιάτικα λαμπάκια ―όχι αυτά που κρέμονται στα δέντρα της γιορτής, στη θαλπωρή των δωματίων, αλλά εκείνα που τονίζουνε την ερημία των σφαχτών στις μωβ βιτρίνες των συνοικιακών κρεοπωλείων.

Τα σακατεμένα και τα μοναχικά, μ’ αρέσουν: τα ποιήματα-κοπρίτες που περπατούν κουτσαίνοντας στις σκοτεινές άκρες των λεωφόρων: αυτά που τ’ αγνοούν οι κριτικοί κι οι εκπαιδευτικοί του Μωραΐτη· που τα χτυπούν συχνά οι μεθυσμένοι οδηγοί και τα αφήνουν αβοήθητα στο δρόμο. Και τα ποιήματα-παιδάκια, όμως αγαπώ· αυτά που ενώ δεν έχουν μάθει ακόμη την αλφάβητο, μπορούν εντούτοις, με δυο λέξεις τους, να σου κολλήσουν την ψυχή στον τοίχο.

Ο Νίκος Χουλιαράς και τα τοπία του μυαλού Facebook Twitter
Ο Χουλιαράς ήταν σημαντικός συνθέτης και στιχουργός, ερμήνευε ο ίδιος τα περισσότερα τραγούδια του με τρόπο μοναδικό.

Μ’ αρέσουν, πάλι, τα απελπισμένα κι όμως χαμογελαστά: τα ποιήματα-συνένοχοι· εκείνα που σου κλείνουνε με νόημα το μάτι. Που δεν σου πιάνουν την κουβέντα, δεν σ’ απασχολούν μα συνεχίζουνε το δρόμο τους αδιάφορα: τα ποιήματα-«δεν πρόκειται να σου ζητήσω τίποτε»· αυτά που χαιρετούν μόνο και φεύγουν, όπως μ’ αρέσουνε και τ’ άλλα, τα χαρούμενα, που προτιμούνε τα παιχνίδια απ’ το μάθημα καθώς και τα ποιήματα-παππούδες, γιατί ενώ γνωρίζουνε καλά το μάταιο της ζωής εντούτοις θέλουν να το ζήσουν.

Δεν αγαπώ καθόλου τα ποιήματα-γεροντοκόρες που συγυρίζουν, όλη μέρα, τα δωμάτια με τις λέξεις, ούτε και τα ποιήματα-ταγιέρ, τα καθωσπρέπει. Δεν αντέχω και τα ψωνάκια: τα ποιήματα με τα πολλά αποσιωπητικά ούτε και τ’ άλλα που θεωρούν τη φύση μάνα τους κι όλο τη νοσταλγούν χωμένα πίσω απ’ τα γραφεία.

Σιχαίνομαι αυτά που ονομάζονται συμβολικά, τα ποιήματα με μήνυμα, τα λεξιλάγνα και τ’ αφασικά· τα ποιήματα-κυρίες με αλτσχάιμερ. Ούτε και τις συνθέσεις τις μεγάλες αγαπώ: τα ποιήματα-Μπεν Χουρ, αυτούς τους λεκτικούς χειμάρρους που ’ναι γραμμένοι κυρίως για τους κριτικούς κι ας παριστάνουν τους ινστρούχτορες που ενδιαφέρονται για το καλό του κόσμου.
Από την άλλη δεν μπορώ και τα διστακτικά: τα ποιήματα-σαντάλια με καλτσάκι ούτε και τα ποιήματα-στρατιωτικό αμπέχωνο και δήθεν Τσε Γκεβάρα, μεσημέρι στη «Λυκόβρυση».

 

Ο Νίκος Χουλιαράς και τα τοπία του μυαλού Facebook Twitter
© Νίκος Χουλιαράς 

Δεν μου αρέσουν τα σοφά που ’ναι γραμμένα από νέους ούτε και τα νεανικά που τα ’χουν γράψει γέροι. Μου γυρίζουν τ’ άντερα τα δήθεν οικολογικά, τα ερωτικά-«καϊμάκι με πολύ σιρόπι» καθώς κι εκείνα που εκλιπαρούν τη γνώμη του αναγνώστη.

Ούτε και τα δικά μου αγαπώ. Μ’ αρέσουν μόνο εκείνα που μου αντιστάθηκαν: αυτά που δεν κατάφερα ποτέ να γράψω. Γι’ αυτό και τα ποιήματα που ζούνε έξω απ’ τα βιβλία αγαπώ: εκείνα που ποτέ δε νοιάστηκαν αν μου αρέσουν. Αυτά που περπατούν αδιάφορα, έξω στο δρόμο, με τα χέρια στις τσέπες και μ’ έχουνε, έτσι κι αλλιώς, χεσμένο.

(από το «Τα ποιήματα στο δρόμο», Η Λέξη 147, Σεπτέμβρης-Οκτώβρης 1998)

Ο Νίκος Χουλιαράς και τα τοπία του μυαλού Facebook Twitter
© Νίκος Χουλιαράς 
Ο Νίκος Χουλιαράς και τα τοπία του μυαλού Facebook Twitter
© Νίκος Χουλιαράς 
Ο Νίκος Χουλιαράς και τα τοπία του μυαλού Facebook Twitter
© Νίκος Χουλιαράς 
 
Εικαστικά
0

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Για πρώτη φορά η Art Athina στο Onassis Ready

Εικαστικά / Art Athina 2026 στο Onassis Ready: Ήρθε κι έδεσε

Ξεκίνησε η μεγάλη διεθνής φουάρ σύγχρονης τέχνης Art Athina, ανανεωμένη και για πρώτη φορά στο Onassis Ready, με τη συμμετοχή 65 ελληνικών και διεθνών γκαλερί, έργα design και παράλληλα προγράμματα. Οι βασικοί συντελεστές της διοργάνωσης μιλούν στη LiFO.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Takis: Η νύχτα που η Αθήνα ανακάλυψε το σπουδαίο έργο του

Εικαστικά / Takis: Η νύχτα που η Αθήνα ανακάλυψε το ιδιοφυές του έργο

Στις 17 Οκτωβρίου 1974, ο Takis παρουσίασε για πρώτη φορά στην Αθήνα 105 μαγνητικά γλυπτά του. Η γκαλερίστα Πέγκυ Ζουμπουλάκη θυμάται την ιστορική εκείνη νύχτα και τα απίθανα περιστατικά πίσω από την πραγματοποίησή της.
ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΤΑΖΟΠΟΥΛΟΣ
Πίτερ Κατσίχτης: Έκρηξη χρωμάτων και συνάντηση πολιτισμών

Εικαστικά / Πίτερ Κατσίχτης: Έκρηξη χρωμάτων και συνάντηση πολιτισμών

Βρεθήκαμε στην έδρα της Ουνέσκο στο Παρίσι, στα εγκαίνια της έκθεσης ζωγραφικής του 85χρονου Ελληνοαμερικανού ζωγράφου, συλλέκτη και επιχειρηματία από τη Νέα Υόρκη, με καταγωγή από τον Ταΰγετο.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Φθινοπώριασε, λίγη Τέχνη ακόμη παρακαλώ: 12 εκθέσεις που ξεχωρίζουν

Εικαστικά / Φθινοπώριασε, λίγη Τέχνη ακόμη παρακαλώ: 14 εκθέσεις που ξεχωρίζουν

Το Παρίσι της Μπελ Επόκ, ο μύθος του Ορφέα και της Ευρυδίκης μέσα από την οπτική του Ουίλιαμ Κέντριτζ, τα ιστορικά πορτρέτα του Platon, τα πορτρέτα του Χρήστου Τσιμάρη και άλλες οκτώ εκθέσεις που αξίζει να δεις αυτόν τον Νοέμβριο στην Αθήνα.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Γυμνό, ούρα και ακροβατικά στην Μπιενάλε της Βενετίας

Εικαστικά / Γυμνό, ούρα και ακροβατικά στην Μπιενάλε της Βενετίας

Η Βενετία το φθινόπωρο είναι απολαυστική, η φετινή Μπιενάλε, ωστόσο, δεν στάθηκε το ίδιο συναρπαστική. Με εξαίρεση ορισμένα περίπτερα και, κυρίως, την προκλητική περφόρμανς της Φλορεντίνα Χόλτσινγκερ, η διοργάνωση άφησε την εντύπωση μιας έκθεσης που έχει πολλά να δείξει αλλά λίγα να πει.
M. HULOT
«Η ΔΕΗ Συναντά την Τέχνη Vol.2»: 55 έργα σύγχρονης τέχνης σε έναν ιστορικό χώρο της πόλης

Εικαστικά / «Η ΔΕΗ Συναντά την Τέχνη Vol.2»: 55 έργα σύγχρονης τέχνης σε έναν ιστορικό χώρο της πόλης

Στις εγκαταστάσεις του Ατμοηλεκτρικού Σταθμού της ΔΕΗ στο Νέο Φάληρο, που το κοινό έχει σπάνια την ευκαιρία να επισκεφθεί, η τέχνη συναντά την ιστορία της ηλεκτρικής ενέργειας σε μια εντυπωσιακή έκθεση.
ΙΩΑΝΝΑ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΥ
«Cahiers d’Art»: Μια ιστορία 100 ετών ξαναζωντανεύει στο Μουσείο Μπενάκη

Εικαστικά / «Cahiers d’Art»: 100 χρόνια τέχνης και πρωτοπορίας στο Μουσείο Μπενάκη

Με αφορμή τη συμπλήρωση 100 ετών από την κυκλοφορία του περιοδικού που επηρέασε καταλυτικά τη μοντέρνα τέχνη, μια νέα έκθεση στην οδό Κουμπάρη παντρεύει το πνεύμα του Ελληνογάλλου τεχνοκριτικού Κριστιάν Ζερβός με τη συλλεκτική ευφυΐα του Αντώνη Μπενάκη. Η έκθεση επικεντρώνεται στον οικουμενικό και διαπολιτισμικό χαρακτήρα του περιοδικού, παρουσιάζοντας αντικείμενα από τις μόνιμες συλλογές του Μουσείου σε αντιπαραβολή με τις σελίδες του.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Ένα μεσημέρι με τον εικαστικό Αλέκο Λεβίδη, στο σπίτι του στην Πλάκα

Εικαστικά / Αλέκος Λεβίδης: «Είμαστε σαν όλους τους λαούς, αλλά ζούμε σε έναν ιδιαίτερο τόπο»

Με αφορμή την έκθεση «Αλέκος Λεβίδης. Ζωγραφική 1961-2026. Δια βίου παιχνίδι» στο Μουσείο Μπενάκη, ανασύραμε μια παλιότερη συνέντευξη με τον ακαδημαϊκό και ζωγράφο.
ΧΡΗΣΤΟΣ ΠΑΡΙΔΗΣ
Η Belle Époque ήταν το Instagram των αρχών του 20ού αιώνα

Εικαστικά / Η Belle Époque ήταν το Instagram των αρχών του 20ού αιώνα

Το Ίδρυμα Βασίλη & Ελίζας Γουλανδρή αναβιώνει φέτος το φθινόπωρο μια εποχή ομορφιάς, ελευθερίας και αισιοδοξίας, με μια μεγάλη έκθεση αφιερωμένη στην Belle Époque. Ενενήντα περίπου έργα, αφίσες και λιθογραφίες, καθώς και αποσπάσματα από ταινίες της εποχής, συνθέτουν το πανόραμα μιας λαμπρής περιόδου για την Ευρώπη.
ΜΑΤΟΥΛΑ ΚΟΥΣΤΕΝΗ
Φραντς Μαρκ: Τα ζώα ως ένας άλλος τρόπος να δεις τον κόσμο

Εικαστικά / Φραντς Μαρκ: Ο ζωγράφος που είδε την ψυχή των ζώων

Μια μεγάλη έκθεση στο μουσείο K20 του Ντίσελντορφ, με περισσότερα από 120 έργα, παρακολουθεί την εξαιρετικά σύντομη αλλά ριζοσπαστική πορεία του σπουδαίου Γερμανού εξπρεσιονιστή, από τις πρώιμες ζωγραφιές ζώων μέχρι την κυβιστική αφαίρεση και τα δραματικά έργα των τελευταίων χρόνων του.
M. HULOT
88 πίνακες του Βαν Γκογκ σε ένα μουσείο μέσα στο δάσος

Εικαστικά / 88 έργα του Βαν Γκογκ σε ένα μουσείο μέσα στο δάσος

Η έκθεση «Van Gogh, all our paintings», στο μουσείο Kröller-Müller, στην ολλανδική επαρχία, συγκεντρώνει 88 αριστουργηματικούς πίνακες του μεγάλου ζωγράφου και αποτελει μια σπάνια ευκαιρία να δει κανείς ολόκληρη σχεδόν την πορεία του.
M. HULOT