«ΕΙΜΑΣΤΕ ΚΑΙ ΜΕΝΟΥΜΕ στη φιλελεύθερη και δημοκρατική Ευρώπη» απάντησε ο καθηγητής Νίκος Αλιβιζάτος. «Πολιτικά εσφαλμένος» ο τίτλος «Μένουμε Ευρώπη;» γιατί «έδωσε την αφορμή να επιχειρηθεί η μετάθεση του πεδίου της συζήτησης από τις υποκλοπές της παρούσας περιόδου στην εμπειρία και τις συγκρούσεις της περιόδου 2015-2019» υποστήριξε ο Βαγγέλης Βενιζέλος.
Στην εκδήλωση που τράβηξε την προσοχή πριν από την πραγματοποίηση της, η έκπληξη ήταν η συμμετοχή του Βαγγέλη Βενιζέλου, αλλά την παράσταση έκλεψε ο Νίκος Αλιβιζάτος που δεν άφησε ούτε εκείνον εκτός κριτικής.
Το ερώτημα «Μένουμε Ευρώπη;» στον τίτλο ήταν ένα πετυχημένο τρικ που κατάφερε να τραβήξει την προσοχή σε μια εκδήλωση που η ανακοίνωσή της ίσως να περνούσε πιο αδιάφορη. Με αυτόν τον τίτλο όμως οι διοργανωτές ερέθισαν τους «μενουμευρώπηδες», κάποιοι εκ των οποίων τον εξέλαβαν ως κοροϊδία και άλλοι ως αντιποίηση.
Το αποτέλεσμα ήταν ο Βαγγέλης Βενιζέλος, που αποδέχθηκε την πρόταση συμμετοχής του στην εκδήλωση αυτή, να δεχτεί έντονη κριτική, αλλά και την έκφραση της διαφωνίας της Άννας Διαμαντοπούλου και άλλων.
Για το θέμα των υποκλοπών ο Ε. Βενιζέλος είπε ότι «δεν αρκεί η απάντηση, "γινόντουσαν και πριν παράνομες ή αμφίβολης νομιμότητας παρακολουθήσεις, ακόμη και υπουργών". Δεν αρκεί η απάντηση ότι "δημοσκοπικά το ζήτημα έχασε το ενδιαφέρον του και δεν επηρεάζει τις εκλογικές συμπεριφορές". Δεν αρκεί η απάντηση, "παραιτήθηκαν οι κκ. Δημητριάδης και Κοντολέων και ανέλαβαν την ευθύνη"».
Ο Νίκος Μπίστης, που έχει κεντρικό ρόλο στην προσπάθεια προσέγγισης των κεντροαριστερών από τον ΣΥΡΙΖΑ (κάτι που συμπεριλαμβανόταν στους σκοπούς της εκδήλωσης), υποστήριξε ότι οι διανέξεις προκλήθηκαν όχι για το ερωτηματικό στον τίτλο, αλλά επειδή «.... με τον πιο επίσημο, πανηγυρικό –και με τη βούλα θα λέγαμε– τρόπο μπαίνει ταφόπλακα στο αντι-ΣΥΡΙΖΑ μέτωπο. Και αντιστοίχως διευρύνεται το μέτωπο εναντίον της υπονόμευσης του κράτους δικαίου, των θεσμών και των ατομικών δικαιωμάτων. Και επειδή ο υπονομευτής είναι πέραν πάσης αμφιβολίας η κυβέρνηση Μητσοτάκη, εξ αντικειμένου εκδηλώσεις όπως αυτή της Πέμπτης με τη συμμετοχή έγκυρων συνταγματολόγων από ένα ευρύ πολιτικό φάσμα αποδυναμώνουν έτι περαιτέρω –και για το συγκεκριμένο θέμα– τη σαθρή κυβερνητική επιχειρηματολογία και πρακτική».
Για το ίδιο θέμα η πρώην υπουργός Πολιτισμού της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ Μυρσίνη Ζορμπά σχολίαζε στη σελίδα του Νίκου Μπίστη στο facebook: «Η άνευ λόγου αναζωπύρωση παθών ποιον ωφελεί; Φυγόκεντρο ερώτημα όταν πετυχαίνεις ένα κεντρομόλο βήμα. Ατυχής τίτλος».
Από τους επικριτές, την πιο σκληρή κριτική στην εκδήλωση έκανε ο πρώην υπουργός του ΠΑΣΟΚ Γιώργος Φλωρίδης, ο οποίος τη χαρακτήρισε ως μέρος της στρατηγικής της ηγεσίας του ΣΥΡΙΖΑ. «Είναι και αυτή στο κόλπο» είπε.
Ο κ. Φλωρίδης υποστήριξε ότι ο τίτλος της εκδήλωσης εννοούσε πως η δημοκρατία στην Ελλάδα κινδυνεύει και η Ευρώπη θα μας διώξει, αλλά στην πραγματικότητα «η συμμετοχή της Ελλάδας στην Ευρώπη τέθηκε μόνο μία φορά σε κίνδυνο, με το δημοψήφισμα του 2015».
Είπε ότι όταν ο ΣΥΡΙΖΑ έστησε τη σκευωρία της Novartis «ενας συνταγματολόγος (σ.σ. ο Βαγγέλης Βενιζέλος) τους είπε τότε “ότι διαπράττουν εσχάτη προδοσία”». Επεσήμανε επίσης ότι ήταν η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ εκείνη που λίγο πριν από τις εκλογές του 2019 μετέτρεψε τις παρακολουθήσεις από κακούργημα σε πλημμέλημα.
Συντονιστής της εκδήλωσης ήταν ο Ανδρέας Τάκης που έχει διατελέσει Βοηθός Συνήγορος του Πολίτη και Γενικός Γραμματέας Μεταναστευτικής Πολιτικής, ενώ την προσφώνηση έκανε ένας από τους συνδιοργανωτές και σύμβουλος του Αλέξη Τσίπρα, ο Δημήτρης Χριστόπουλος.
Στο ακροατήριο ήταν πολλοί βουλευτές και πρώην υπουργοί του ΣΥΡΙΖΑ, ενώ υπήρχαν λίγες παρουσίες και από το ΠΑΣΟΚ. Η ομιλία που περίμεναν με μεγαλύτερο ενδιαφέρον ήταν εκείνη του Βαγγέλη Βενιζέλου, αλλά κάποιους τους εξέπληξε δυσάρεστα, καθώς δεν περιορίστηκε στην κριτική της κυβέρνησης.
«Είναι προφανές ότι οι διοργανωτές έχουν μία πολιτική προδιάθεση έντονα κριτική προς την κυβέρνηση και έντονα φιλική προς την αντιπολίτευση, κυρίως τον ΣΥΡΙΖΑ» είπε εκείνος με το που ξεκίνησε την ομιλία του ξαφνιάζοντας τους.
«Το ότι καλούν εμένα, συνιστά μεγάλο βήμα για αυτούς, μια εκδήλωση επιστημονικού –αντιλαμβάνομαι– σεβασμού προς τον πολιτικό τους αντίπαλο» ανέφερε και συνέχισε σχολιάζοντας τις αντιδράσεις των προηγούμενων ημερών.
«Είναι παράδοξο ότι αυτή η κίνηση, έστω και αν υποκρύπτει κάποια πολιτική σκοπιμότητα, γίνεται αφορμή για εκδηλώσεις έντονης κριτικής ή και ανοιχτής αμφισβήτησης από πολιτικούς μου ομοϊδεάτες, υποτίθεται. Όμως η υπεράσπιση των δημοκρατικών θεσμών, της συνταγματικής τάξης, των εγγυήσεων του κράτους δικαίου δεν ξεκίνησε φέτος με τις υποκλοπές. Είναι διαρκής και επίμονη. Όπως είναι και πεδίο έντονων διαφωνιών μεταξύ επιστημόνων γύρω από την ερμηνεία του συντάγματος».
Αναφέρθηκε στη «σκευωρία Novartis» λέγοντας ότι δεν θα μιλήσει για αυτήν, «αν και θα ήταν ενδιαφέρουσα ιστορική ειρωνεία να αναφερθώ εδώ στη σύλληψη με την κατηγορία της απάτης ενός έως σήμερα –τέσσερα χρόνια χρόνια μετά τις εκλογές και την ανάδειξη της Ν.Δ.– προστατευόμενου μάρτυρα».
«Όμως ο τίτλος "Μένουμε Ευρώπη;" με ερωτηματικό, για τον οποίο δεν ρωτήθηκα», είπε, «είναι προφανώς προβοκατόρικος και πολιτικά εσφαλμένος, γιατί έδωσε την αφορμή να επιχειρηθεί η μετάθεση του πεδίου της συζήτησης από τις υποκλοπές της παρούσας περιόδου στην εμπειρία και τις συγκρούσεις της περιόδου 2015-2019» και «του αλήστου μνήμης δημοψηφίσματος του Ιουλίου, που οδήγησε με τρόπο που υπερέβη κάθε συνταγματική θεωρία από τη συντριπτική νίκη του "όχι" στην πλήρη αποδοχή και εφαρμογή του "ναι"».
Απαντώντας στην κριτική που δέχθηκε για την συμμετοχή του στην εκδήλωση, αναρωτήθηκε αν εκείνος με το δικό του πολεμικό μητρώο οφείλει να δώσει διαβεβαιώσεις ή να αποδείξει τίποτα και αν πρέπει να σιωπά επιστημονικά προκειμένου να μην ωφεληθεί ο ΣΥΡΙΖΑ, για την ατζέντα του οποίου είπε ότι είναι η «πολιτική αστάθεια με κάθε τρόπο».
Υποστήριξε ότι ήταν δική του πρόταση ο Ράμμος προς τον Βούτση πριν από τις εκλογές του 2019 και ότι και άλλα σημαντικά πρόσωπα επελέγησαν τότε για «πολύ σημαντικότερες θεσμικές θέσεις από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ» και δεν βλέπει να αμφισβητείται το κύρος τους σήμερα.
Για το θέμα των υποκλοπών είπε ότι «δεν αρκεί η απάντηση, "γινόντουσαν και πριν παράνομες ή αμφίβολης νομιμότητας παρακολουθήσεις, ακόμη και υπουργών". Δεν αρκεί η απάντηση ότι "δημοσκοπικά το ζήτημα έχασε το ενδιαφέρον του και δεν επηρεάζει τις εκλογικές συμπεριφορές". Δεν αρκεί η απάντηση, "παραιτήθηκαν οι κκ. Δημητριάδης και Κοντολέων και ανέλαβαν την ευθύνη"».
Ο καθηγητής Ξενοφών Κοντιάδης είπε ότι «το σκάνδαλο των παρακολουθήσεων ανακαλύφθηκε χάρη στην ΑΔΑΕ» και έκανε την πιο σκληρή κριτική από όλους στην κυβέρνηση, αν και συνεργαζόταν μαζί της και είχε αναλάβει πρόεδρος μιας επιτροπής που θα αποσαφήνιζε τις αρμοδιότητες του κράτους,
Μίλησε για παρακρατικές πρακτικές και υποστήριξε ότι οι ευθύνες είναι αντικειμενικές και «θα έπρεπε να έχουν αναληφθεί από τον πολιτικό της προϊστάμενο με την παραίτηση του», ενώ μίλησε και για «επικίνδυνη στροφή του πολιτικού μας συστήματος προς αυτό που αποκαλείται ορμπανοποίηση».
Ο καθηγητής Νίκος Αλιβιζάτος που πήρε τον λόγο στη συνέχεια ξεκαθάρισε ότι διαφωνεί κάθετα με την ανάλυση που προηγήθηκε και ότι η Ελλάδα δεν οδηγείται προς την ορμπανοποίηση. «Φοβάμαι ότι θα στεναχωρήσω αρκετούς στο ακροατήριο», είπε, αλλά «η Ελλάδα δεν είναι ορμπανική, δεν είναι καχεκτική δημοκρατία, ούτε τώρα, ούτε την εποχή που σημαίνων στέλεχος του ΣΥΡΙΖΑ διακήρυξε ότι η βία είναι αποδεκτή εφόσον την αποδέχεται η κοινωνία (σ.σ. Γιώργος Κατρούγκαλος), ούτε όταν εδώ ο αγαπητός φίλος (σ.σ. Μιχάλης Καλογήρου) μας κατηγορούσε για θεσμικούς δολιοφθορείς».
Και απευθυνόμενος στον Μιχάλη Καλογήρου του θύμισε ότι «ως υπουργός Δικαιοσύνης είχατε χαρακτηρίσει τους συνταγματολόγους ως θεσμικούς δολιοφθορείς επειδή τότε είχαμε αντιρρήσεις για την επιλογή της ηγεσίας δικαιοσύνης την προεκλογική περίοδο».
«Είμαστε και μένουμε στη φιλελεύθερη και δημοκρατική Ευρώπη» δήλωσε ο Νίκος Αλιβιζάτος, προσθέτοντας: «Είμαστε φιλελεύθερη δημοκρατία».
«Σε προχθεσινή εκδήλωση μιας ΜΚΟ, της SolidarityNow, ο Χρήστος Ροζάκης, επί πολλά χρόνια δικαστής μας στο Στρασβούργο, υπό το βάρος των 948 καταδικών της Ελλάδας από το δικαστήριο τα τελευταία 30 χρόνια, χαρακτήρισε την Ελλάδα ουραγό στο θέμα του σεβασμού των δικαιωμάτων του ανθρώπου. Εκείνο που θέλω να τονίσω, είναι ότι δεν είναι φαινόμενο σημερινό» είπε.
Για το θέμα της ελευθερίας της έκφρασης ο καθηγητής είπε ότι υπάρχει «πρόβλημα ανεξαρτησίας του Τύπου», αλλά δεν θα έλεγε ότι ο Τύπος είναι χειραγωγημένος. «Υπάρχει ελευθερία της έκφρασης στην Ελλάδα, η οποία είναι συνυφασμένη με τον πολιτικό αγώνα. Πού πάσχει και είμαστε πίσω; Στο ότι μας πήγαν στα δικαστήρια και μας καταδίκασαν, επειδή χαρακτηρίσαμε γκαουλάιτερ του σταλινισμού τον υπουργό Εξωτερικών του ΣΥΡΙΖΑ, τον κ. Κοτζιά, και βγήκαν δικαστήρια να πουν ότι αυτό δεν επιτρέπεται διότι είναι υβριστικό, παραβλέποντας ενδεχομένως νομολογία πολλών ετών, ότι άλλο πράγμα ένας χαρακτηρισμός στην πολιτική διαμάχη και άλλο πράγμα να λες “έχεις κλέψει”. Τα δικαστήρια μας σε αυτό το σημείο υστερούν. Υστερούν πάρα πολύ» είπε. «Και γι' αυτό δεν έχουμε ελευθερία της έκφρασης ευρωπαϊκού επιπέδου, λόγω της στάσης των δικαστηρίων μας».
Ο Νίκος Αλιβιζάτος αναφέρθηκε και στο θέμα των εκλογών, θυμίζοντας ότι έχουν γίνει 18 εκλογές μετά το 1974. «Όλες ήταν άψογες και καμία δεν αμφισβητήθηκε» είπε. «Ακόμα και στη μεγάλη ένταση της βίας του 2012, οι εκλογές ήταν άψογες».
Αυτό, όπως εξήγησε, το ανέφερε «επειδή ελέγχθη από τον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ κάτι προ καιρού, αλλά ευτυχώς δεν επέμεινε. Πρέπει να προφυλάξουμε σαν κόρη οφθαλμού τη γνησιότητα των εκλογών. Έχουμε φτάσει σε ένα επίπεδο πολύ σημαντικό».
Ακόμα και το δημοψήφισμα, ως διαδικασία, χάρη στο πολύ υψηλό επίπεδο της διεύθυνσης εκλογών του υπουργείου Εσωτερικών, που έχει μία παράδοση, ήταν άψογη, είπε και υποστήριξε ότι αυτόν τον άψογο χαρακτήρα των εκλογών πρέπει να τον διατηρήσουμε.
Ανέφερε ότι οι διχασμοί στη νεότερη Ελλάδα ξεκίνησαν από αμφισβήτηση του αποτελέσματος των εκλογών και ζήτησε να «μην μπούμε σε αυτή την διαδικασία. Σας παρακαλώ, φροντίστε το, ο καθένας από το μετερίζι του».
Λογοδοσία των κυβερνώντων και μη αποτελεσματικά θεσμικά αντίβαρα
Ο κ. Αλιβιζάτος διαφώνησε με την προβολή του απορρήτου λόγω εθνικής ασφάλειας από την κυβέρνηση, ώστε να μην υπάρχει ενημέρωση στη Βουλή, αντί «απλώς να λαμβάνονται μέτρα για να μη διαρρεύσουν αυτά τα οποία θα λεχθούν».
Μία από τις (πολλές) φορές που χειροκροτήθηκε θερμά ο κ. Αλιβιζάτος ήταν όταν είπε: «Δεν φτιάξαμε καλούς δικαστές. Τολμώ να το πω. Ευθέως».
Άλλο ένα καρφί προς τον Βαγγέλη Βενιζέλο ήταν όταν του θύμισε ότι και εκείνος είχε επικρίνει τις ανεξάρτητες αρχές όταν ήταν υπουργός. Μίλησε για «ατροφία» αν όχι «πλήρη απουσία θεσμικών αντιβάρων» γενικώς, και όχι μόνο ανεξάρτητων αρχών.
Ο θεσμός του προέδρου είναι αποδυναμωμένος από το 1986, ενώ υποβαθμισμένη είναι και η θέση της αντιπολίτευσης στην Βουλή, είπε, αλλά και τη δικαιοσύνη οι πολιτικοί την θέλουν άτολμη. «Όλα συντείνουν στο να θεωρείται επαρκής εγγύηση για επιτυχή διακυβέρνηση το μαγικό 151 ανέφερε. «151 κουκιά στην Βουλή. Σήμερα εμείς, αύριο εσείς, αυτό είναι το κυρίαρχο σύνθημα και δεν πάει να γίνει ό,τι θέλει ανάμεσα».
«Η υπόθεση των υποκλοπών έδειξε κατά τρόπο κραυγαλέο τα αδιέξοδα αυτής της νοοτροπίας. Επαναλαμβάνω: διαχρονικής, διακομματικής».
Ανέδειξε ως σημαντικά προβλήματα της χώρας την αστυνομική ατιμωρησία, τις επαναπροωθήσεις και τις υποκλοπές για να καταλήξει: «Μήπως αντί να μιλάμε για ορμπανοποίηση της πολιτικής μας ζωής και για ολισθηρό δρόμο προς την εκτροπή, προς τέρψη μόνο των οικείων και των φίλων μας, να εντοπίσουμε την κριτική μας σε αυτά προπάντων τα πεδία, αναδεικνύοντας τις ευθύνες όχι μόνο της σημερινής κυβέρνησης, αλλά και των προηγουμένων; Ή μήπως κάτι τέτοιο δεν θα βόλευε, αφού για τις αβελτηρίες που σημειώνονται έχουμε και εμείς τις δικές μας ευθύνες;».
Ο Νίκος Αλιβιζάτος ήταν ο ομιλητής που έκλεψε την παράσταση πολλές φορές, αποσπώντας το πιο θερμό χειροκρότημα, παρότι δυσαρέστησε αρκετούς, όπως ανέφερε και ο ίδιος.
