Eφήμεροι συναγερμοί και έρευνα

Eφήμεροι συναγερμοί και έρευνα Facebook Twitter
Μια δημοκρατία ωριμάζει όταν αφήνει περισσότερο ελεύθερο χώρο στην έρευνα, αφήνοντας τους εφήμερους συναγερμούς για το πανηγύρι των social media. Εικονογράφηση: bianka/LiFO
0

Ο ΧΡΟΝΟΣ ΖΩΗΣ ΑΠΟΚΑΛΥΨΕΩΝ και γεγονότων της επικαιρότητας είναι σύντομος. Μέσα σε λίγες μέρες ή το πολύ σε λίγες εβδομάδες πρέπει να «ξετυλιχτεί το κουβάρι», να συγκλονιστεί το κοινό, να θερμανθεί το ενδιαφέρον.

Η μηχανή της δημοσιότητας καίει τα θέματα αφού πρώτα τα έχει επιδείξει σαν τρόπαια που ξεχωρίζουν από όλες τις άλλες ειδήσεις των ημερών. Από μια στιγμή και μετά μοιάζει αναπότρεπτη αυτή η συρρίκνωση μέχρι τελικής εξαφανίσεως. Δεν υπακούει πάντοτε σε κάποια σκόπιμη χειραγώγηση ή συνειδητούς σχεδιασμούς από ολιγαρχικούς κύκλους (αν και η διαμόρφωση της ημερήσιας διάταξης υπόκειται σε παρεμβάσεις και πολιτικούς χειρισμούς, εννοείται).

Περισσότερο στηρίζεται στην κόπωση και στην απουσία συγκέντρωσης που κυριεύει τους περισσότερους όταν αρχίσουν να «ζαλίζονται» από τις λεπτομέρειες ενός θέματος. Οι λεπτομέρειες κουράζουν και φυσικά, μόλις το θέμα δώσει τους εξωτερικούς του χυμούς (έναν πιθανό ή βέβαιο ένοχο, ένα χοντρό στόρι), αμέσως αναζητείται το επόμενο, μια άλλη «ιστορία».

Οι εφήμεροι συναγερμοί είναι η ουσία του επικοινωνιακού μας σύμπαντος. Ιδίως στις μαζικές, καπιταλιστικές δημοκρατίες, σε αυτές που η επικαιρότητα πρέπει να αναλώνεται σε καθορισμένο χρόνο όπως όλα τα εμπορεύματα. Στις πιο ασάλευτες, αυταρχικές χώρες δεν μπορεί να υπάρξει αυτή η σχέση υπερβολής και εξάντλησης – ο κύκλος της ενημέρωσης και των σημείων ενδιαφέροντος υπακούει σε άλλα κριτήρια.

Ο μεγάλος κίνδυνος που αντιμετωπίζει μια βαθιά και απαιτητική για λεπτομέρειες έρευνα δεν είναι απλώς οι αντιδράσεις από μέρους όσων αδιαφανών και εγκληματικών δικτύων ενοχλούνται. Είναι και κάτι πιο ανώδυνο αλλά εξίσου σημαντικό: ότι στη χώρα μας υπάρχει από δεκαετίες μια πολιτική ταυτοτήτων, μια δεξιά ή αριστερή περιοχή που η καθεμιά τους δεν θέλει ερωτήματα και έρευνες για τα δικά της χωρικά ύδατα.

Ξέροντας λοιπόν πως η εφήμερη έξαρση είναι το πεπρωμένο των δημόσιων θεμάτων, χρειαζόμαστε πάντα και μια άλλη δημοσιογραφία: αυτή που θα επιμένει στην ανίχνευση της λεπτομέρειας, στη «συνέχεια» των ιστοριών μέσα στον χρόνο. Η αληθινή γνώση ενός φαινομένου δεν χτίζεται στις εξάρσεις, στον θόρυβο, στις πρώτες εντυπώσεις.

Αυτό θα μπορούσε να γίνει αφετηρία για μια διαφορετική έρευνα των γεγονότων και των πηγών. Φυσικά, πρόκειται για υπόθεση πολύ ακριβή, δύσκολη και συχνά όχι δημοφιλή. Ιδίως σε κοινωνίες καχύποπτες με τα πάντα, κοινωνίες δίχως εμπιστοσύνη σε βασικά πρωτόκολλα και διαδικασίες, η έρευνα δεν βρίσκει πολλούς πραγματικούς υπερασπιστές. Ο χρόνος πιέζει, η λήθη καλύπτει σε λίγο τα πάντα ενώ οι πολιτικές εξελίξεις καθοδηγούν την προσοχή μας.

Κάτι κινείται όμως, και ευτυχώς. Υπάρχουν προσπάθειες για μια δημοσιογραφική έρευνα που πάει πέρα από τον χορό των εφήμερων συναγερμών.

Ο μεγάλος κίνδυνος που αντιμετωπίζει μια βαθιά και απαιτητική για λεπτομέρειες έρευνα δεν είναι απλώς οι αντιδράσεις από μέρους όσων αδιαφανών και εγκληματικών δικτύων ενοχλούνται. Είναι και κάτι πιο ανώδυνο αλλά εξίσου σημαντικό: ότι στη χώρα μας υπάρχει από δεκαετίες μια πολιτική ταυτοτήτων, μια δεξιά ή αριστερή περιοχή που η καθεμιά τους δεν θέλει ερωτήματα και έρευνες για τα δικά της χωρικά ύδατα.

Όταν μια έρευνα ενοχλεί την κεντροδεξιά (όπως τώρα), προσεγγίζεται και αμέσως πολιορκείται φιλικά και υποστηρικτικά από την πολιτική και δημοσιογραφική αριστερά. Αναμενόμενο. Όταν όμως η ίδια ή ανάλογη επιμονή υπάρξει για θέματα που ενοχλούν «ταυτοτικά» την αριστερά (όπως για δεκαετίες υπήρξε λ.χ. η πολιτική βία και τρομοκρατία), τότε αναθεματίζεται ως σκοτεινή, συστημική κ.λπ.

Αν τώρα ακούγονται έπαινοι, λόγου χάρη, για τον Τάσο Τέλλογλου, είναι δύσκολο να ξεχάσουμε τα όσα διακινούσαν πριν από είκοσι χρόνια όταν ο συγκεκριμένος (και άλλοι) είχε κάνει σοβαρό ρεπορτάζ για την ελληνική τρομοκρατία.

Αν άλλοι βρίσκουν καλά λόγια για ένα ρεπορτάζ της Βασιλικής Σιούτη –που θέτει, ας πούμε, σοβαρά ερωτήματα για πλευρές της κρατικής-κυβερνητικής μηχανής– οι ίδιοι είναι που εξοργίζονται με την αποκάλυψη των fake news για τη «μικρή Μαρία» στον Έβρο ή που αφόριζαν όταν η έρευνα αφορούσε τη θητεία των ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ.

Σε αυτή την περίπτωση και σε πολλές άλλες οι ενοχλημένοι ζητούν σχεδόν πάντα να σταματήσει μια έρευνα, να περιοριστεί στα ελάχιστα, να μην έχει συνέχεια και βάθος. Και φωνάζουν για το αντίθετο, όταν η αποκάλυψη υπονομεύει τον μισητό αντίπαλο.

Η επίμονη έρευνα των λεπτομερειών έχει λοιπόν πολλούς εχθρούς και κάμποσους περιστασιακούς και υποκριτές συμμάχους. Έχει απέναντί της τη βαρεμάρα του μεγάλου κοινού, τη δίψα για την ευκολία, την πορνογραφία του ρηχού σαματά. Έχει εναντίον της τις ιδιοτελείς στρατηγικές εκδοτικών και άλλων μηχανισμών όπως και τις θεμιτές εμπορικές ανησυχίες για κάτι που «δεν πουλάει». Αντιμετωπίζει όμως από χρόνια τον εναγκαλισμό της από τις κομματικές οικογένειες και τις αρχέγονες παραταξιακές ορμές. Και αυτό μπορεί να φαίνεται αναπόφευκτο σε μια δημοκρατία με συλλογικά πάθη και μνήμες.

Όμως έρευνα και γνώση δεν μπορεί να υπάρξει με «σεβασμό» στην ομερτά του ενός ή του άλλου κομματικού υποσυστήματος. Ιδίως αν το τίμημα για τον «σεβασμό» είναι η αποσιώπηση, η βιαστική ανάγνωση των πραγμάτων και ο εξωραϊσμός της πραγματικότητας. Μια δημοκρατία ωριμάζει όταν αφήνει περισσότερο ελεύθερο χώρο στην έρευνα, αφήνοντας τους εφήμερους συναγερμούς για το πανηγύρι των social media.

Οπτική Γωνία
0

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Το λιντσάρισμα των δημοσιογράφων στα σόσιαλ μήντια από κομματικούς στρατούς 

Βασιλική Σιούτη / Το λιντσάρισμα των δημοσιογράφων στα σόσιαλ μήντια από κομματικούς στρατούς 

Είναι τρομερό να γράφει κανείς ένα άρθρο (είτε με αγαθά, είτε με ταπεινά κίνητρα) και επειδή διαφωνείς, να σπεύδεις να αποδομήσεις τον αρθρογράφο με ύβρεις και όχι το άρθρο με επιχειρήματα.
ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΙΟΥΤΗ
ντοροθι παρκερ

Shortcut / Η Ντόροθι Πάρκερ δεν ήταν μόνο ατάκες, ευφυολογήματα και Martini

Ένας από τους πολλούς καημούς που τη συνόδεψαν μέχρι το πικρό και μοναχικό της τέλος –χθες συμπληρώθηκαν πενήντα πέντε χρόνια από τον θάνατό της– ήταν ότι το κοινό έμοιαζε να αγνοεί τις έντονες πολιτικές της ευαισθησίες, που μόνο λόγια δεν ήταν.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
Ντροπιαστική «πρωτιά» με προβληματικά κριτήρια

Shortcut / Ελευθερία του Τύπου στην Ελλάδα: Ντροπιαστική «πρωτιά» με προβληματικά κριτήρια

Πρώτη από το τέλος ανάμεσα στις ευρωπαϊκές χώρες και 108η στον κόσμο εμφανίστηκε η Ελλάδα στην ετήσια κατάταξη του Δείκτη Ελευθερίας του Τύπου που δημοσίευσαν οι Δημοσιογράφοι Χωρίς Σύνορα. Όχι ότι δεν έχουμε τα χάλια μας, αλλά μοιάζει κάπως υπερβολική αυτή η θέση.
ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΟΛΙΤΑΚΗΣ
ΤΕΤΑΡΤΗ 06/04 - ΕΧΕΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΣΤΕΙ-Η δημοσιογραφία στον πόλεμο εκτός από θύμα είναι και θύτης

LiFO politics / Η δημοσιογραφία στον πόλεμο εκτός από θύμα είναι και θύτης

Η Βασιλική Σιούτη συζητά με τον δημοσιογράφο των Reporters United, Νικόλα Λεοντόπουλο, για το πόσο ανεξάρτητη είναι η δημοσιογραφία εν καιρώ πολέμου και για τον τρόπο που τον καλύπτουν τα ΜΜΕ στη Ρωσία και στη Δύση.
ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΙΟΥΤΗ

ΔΕΙΤΕ ΑΚΟΜΑ

Είναι δυνατόν το 2023 να γίνεται πρώτο θέμα και πεδίο πολιτικής διαμάχης μια σύλληψη για λίγα γραμμάρια κάνναβης;

Οπτική Γωνία / Είναι δυνατόν το 2023 να γίνεται πρώτο θέμα μια σύλληψη για λίγα γραμμάρια κάνναβης;

Είθε το «πάθημα» του κ. υπουργού ΠροΠο να γίνει «μάθημα» με την ευρεία έννοια, ασχέτως του αν στέκει ή όχι η καταγγελία που αφορά τον γιο του και τρεις ακόμα νεαρούς φίλους του.
ΘΟΔΩΡΗΣ ΑΝΤΩΝΟΠΟΥΛΟΣ
Explainer: Γιατί ο Μπάλντουιν κατηγορείται για ανθρωποκτονία 18 μήνες μετά;

Explainer / Explainer: Γιατί ο Μπάλντουιν κατηγορείται για ανθρωποκτονία 18 μήνες μετά;

Αυτό που συνέβη τον Οκτώβριο του ’21 με τον θάνατο της κινηματογραφίστριας Χαλίνα Χάτσινς από αληθινά πυρά, θεωρείται από πολλούς κάτι που έτσι κι αλλιώς θα συνέβαινε. Το θέμα είναι «γιατί» -όπως αποκαλύπτεται από mail παραίτησης μέλους του συνεργείου- και πόση ευθύνη έχουν γι’ αυτό οι πλατφόρμες streaming.
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΓΑΛΑΝΟΠΟΥΛΟΥ
ΤΣΙΠΡΑΣ

Πολιτικό επταήμερο / Συγκρούσεις στο προσκήνιο και στο παρασκήνιο

Η κυβέρνηση παραμένει στριμωγμένη με το θέμα των παρακολουθήσεων, καθώς δεν έχει δώσει ακόμα πειστικές απαντήσεις. Ο ΣΥΡΙΖΑ κατάφερε να εκνευρίσει το ΠΑΣΟΚ που τον κατηγορεί τώρα για «γκεμπελικές πρακτικές».
ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΙΟΥΤΗ
Explainer: Γιατί η υπόθεση Πισπιρίγκου είναι η μεγαλύτερη αποτυχία των ελληνικών media;

Explainer / Explainer: Γιατί η υπόθεση Πισπιρίγκου είναι η μεγαλύτερη αποτυχία των ελληνικών media;

Από την απόπειρα λιντσαρίσματος έξω από το σπίτι της κατηγορούμενης μέχρι το γεγονός ότι ανακλήθηκαν τρία ιατροδικαστικά πορίσματα και ακόμη δεν ξέρουμε τι έγινε με την κεταμίνη, ας δούμε λίγο πώς φτάσαμε να μας ενδιαφέρει μόνο η κλειδαρότρυπα και όχι ο θάνατος δύο παιδιών και ενός μωρού.
ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΓΑΛΑΝΟΠΟΥΛΟΥ
Ποιοι παρακολουθούσαν το ΚΚΕ;  

Ρεπορτάζ / Ποιοι παρακολουθούσαν το ΚΚΕ;  

Οι παρακολουθήσεις του ΚΚΕ δεν μετράνε; Κι όμως, ακόμα και η ΑΔΑΕ δεν δείχνει το ίδιο ενδιαφέρον που έδειξε σε άλλες υποθέσεις, υποστηρίζει το ΚΚΕ. Αλλά και τα συμπεράσματα της δικαστικής έρευνας περιέχουν πολλές αντιφάσεις.
ΡΕΠΟΡΤΑΖ: ΝΤΙΝΑ ΚΑΡΑΤΖΙΟΥ
Μένουμε Ευρώπη; Ο Ν. Αλιβιζάτος λέει «ναι», ο Β. Βενιζέλος «θεωρεί το ερώτημα λάθος»

Βασιλική Σιούτη / Μένουμε Ευρώπη; Ο Ν. Αλιβιζάτος λέει «ναι», ο Β. Βενιζέλος «θεωρεί το ερώτημα λάθος»

Στην εκδήλωση που τράβηξε την προσοχή πριν από την πραγματοποίηση της, η έκπληξη ήταν η συμμετοχή του Βαγγέλη Βενιζέλου, αλλά την παράσταση έκλεψε ο Νίκος Αλιβιζάτος.
ΒΑΣΙΛΙΚΗ ΣΙΟΥΤΗ
Dragon’s Den: Ήταν 5 πλούσιοι και τους έδειξαν λίγο ελληνικό επιχειρείν

Τηλεόραση / Dragon’s Den: Ήταν 5 πλούσιοι και τους έδειξαν λίγο ελληνικό επιχειρείν

Τη νύχτα που μια σχετικά καλοπροαίρετη εκδοχή του καπιταλισμού συναντήθηκε για λίγο με ό,τι συναλλασσόμαστε κάθε μέρα: κάποιους εργατικούς και ταλαντούχους, κάποιους αμετανόητους αεριτζήδες και κάποιους που γιατί δεν τους κάνουμε διευθυντές εδώ και τώρα. Όλα αυτά στο νέο reality επιχειρηματικότητας του ΑΝΤ1.
ΧΡΙΣΤΙΝΑ ΓΑΛΑΝΟΠΟΥΛΟΥ

σχόλια

Δεν υπάρχει δυνατότητα σχολιασμού

ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

ΕΙΔΗΣΕΙΣ ΔΗΜΟΦΙΛΗ

THE GOOD LIFO ΔΗΜΟΦΙΛΗ