ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΕΝΑ ΤΕΤΑΡΤΟ του αιώνα, ο παγκόσμιος θρίαμβος του πειρατή Monkey D Luff έμοιαζε σχεδόν ολοκληρωμένος. Η σειρά manga με τίτλο «Οne Piece», στην οποία πρωταγωνιστεί ως ήρωας που αγωνίζεται για την ελευθερία, είχε γίνει η πιο εμπορική όλων των εποχών, με πάνω από 500 εκατομμύρια αντίτυπα να έχουν πωληθεί. Η μεταφορά από το χαρτί στην οθόνη ήταν ακόμα πιο δημοφιλής. Το ομώνυμο anime γνώρισε τεράστια επιτυχία, με τους θεατές ανά τον πλανήτη να βυθίζονται στα χίλια και πλέον επεισόδια της σειράς που ακολουθεί τον αγώνα του ήρωά της ενάντια στην Παγκόσμια Κυβέρνηση, μια διεφθαρμένη και τυραννική ολιγαρχία.
Ωστόσο, τώρα ο Luffy έχει αποκτήσει ακόμα σημαντικότερες διαστάσεις εμπνέοντας στους νεαρούς διαδηλωτές ανά την οικουμένη ένα κύμα αναταραχής που συγκλονίζει όλες τις ηπείρους. Η σημαία του πληρώματός του –ένα κρανίο και σταυρωτά κόκαλα, στεφανωμένα με το χαρούμενο ψάθινο καπέλο του– έχει εμφανιστεί σε διάφορες εστίες εξεγέρσεων, από το Μαρόκο μέχρι τη Μαδαγασκάρη, τις τελευταίες μέρες. Οι Ινδονήσιοι την υιοθέτησαν με ενθουσιασμό το καλοκαίρι, ως αντίδραση στην προτροπή του Προέδρου να υψώσουν την εθνική σημαία. Οι Αρχές ανησύχησαν τόσο πολύ που απείλησαν να φυλακίσουν όσους τη χρησιμοποιούσαν. Ήταν ίσως η πρώτη φορά που η Διεθνής Αμνηστία αναγκάστηκε να υπερασπιστεί τη χρήση ενός συμβόλου ή ενός μοτίβου προερχόμενου από τη μυθοπλασία των anime.
Η Γενιά Ζ μεγαλώνει σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης ανισότητας, οικονομικής αβεβαιότητας, γεωπολιτικής αστάθειας και κλιματικών πιέσεων.
Η σημαία ήταν αναρτημένη στα κάγκελα του κτιρίου του Κοινοβουλίου του Νεπάλ τον περασμένο μήνα, ενώ αυτό καιγόταν και η κυβέρνηση κατέρρεε. Κυμάτιζε επίσης στους δρόμους των Φιλιππίνων, της Κένυας και του Περού. Την περασμένη Παρασκευή, το νομοθετικό σώμα ψήφισε στη Λίμα υπέρ της παραπομπής της Προέδρου Ντίνα Μπολουάρτε σε δίκη, για να μη φανεί ότι προστατεύουν μια τόσο αντιδημοφιλή προσωπικότητα εν όψει των επικείμενων εκλογών.
Οι απανταχού διαδηλώσεις πυροδοτήθηκαν από συγκεκριμένα παράπονα, όπως η οργή για τις τακτικές διακοπές νερού και ηλεκτρικού ρεύματος στη Μαδαγασκάρη, όπου οι αναταραχές κλιμακώνονται, οι απαιτήσεις για βελτίωση της εκπαίδευσης και της υγειονομικής περίθαλψης στο Μαρόκο και ο φόβος για την αύξηση της εγκληματικότητας στο Περού. Η εξέγερση στο Νεπάλ ακολουθεί μια σειρά από αντικαθεστωτικά κινήματα σε άλλες χώρες της Νότιας Ασίας, όπως η Σρι Λάνκα το 2022 και το Μπαγκλαντές το 2024. Ωστόσο, υπάρχει μια προφανής κοινή συνιστώσα: πρόκειται για κινήματα χωρίς ηγέτες, που αυτοχαρακτηρίζονται ρητά ως εξέγερση της «Γενιά Ζ» και υιοθετούν τα σύμβολα των διαδηλωτών άλλων χωρών ως δήλωση αλληλεγγύης.
Ο Αιγύπτιος συγγραφέας και ακτιβιστής Alaa Abd el-Fattah, ο οποίος απελευθερώθηκε πρόσφατα, εξέφρασε το 2019 την ανησυχία του για την παρακμή της συζήτησης και του διαλόγου στη διαδικτυακή κουλτούρα: «Βρίσκεσαι σε κύκλους ανθρώπων που στέλνουν διαρκώς gifs και emoji με καρδούλες... Αυτό το μέσο είναι ασφυκτικό». Η επιταχυνόμενη διάδοση ιδεών και συμβόλων μπορεί να περιορίσει τους ευφάνταστους χώρους στους οποίους ενυπάρχουν τα κινήματα διαμαρτυρίας. Αλλά μπορεί και να τους επεκτείνει.
Οι εκδηλώσεις-διαμαρτυρίες ήταν πάντα μεταδοτικές – π.χ. στην Ευρώπη το 1848, ή στην Αραβική Άνοιξη του 2011, ή στο κίνημα Black Lives Matter του 2020. Η ποπ κουλτούρα συχνά προσφέρει εικόνες και σύμβολα αντίστασης, όπως ο χαιρετισμός με τα τρία δάχτυλα από το «Ηunger Games», που απαγορεύτηκε από τις Αρχές της Ταϊλάνδης. Πριν από μερικά χρόνια, νέοι ακτιβιστές υπέρ της δημοκρατίας στην Ταϊλάνδη, στην Ταϊβάν, στο Χονγκ Κονγκ και στη Μιανμάρ μιλούσαν για μια «Συμμαχία του Τσαγιού με Γάλα»: κάθε τόπος είχε μια διαφορετική εκδοχή του ροφήματος, αλλά το σύνθημα συμβόλιζε τον κοινό αγώνα τους ενάντια στον αυταρχισμό.
Οι σημερινοί διαδηλωτές δανείζονται συνειδητά σύμβολα και καλλιεργούν δεσμούς επειδή αντιλαμβάνονται συνάφειες και κοινούς στόχους, ακόμη και εκτός της περιοχής ή της χώρας τους. Η Γενιά Ζ μεγαλώνει σε ένα περιβάλλον αυξανόμενης ανισότητας, οικονομικής αβεβαιότητας, γεωπολιτικής αστάθειας και κλιματικών πιέσεων. Τα μέλη της δυσανασχετούν με το χάσμα μεταξύ της κυβερνητικής προπαγάνδας –π.χ. οι τεράστιες δαπάνες της μαροκινής κυβέρνησης για το Παγκόσμιο Κύπελλο του 2030– και των υποσχέσεων στον λαό που ποτέ δεν πραγματοποιούνται. Το κόστος ζωής, η διαφθορά και ο νεποτισμός των ηγετών, καθώς και η βιαιότητα των δυνάμεων καταστολής είναι τα ζητήματα που απασχολούν όλα αυτά τα κινήματα της Γενιάς Ζ και όχι τόσο τα memes ή τα καρτούν.
Με στοιχεία από «The Guardian»
