Η ΓΥΝΑΙΚΟΚΤΟΝΙΑ ΠΟΥ ΣΥΝΕΒΗ σήμερα στην Αλεξανδρούπουλη, με τις λεπτομέρειες που έρχονται στην επιφάνεια −χλωρίνη, 12 χτυπήματα, ηλικία− την καθιστά ιδανική υπόθεση για true crime podcast.
Και το ότι αυτή ήταν η πρώτη μου σκέψη με έκανε να αναρωτηθώ το εξής: έχει παρέλθει το σημείο του βιώνειν την πραγματικότητα κι έχουμε φτάσει σε μια συνθήκη στην οποία το συμβαίνον είναι δυνάμει περιεχόμενο;
Έχω και δεύτερη σκέψη. Έχω άραγε διαβάσει για τόσες γυναικοκτονίες, έχω φρικάρει με τόσες νεκρές ώστε να έχει παρέλθει το σημείο της προσωπικής μου ικανότητας πένθους σε τέτοιο βαθμό που να στρέφομαι σ’ έναν κανιβαλιστικό καταναλωτισμό για να διατηρήσω την ψυχραιμία μου;
Δεν διάβασα καμία απολύτως λεπτομέρεια για την υπόθεση απόπειρας βιασμού και δολοφονίας της 11χρονης Βασιλικής, ό,τι ξέρω το είδα από τίτλους ειδήσεων. Δεν πάτησα στα άρθρα για τη γυναικοκτονία στην Κύπρο, που μας ενημέρωναν ότι ένας άντρας δολοφόνησε μια γυναίκα πετώντας την απ’ το μπαλκόνι. Δεν διάβασα την παραμικρή λεπτομέρεια για την υπόθεση στην Ιταλία, όπου ο δράστης παρέδωσε το πτώμα της γυναίκας στο πορτ-μπαγκάζ. Δεν άντεχα άλλο, δεν αντέχω, δεν θέλω.
Διαπιστώνω ότι κάτι ακόμη που κάνει το true crime είναι ότι μετατρέπει το έγκλημα σε σενάριο. Μου φαίνεται ότι το περιεχόμενο δεν είναι πια ένα αποτέλεσμα, αυτό που συμβαίνει με απόσταση από το γεγονός, αλλά στοιχείο διαμορφωτικό για την κρίση του γεγονότος. Φυσικά όχι για όλες. Αλλά αν είναι έτσι για μένα, θα είναι σίγουρα και για άλλες.
Αν κάθε ένα απ’ αυτά τα εγκλήματα δεν ήταν στην επικαιρότητα και βρίσκονταν στα podcasts που ακούω στο Spotify, θα τα άκουγα ενώ μαγείρευα, έγραφα, έτρεχα. Στον ελεύθερό μου χρόνο. Πνευματικά και συναισθηματικά αποσυνδεδεμένη. Καταναλώτρια. Όχι άνθρωπος. Τουλάχιστον, όχι άνθρωπος με κάποια ευαισθησία.
Για την ηθική του true crime έχουν γραφτεί πολλά. Ο βασικότερος προβληματισμός είναι το πόσο υποτιμητικό είναι μια δολοφονία να μετατρέπεται από content creators σε περιεχόμενο που φέρνει έσοδα. Σε περιεχόμενο που, ακολουθώντας τους κανόνες του ίντερνετ, χρειάζεται ένα «μπαμ» εξώφυλλο, έναν πιασάρικο τίτλο, ένα προσεκτικό storytelling. Η ιστορία ενός θύματος γίνεται θέαμα, όσο πιο φρικτός ο φόνος τόσο περισσότερα τα κλικ, τόσες περισσότερες αφορμές για ένα hook που θα τραβήξει την προσοχή του κοινού. Η συναίνεση της οικογένειας σπανίως ζητείται και κανείς ποτέ δεν αναφέρει τη δευτερογενή θυματοποίηση των οικείων του θύματος, οι οποίοι βλέπουν το γεγονός που τους διέλυσε ανεβασμένο σε YouTube και Spotify, να δέχεται σχολιασμό από όλο τον κόσμο.
Διαπιστώνω ότι κάτι ακόμη που κάνει το true crime είναι ότι μετατρέπει το έγκλημα σε σενάριο. Μου φαίνεται ότι το περιεχόμενο δεν είναι πια ένα αποτέλεσμα, αυτό που συμβαίνει με απόσταση από το γεγονός, αλλά στοιχείο διαμορφωτικό για την κρίση του γεγονότος. Φυσικά όχι για όλες. Αλλά αν είναι έτσι για μένα, θα είναι σίγουρα και για άλλες.
Σίγουρα είναι έτσι για τους content creators. Όταν έγινε η γυναικοκτονία της Gabby Petito, ήμουν έτοιμη να το προσέξω. Τη μέρα που ανακοινώθηκε ότι δολοφόνος ήταν ο φίλος της Brian Laundrie, τα podcasts που παρακολουθώ έβγαλαν επεισόδια 20-60 λεπτών. Είναι αδύνατον να μην είχαν προγυριστεί. Χρειάζεται σενάριο, έρευνα, στούντιο, ηχοληψία, editing, μουσική ενορχήστρωση, συμφωνία για sponsoring.
Και επανέρχομαι: τι μας καθιστά το να έχουμε δημιουργήσει ζήτηση για ένα περιεχόμενο που ωθεί δημιουργούς να περιμένουν πάνω απ’ τον υπολογιστή πότε θα ανακοινωθεί μια σύλληψη ή καταδικαστική απόφαση για να πατήσουν «δημοσίευση»;
To πένθος του σήμερα είναι το περιεχόμενο του αύριο.
Kαι αυτό είναι χυδαίο. Και αληθές.
